Orzeczenie · 2020-10-07

II PK 78/19

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2020-10-07

SNPracyochrona pracyWysokanajwyższy

ochrona pracyciążazmiana warunków pracyporozumienie stronuchylenie się od skutków prawnychbłądkodeks pracykodeks cywilnySąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła pracownicy, która zawarła z pracodawcą porozumienie o zmianie warunków pracy i płacy na mniej korzystne, nie wiedząc o swojej ciąży. Po odkryciu ciąży, pracownica uchyliła się od skutków prawnych tego porozumienia, powołując się na błąd. Pracodawca uznał to oświadczenie za bezskuteczne. Sąd pierwszej instancji częściowo uwzględnił powództwo o zapłatę wynagrodzenia, a sąd drugiej instancji oddalił apelację pracodawcy. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 października 2020 r. oddalił skargę kasacyjną pracodawcy. Sąd Najwyższy potwierdził, że pracownica w ciąży, która zawarła porozumienie zmieniające warunki pracy na niekorzyść, nie wiedząc o ciąży, może uchylić się od skutków tego porozumienia na podstawie art. 84 k.c. w zw. z art. 177 k.p. i art. 300 k.p. Kluczowe jest, że ochrona kobiet w ciąży obejmuje nie tylko wypowiedzenie umowy, ale także zmianę warunków pracy i płacy. Sąd podkreślił, że w takim przypadku nie jest wymagane udowodnienie, że błąd został wywołany przez pracodawcę lub że pracodawca o nim wiedział, co stanowi złagodzenie warunków uchylenia się od skutków oświadczenia woli w porównaniu do sytuacji, gdyby pracownica wiedziała o ciąży.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie możliwości uchylenia się przez pracownicę w ciąży od skutków porozumienia zmieniającego warunki pracy na niekorzyść, nawet jeśli błąd nie został wywołany przez pracodawcę.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy pracownica nie wiedziała o ciąży w momencie zawierania porozumienia. Kluczowe jest zastosowanie art. 84 k.c. w zw. z art. 177 k.p. i art. 300 k.p.

Zagadnienia prawne (2)

Czy pracownica w ciąży, która zawarła porozumienie o zmianie warunków pracy i płacy na niekorzyść, nie wiedząc o ciąży, może skutecznie uchylić się od skutków tego porozumienia na podstawie art. 84 k.c. w zw. z art. 177 k.p. i art. 300 k.p., niezależnie od tego, czy błąd został wywołany przez pracodawcę lub czy pracodawca o nim wiedział?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, pracownica w ciąży, która zawarła porozumienie o zmianie warunków pracy i płacy na niekorzyść, nie wiedząc o ciąży, może skutecznie uchylić się od skutków tego porozumienia na podstawie art. 84 k.c. w zw. z art. 177 k.p. i art. 300 k.p., niezależnie od tego, czy błąd został wywołany przez pracodawcę lub czy pracodawca o nim wiedział.

Uzasadnienie

Ochrona kobiet w ciąży wynikająca z art. 177 k.p. obejmuje nie tylko wypowiedzenie umowy, ale także zmianę warunków pracy i płacy. W przypadku uchylenia się od skutków porozumienia zmieniającego warunki pracy zawartego pod wpływem błędu (niewiedzy o ciąży), odpowiednie zastosowanie art. 84 § 1 k.c. na podstawie art. 300 k.p. pozwala na złagodzenie warunków uchylenia, co oznacza, że nie jest wymagane udowodnienie, że błąd został wywołany przez pracodawcę lub że pracodawca o nim wiedział.

Czy ochrona kobiet w ciąży wynikająca z art. 177 k.p. rozciąga się na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron lub na zmianę warunków pracy i płacy w drodze takiego porozumienia?

Odpowiedź sądu

Nie, ochrona kobiet w ciąży wynikająca z art. 177 k.p. nie rozciąga się na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron ani na zmianę warunków pracy i płacy w drodze takiego porozumienia, ale dotyczy zakazu wypowiadania/rozwiązywania umowy o pracę oraz zakazu dokonywania wypowiedzenia zmieniającego przez pracodawcę.

Uzasadnienie

Przepisy art. 177 k.p. zakazują pracodawcy wypowiadania lub rozwiązywania umowy o pracę w okresie ciąży, a także dokonywania wypowiedzenia zmieniającego. Nie obejmują one jednak sytuacji rozwiązania umowy za porozumieniem stron ani zmiany warunków pracy i płacy w drodze takiego porozumienia, które wymagają zgody obu stron.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

powódka

Strony

Nazwa	Typ	Rola
K. Z.	osoba_fizyczna	powódka
T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W.	spółka	pozwana

Przepisy (9)

Główne

k.p. art. 177 § § 1

Kodeks pracy

Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy. Zakazy te odnoszą się także do zmiany warunków pracy i płacy w drodze wypowiedzenia zmieniającego.

k.c. art. 84 § § 1

Kodeks cywilny

Możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. W przypadku pracownicy w ciąży, która zawarła porozumienie zmieniające warunki pracy na niekorzyść, nie wiedząc o ciąży, warunki uchylenia są złagodzone (nie wymaga się wykazania, że błąd został wywołany przez pracodawcę lub że o nim wiedział).

Pomocnicze

k.p. art. 42 § § 1

Kodeks pracy

Przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy. Odesłanie to obejmuje zakazy ingerowania w stosunek pracy kobiety w ciąży.

k.p. art. 300

Kodeks pracy

Do stosunków prawnych powstałych na podstawie umowy o pracę stosuje się w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

k.p. art. 22

Kodeks pracy

k.p. art. 80

Kodeks pracy

k.p. art. 81 § § 1

Kodeks pracy

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pracownica w ciąży, która zawarła porozumienie zmieniające warunki pracy na niekorzyść, nie wiedząc o ciąży, może uchylić się od skutków tego porozumienia na podstawie art. 84 k.c. w zw. z art. 177 k.p. i art. 300 k.p., niezależnie od tego, czy błąd został wywołany przez pracodawcę lub czy pracodawca o nim wiedział. • Ochrona kobiet w ciąży obejmuje nie tylko wypowiedzenie umowy, ale także zmianę warunków pracy i płacy.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 177 § 1 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p. do sytuacji zawarcia porozumienia o zmianie warunków pracy i płacy jest niewłaściwe, gdyż przepisy te dotyczą jednostronnego oświadczenia pracodawcy, a nie porozumienia stron. • Błędna wykładnia art. 84 § 1 i § 2 k.c. i art. 88 § 1 i § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. przez uznanie, że zasada ochrony pracy kobiet w ciąży uzasadnia złagodzenie warunków uchylenia się od skutków porozumienia zmieniającego warunki pracy, nawet jeśli błąd nie został wywołany przez pracodawcę. • Niewłaściwe zastosowanie art. 22 k.p. w związku z art. 80 k.p. i w związku z art. 81 § 1 k.p. przez przyjęcie, że powódce przysługuje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy, mimo że nie uchyliła się skutecznie od skutków porozumienia.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu • ochrona pracy kobiet w ciąży jest jedną z podstawowych, historycznie pierwszych i niekwestionowanych współcześnie zasad prawa pracy • nie wiedząc, że jest w ciąży (błąd polegający na mylnym wyobrażeniu o istniejącym stanie rzeczy), może się uchylić od skutków tego oświadczenia niezależnie od tego, czy błąd został wywołany przez pracodawcę czy wiedział on o błędzie lub mógł go z łatwością zauważyć • ochrona pracy kobiet w ciąży rozciąga się również na zmianę warunków pracy i płacy w drodze wypowiedzenia

Skład orzekający

Jolanta Frańczak

przewodniczący

Bohdan Bieniek

członek

Romualda Spyt

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości uchylenia się przez pracownicę w ciąży od skutków porozumienia zmieniającego warunki pracy na niekorzyść, nawet jeśli błąd nie został wywołany przez pracodawcę."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracownica nie wiedziała o ciąży w momencie zawierania porozumienia. Kluczowe jest zastosowanie art. 84 k.c. w zw. z art. 177 k.p. i art. 300 k.p.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony praw pracownic w ciąży, pokazując, jak prawo chroni pracownice przed niekorzystnymi zmianami warunków pracy, o których nie wiedziały z powodu stanu błogosławionego.

“Ciąża a zmiana warunków pracy: czy pracodawca może zmusić do gorszych warunków, gdy pracownica nie wie, że jest w błogosławionym stanie?”

Dane finansowe

WPS: 30 000 PLN

wynagrodzenie: 6000 PLN

wynagrodzenie: 5800 PLN

wynagrodzenie: 5883,87 PLN

wynagrodzenie: 6000 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników