Orzeczenie · 1994-09-06

II PRN 5/94

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

1994-09-06

SAOSPracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy

choroba zawodowarenta uzupełniającakodeks cywilnyodpowiedzialność pracodawcyzdolność do pracyświadczeniaprawo pracyrewizja nadzwyczajna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła pracownika, Kazimierza B., który dochodził od Wojewódzkiego Zakładu Weterynarii w K. zadośćuczynienia i renty uzupełniającej w związku ze stwierdzoną u niego chorobą zawodową – brucelozą. Po ostatecznym sprecyzowaniu stanowiska żądał kwoty 150.000.000 zł oraz renty w kwocie 2.640.000 zł miesięcznie. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach pierwotnie oddalił powództwo, opierając się na przepisach ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Sąd Apelacyjny w Krakowie uchylił ten wyrok, podzielając pogląd uchwały Sądu Najwyższego, zgodnie z którym osoby poszkodowane przed 1 stycznia 1990 r. mogą dochodzić roszczeń uzupełniających na zasadach prawa cywilnego. Wyrokiem wstępnym Sąd Wojewódzki ustalił odpowiedzialność zakładu pracy za szkody wynikłe u powoda w związku z chorobą. Następnie jednak, wyrokiem z dnia 26 października 1993 roku, Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, ustalając, że stan zdrowia powoda nie uległ istotnemu pogorszeniu od stycznia 1990 r., a umowa o pracę została rozwiązana z powodu reorganizacji zakładu, a nie choroby. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił rewizję powoda. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie art. 444 § 2 k.c. Sąd Najwyższy uznał rewizję za uzasadnioną, stwierdzając, że sądy niższych instancji rażąco naruszyły art. 3 § 2 k.p.c., nie badając wystarczająco przesłanek z art. 444 § 2 k.c. w zakresie utraty zdolności do pracy zarobkowej, zwiększenia potrzeb czy zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość. Sąd Najwyższy podkreślił, że utrata pracy w tym samym roku, w którym orzeczono niezdolność do pracy w warunkach normalnych w związku z chorobą zawodową, uniemożliwiała podjęcie pracy w innym zakładzie lub praktyki prywatnej. Wobec braku ustaleń w tym zakresie, sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie odpowiedzialności pracodawcy za szkody wynikłe z choroby zawodowej i możliwość dochodzenia renty uzupełniającej na podstawie art. 444 § 2 k.c., nawet jeśli przyczyna utraty pracy nie była bezpośrednio związana z chorobą.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy choroba zawodowa wystąpiła przed 1 stycznia 1990 r., a roszczenia uzupełniające powstały po tej dacie. Wymaga indywidualnej oceny stanu zdrowia i potrzeb poszkodowanego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy pracownik, który stał się niezdolny do pracy na skutek choroby zawodowej i utracił zatrudnienie po 1 sierpnia 1990 r., może dochodzić renty uzupełniającej na podstawie art. 444 § 2 k.c., nawet jeśli przyczyna rozwiązania umowy o pracę nie była związana z tą chorobą?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, pracownik może dochodzić renty uzupełniającej na podstawie art. 444 § 2 k.c., nawet jeśli przyczyna rozwiązania umowy o pracę nie była związana z chorobą zawodową, pod warunkiem wykazania utraty zdolności do pracy zarobkowej, zwiększenia potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość na skutek choroby.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji rażąco naruszyły prawo, nie badając wystarczająco przesłanek z art. 444 § 2 k.c. Utrata pracy w tym samym roku, w którym orzeczono niezdolność do pracy w warunkach normalnych w związku z chorobą zawodową, uniemożliwia podjęcie pracy w innym zakładzie lub praktyki prywatnej, co uzasadnia przyznanie renty uzupełniającej.

Czy zmiana stanu zdrowia pracownika na przestrzeni lat 1990-1993, która uzasadniła zwiększenie kwoty jednorazowego odszkodowania z ustawy wypadkowej, miała wpływ jedynie na wysokość tego odszkodowania, czy również na możliwość dochodzenia renty uzupełniającej na podstawie art. 444 § 2 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zmiana stanu zdrowia, nawet jeśli uzasadniała zwiększenie odszkodowania z ustawy wypadkowej, może również stanowić podstawę do dochodzenia renty uzupełniającej na podstawie art. 444 § 2 k.c., jeśli spełnione są przesłanki tego przepisu.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyprowadził nieprawidłowy wniosek, że zmiana stanu zdrowia powoda miała wpływ jedynie na wysokość odszkodowania należnego z ustawy wypadkowej. Sąd Najwyższy wskazał, że należy zbadać, czy na skutek tej zmiany powód utracił zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach w części orzekającej o roszczeniu o rentę uzupełniającą i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Kazimierz B.	osoba_fizyczna	powód
Wojewódzki Zakład Weterynarii w K.	instytucja	pozwany
Minister Sprawiedliwości	organ_państwowy	wnioskodawca rewizji nadzwyczajnej
Iwona Kaszczyszyn	osoba_fizyczna	prokurator

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 444 § § 2

Kodeks cywilny

Przepis ten stanowi podstawę do dochodzenia renty uzupełniającej, gdy na skutek uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową powód utracił zdolność do pracy zarobkowej, albo też zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.

Pomocnicze

k.p.c. art. 3 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie tego przepisu polegało na wyrokowaniu w sprawie, w której nie zostały ustalone wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

Przepis ten stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy, do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. W kontekście sprawy, pozwolił na zastosowanie art. 444 § 2 k.c.

ustawa wypadkowa art. 40

Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Pierwotnie przepis ten wyłączał możliwość dochodzenia roszczeń poza świadczeniami ustawowymi, jednak został skreślony.

Ustawa o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym art. 4 pkt 3

Przepis ten skreślił art. 40 ustawy wypadkowej, jednak jego zastosowanie było ograniczone do stanów faktycznych powstałych po określonej dacie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pracownik, który stał się niezdolny do pracy na skutek choroby zawodowej i utracił zatrudnienie po 1 sierpnia 1990 r., może dochodzić renty uzupełniającej na podstawie art. 444 § 2 k.c., nawet jeśli przyczyna rozwiązania umowy o pracę nie była związana z tą chorobą. • Utrata pracy w tym samym roku, w którym orzeczono niezdolność do pracy w warunkach normalnych w związku z chorobą zawodową, uniemożliwia podjęcie pracy w innym zakładzie, a także praktyki prywatnej, co uzasadnia przyznanie renty uzupełniającej. • Sądy niższych instancji rażąco naruszyły art. 3 § 2 k.p.c., wyrokowując w sprawie, w której nie zostały ustalone wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności.

Odrzucone argumenty

Stan zdrowia powoda nie uległ istotnemu pogorszeniu w okresie od stycznia 1990 r. do dnia badania. • Powód utracił pracę wskutek reorganizacji zakładu pracy, a nie wskutek choroby zawodowej. • Zmiana stanu zdrowia powoda na przestrzeni lat 1990-1993 miała wpływ jedynie na wysokość odszkodowania należnego z ustawy wypadkowej.

Godne uwagi sformułowania

Pracownik, który stał się niezdolny do pracy na skutek choroby zawodowej i utracił zatrudnienie po 1 sierpnia 1990 r., może dochodzić renty na podstawie art. 444 § 2 k.c. nawet wówczas, gdy przyczyna rozwiązania umowy o pracę nie była związana z tą chorobą. • Sądy orzekające sprawę rażąco naruszyły art. 3 § 2 k.p.c. wyrokując w sprawie, w której nie zostały ustalone wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. • Sama bezpośrednia przyczyna utraty pracy nie ma przy tym o tyle znaczenia, że można by zakładać, że powód mógłby podjąć inną pracę gdyby był zdrów.

Skład orzekający

Teresa Romer

przewodniczący

Teresa Flemming-Kulesza

sprawozdawca

Stefania Szymańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności pracodawcy za szkody wynikłe z choroby zawodowej i możliwość dochodzenia renty uzupełniającej na podstawie art. 444 § 2 k.c., nawet jeśli przyczyna utraty pracy nie była bezpośrednio związana z chorobą."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy choroba zawodowa wystąpiła przed 1 stycznia 1990 r., a roszczenia uzupełniające powstały po tej dacie. Wymaga indywidualnej oceny stanu zdrowia i potrzeb poszkodowanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności pracodawcy za skutki choroby zawodowej i możliwości dochodzenia świadczeń uzupełniających, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców. Pokazuje, jak prawo cywilne może uzupełniać świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

“Choroba zawodowa a utrata pracy: Kiedy pracownikowi należy się renta uzupełniająca mimo reorganizacji firmy?”

Dane finansowe

WPS: 150 000 000 PLN

renta miesięczna: 2 640 000 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników