Orzeczenie · 2022-06-07

II PSKP 110/21

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2022-06-07

SNPracyprawo pracyWysokanajwyższy

wynagrodzenieodszkodowanierówne traktowaniedyskryminacjakodeks pracysąd najwyższypracodawcapracownik

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 czerwca 2022 r. oddalił skargę kasacyjną strony pozwanej P. S.A. w W. od wyroku Sądu Okręgowego w W., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. zasądzający odszkodowania dla powodów (Z. C., M. J., M. R., A. D., W. J.) za zaniżenie ich wynagrodzeń poprzez naruszenie zasady równego traktowania. Sąd pierwszej instancji ustalił, że pozwany pracodawca naruszył zasadę jednakowego wynagradzania za jednakową pracę, wypłacając powodom niższe wynagrodzenie zasadnicze niż innym pracownikom ochrony, bez merytorycznego uzasadnienia. Sąd Najwyższy uznał, że pracodawca jest zobowiązany do przestrzegania równego traktowania w zatrudnieniu (art. 11(2) k.p.), a nierówne wynagradzanie za pracę o identycznym charakterze, odpowiedzialności i kwalifikacjach, bez uzasadnienia, stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Podkreślono, że odpowiedzialność ta istnieje nawet wtedy, gdy nierówne traktowanie nie spełnia przesłanek dyskryminacji w rozumieniu art. 18(3c) k.p. Sąd Najwyższy odrzucił zarzuty procesowe dotyczące naruszenia przepisów postępowania, uznając je za niezasadne i nie mające wpływu na wynik sprawy. Stwierdzono, że ustalenia faktyczne sądów niższych instancji, dotyczące charakteru pracy powodów i porównywanych pracowników, wiążą Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie odpowiedzialności pracodawcy za nierówne traktowanie w wynagrodzeniu na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p., nawet w braku dyskryminacji.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji nierównego wynagradzania za pracę o identycznym charakterze, odpowiedzialności i kwalifikacjach.

Zagadnienia prawne (4)

Czy nierówne wynagradzanie pracowników wykonujących pracę o identycznym charakterze, odpowiedzialności i kwalifikacjach, bez uzasadnienia, stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p., nawet jeśli nie jest to dyskryminacja w rozumieniu art. 18(3c) k.p.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nierówne wynagradzanie za pracę o identycznym charakterze, odpowiedzialności i kwalifikacjach, bez uzasadnienia, stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p., nawet jeśli nie jest to dyskryminacja w rozumieniu art. 18(3c) k.p.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że pracodawca ma obowiązek przestrzegania równego traktowania w zatrudnieniu (art. 11(2) k.p.). Nierówne wynagradzanie za pracę o identycznym charakterze, odpowiedzialności i kwalifikacjach, bez uzasadnienia, stanowi naruszenie tego obowiązku i skutkuje odpowiedzialnością odszkodowawczą na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Odpowiedzialność ta istnieje niezależnie od tego, czy nierówne traktowanie spełnia przesłanki dyskryminacji w ścisłym tego słowa znaczeniu (art. 18(3c) k.p.).

Czy naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu (art. 11(2) k.p.) może stanowić samodzielną podstawę roszczenia odszkodowawczego, niezależnie od przepisów o dyskryminacji (art. 18(3c) k.p.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu może stanowić samodzielną podstawę roszczenia odszkodowawczego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że zasada równego traktowania w zatrudnieniu (art. 11(2) k.p.) stanowi samodzielną podstawę odpowiedzialności pracodawcy, a jej naruszenie może skutkować roszczeniem odszkodowawczym na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p., nawet jeśli nie zachodzą przesłanki dyskryminacji z art. 18(3c) k.p.

Czy sąd w postępowaniu kasacyjnym jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji dotyczącymi charakteru wykonywanej pracy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd w postępowaniu kasacyjnym jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że granice ustaleń stanu faktycznego stanowi dwuinstancyjne postępowanie przed sądem powszechnym, a Sąd Najwyższy jest związany tymi ustaleniami w postępowaniu kasacyjnym (art. 398(3) § 3 k.p.c. i art. 398(13) § 2 k.p.c.).

Czy zasądzenie odszkodowania obejmującego także zmienne składniki wynagrodzenia, mimo że powodowie pierwotnie odwoływali się głównie do różnic w wynagrodzeniu zasadniczym, stanowi naruszenie art. 321 k.p.c. (orzekanie ponad żądanie)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nie stanowi to naruszenia art. 321 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że żądanie pozwu i podstawa faktyczna są odrębnymi elementami. Uzupełnienie przez powodów argumentacji o zmienne składniki wynagrodzenia nie stanowiło rozszerzenia powództwa, lecz jego sprecyzowania. Sąd nie orzekał ponad żądanie, a jedynie uwzględnił wszystkie składniki wynagrodzenia mające wpływ na szkodę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddala skargę kasacyjną

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Z. C.	osoba_fizyczna	powód
M. J.	osoba_fizyczna	powód
M. R.	osoba_fizyczna	powód
A. D.	osoba_fizyczna	powód
W. J.	osoba_fizyczna	powód
P. [...] Spółka Akcyjna w W.	spółka	pozwany

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności odszkodowawczej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

Odesłanie do przepisów k.c. w sprawach nieuregulowanych przez k.p.

k.p. art. 11²

Kodeks pracy

Zasada równego traktowania w zatrudnieniu.

Pomocnicze

k.p. art. 18 § § 3

Kodeks pracy

Nieważność postanowień umów o pracę naruszających zasadę równego traktowania.

k.p. art. 18³c

Kodeks pracy

Przepis dotyczący dyskryminacji w zatrudnieniu.

k.p. art. 78 § § 1

Kodeks pracy

Forma umowy o pracę.

k.p.c. art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zakres rozpoznania apelacji.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie sądu apelacyjnego materiałem zebranym w postępowaniu w pierwszej instancji.

k.p.c. art. 321

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie sądu granicami żądania.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.

k.p.c. art. 187 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Elementy pozwu.

k.p.c. art. 398³ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawy skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 398³ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi.

k.p.c. art. 398¹³ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi.

k.p.c. art. 398¹´

Kodeks postępowania cywilnego

Orzekanie w przedmiocie skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu (art. 11(2) k.p.) uzasadnia odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p., nawet bez przesłanek dyskryminacji. • Pracodawca ma obowiązek zapewnić jednakowe wynagrodzenie za pracę o identycznym charakterze, odpowiedzialności i kwalifikacjach, jeśli nie ma uzasadnienia dla różnic. • Ustalenia faktyczne sądów niższych instancji dotyczące charakteru pracy są wiążące dla Sądu Najwyższego. • Zasądzenie odszkodowania obejmującego wszystkie składniki wynagrodzenia, a nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, nie stanowi orzekania ponad żądanie, jeśli zostało ono sprecyzowane.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c. w odniesieniu do powoda Z. C. z powodu wykonywania przez niego zadań 'pisarza'. • Zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. poprzez uwzględnienie w odszkodowaniu kwot obliczonych w oparciu o zmienne składniki wynagrodzenia. • Zarzut naruszenia art. 232 k.p.c. i art. 382 k.p.c. dotyczący rozkładu dowodu i zwolnienia strony powodowej z obowiązku przedstawienia dowodów. • Zarzut naruszenia art. 11(2) k.p., art. 78 § 1 k.p. i art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących równego traktowania i dyskryminacji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy wyraźnie rozróżnia nierówne traktowanie i dyskryminację. • Nie jest uprawnione założenie skargi, że dopiero przesłanka dyskryminacyjna warunkuje odpowiedzialność za nierówne traktowanie. • Zasada równego traktowania w zatrudnieniu (art. 11² k.p.) polega na podwyższeniu świadczeń należnych pracownikowi traktowanemu gorzej. • Granice ustaleń stanu faktycznego stanowi dwuinstancyjne postępowanie przed sądem powszechnym. • Żądanie i podstawa faktyczna to odrębne części pozwu (powództwa).

Skład orzekający

Piotr Prusinowski

przewodniczący

Halina Kiryło

członek

Zbigniew Korzeniowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności pracodawcy za nierówne traktowanie w wynagrodzeniu na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p., nawet w braku dyskryminacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nierównego wynagradzania za pracę o identycznym charakterze, odpowiedzialności i kwalifikacjach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu nierównego traktowania w zatrudnieniu i wyjaśnia kluczowe różnice między nierównym traktowaniem a dyskryminacją, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.

“Czy niższe wynagrodzenie za tę samą pracę to zawsze dyskryminacja? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”

Dane finansowe

odszkodowanie: 24 752,08 PLN

odszkodowanie: 18 658,46 PLN

odszkodowanie: 29 327,02 PLN

odszkodowanie: 27 471,69 PLN

odszkodowanie: 15 213,37 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników