II PK 281/08

Sygn. akt II PK 281/08 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 10 lutego 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Bogusław Cudowski 
SSN Beata Gudowska 
 
w sprawie z powództwa J. K. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P., 
Komendantowi Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. 
z udziałem Głównego Urzędu Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 lutego 2010 r., 
skargi kasacyjnej powoda od postanowienia Sądu Okręgowego w P. 
z dnia 26 czerwca 2008 r.,  
 
 
oddala skargę kasacyjną i nie obciąża powoda kosztami 
postępowania kasacyjnego. 
 
 
 
 

 
 
2 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2008 r., Sąd Okręgowy – Sąd Pracy w 
P., oddalił zażalenie powoda J. K. na postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 
7 marca 2008 r., przekazujące sprawę według właściwości Szefowi Wojewódzkiego 
Sztabu Wojskowego w P. wobec stwierdzenia niedopuszczalności drogi sądowej 
(art. 464 § 1 k.p.c.) w sprawie z jego powództwa przeciwko Skarbowi Państwa – 
Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowemu w P. i Komendantowi Wojskowej 
Komendy Uzupełnień w K. o zapłatę. Sąd drugiej instancji uznał za trafne 
stanowisko, iż niedopuszczalna jest droga sądowa dla dochodzenia przez powoda 
będącego żołnierzem zawodowym uposażenia w kwocie 50801,08 zł należnego mu 
za okres faktycznego pozostawania poza służbą, wraz z odsetkami ustawowymi. 
Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 
r., III CZP 106/07, (OSNC 2008 nr 12, poz. 134), którą w pełni zaakceptował, 
stwierdzając że ujednoliciła ona rozbieżną dotąd praktykę orzeczniczą sądów i to 
nie tylko w sprawach o odsetki ustawowe od uposażenia należnego żołnierzowi 
zawodowemu, ale także we wszystkich innych sprawach określonych w ustawie z 
dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, 
poz. 1750 ze zm.), bowiem rozstrzygnęła, że podlegają one, zgodnie z art. 8 ust. 1 
tej ustawy, rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym.  
Stan faktyczny sprawy jest niesporny, powód domagał się kwoty 50801,08 zł 
wraz z ustawowymi odsetkami, która to kwota stanowiła po części równowartość 
świadczeń finansowych należnych mu z tytułu pełnienia zawodowej służby 
wojskowej, 
których 
wypłaty 
organy 
wojskowe 
odmówiły, 
wykorzystując 
cywilnoprawne instytucje świadczenia nienależnego oraz potrącenia (29984,18 zł), 
oraz równowartość skapitalizowanych odsetek za zwłokę w wypłacie należności 
finansowych (20816,90 zł). 
Powyższe postanowienie zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik powoda i 
zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 8 ust. 1 i 104 ustawy z dnia 11 
września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego błędną 
wykładnię, polegającą na przyjęciu, że: „przepisy te wskazują na administracyjny 
tryb postępowania we wszelkich sprawach uregulowanych w ustawie (w tym 

 
 
3 
uposażenia i odsetek od należności finansowych), podczas gdy tryb ten 
przewidziany jest tylko w przypadkach, w których istnieje szczególny przepis 
ustawy wskazujący na obowiązek wydania decyzji administracyjnej, zaś przepisy 
dotyczące uposażenia (art. 71-73 ustawy) i odsetek (art. 75 ust. 3 ustawy) nie 
zawierają takiego upoważnienia”, „powód ma możliwość zaspokojenia swoich 
roszczeń w trybie administracyjnym, podczas gdy w niniejszej sprawie nie jest to 
możliwe (albowiem przepisy nie zezwalają na wydanie w przedmiocie świadczeń 
należnych powodowi jako żołnierzowi zawodowemu decyzji konstytutywnej, od 
której powód mógłby odwołać się do sądu administracyjnego)”, „o potrąceniu na 
podstawie przepisów kodeksu cywilnego mogą - w formie przewidzianej w kodeksie 
postępowania administracyjnego - orzekać organy administracyjne ewentualnie 
sądy administracyjne, przez co powód ma możliwość zaskarżenia działań organów 
wojskowych w tym zakresie w postępowaniu administracyjnym, oraz naruszenie 
przepisów postępowania – mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 464 § 1 k.p.c. 
poprzez „nieuzasadnione zastosowanie w sprawie, będące konsekwencją błędnego 
uznania niniejszej sprawy za sprawę pracowniczą (w rozumieniu przepisów K.p.c.), 
podczas gdy sąd pracy nie jest właściwym do rozpoznania powództwa zgłoszonego 
w niniejszej sprawie”, art. 199 k.p.c. w związku z art. 1 k.c. poprzez „błędną 
wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, w wyniku których przyjęto, że w 
niniejszej sprawie droga sądowa jest niedopuszczalna, albowiem rozpoznawana 
sprawa nie jest sprawą cywilną (w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania 
cywilnego), a sprawą administracyjną, która powinna być rozpoznawana na drodze 
postępowania administracyjnego. Tymczasem powodowi przysługuje droga sądowa 
do dochodzenia od pozwanego należności objętych pozwem”, art. 1991 k.p.c. 
poprzez „niezastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy w przedmiotowym 
sporze mamy do czynienia właśnie z sytuacją, o której mowa w w/w przepisie, 
albowiem organy wojskowe odmówiły rozpoznania sprawy w toku wszczętego 
przez powoda postępowania administracyjnego, w konsekwencji czego Sąd, nawet 
jeśli uznał, że właściwym do jej rozpatrzenia jest organ administracji publicznej lub 
sąd administracyjny, powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie”, wniósł o 
uchylenie w całości zaskarżanego postanowienia Sądu Okręgowego oraz 
orzeczenia Sądu Rejonowego z dnia 7 marca 2008 r. i przekazanie sprawy do 

 
 
4 
rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zwolnienie powoda w całości od opłaty 
sądowej od niniejszej skargi, oraz orzeczenie o kosztach postępowania. 
W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik pozwanego Skarbu Państwa 
reprezentowanego przez Wojewódzki Sztab Wojskowy w P. i Wojskową Komendę 
Uzupełnień w K., wniósł o oddalenie skargi z zasądzeniem kosztów postępowania 
kasacyjnego, powołując się na stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w uchwale 
z dnia 18 listopada 2009 r. II PZP 7/09, zarzucając nadto, że w dotychczasowym 
postępowaniu organy administracji wojskowej nie uznały się za niewłaściwe 
zgodnie z przepisami k.p.a. (nie wydały postanowienia o zwrocie podania na 
podstawie art. 66 § 3 zdanie 2 k.p.a.). 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie budzą wątpliwości, sporna 
pozostawała ich ocena w świetle przepisów prawa. W sprawie o podobnym stanie 
faktycznym, II PK 279/08, podzielając wskazane w skardze kasacyjnej wątpliwości 
interpretacyjne, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2009 r. 
przedstawił do rozstrzygnięcia w powiększonym składzie zagadnienie prawne – 
„czy dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o roszczenia żołnierza 
zawodowego dotyczące wypłaty potrąconej części uposażenia i odsetek 
ustawowych od tej należności, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, czy do ich 
rozpoznania właściwy jest Sąd Pracy?".  
W uchwale siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2009 r. II PZP 7/09 
(niepublikowana) Sąd Najwyższy orzekł iż „w sprawach o roszczenia żołnierza 
zawodowego o potrąconą część uposażenia i o odsetki za zwłokę w wypłacie 
uposażenia droga przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna, chyba że 
uprzednio organ administracji wojskowej lub sąd administracyjny uznały się w tych 
sprawach za niewłaściwe (art. 2 § 3 i art. 1991 k.p.c.); wówczas właściwy jest sąd 
pracy”. 
W powoływanej uchwale, której argumentację Sąd rozpoznający sprawę w 
całości podziela, wskazano na ustalone ostatnio orzecznictwo Sądu Najwyższego 
oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednolicie przyjmujące, że żołnierz 
zawodowy może dochodzić potrąconej części uposażenia i odsetek za jego wypłatę 
ze zwłoką przed sądami administracyjnymi. Tak w odniesieniu do obu roszczeń 

 
 
5 
wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 2 lipca 2008 r., II PK 8/08 oraz 
II PK 10/08 i z dnia 25 września 2008 r., II PK 55/08 (wszystkie niepublikowane). W 
wyrokach tych podzielono pogląd wyrażony w uchwale z dnia 29 listopada 2007 r., 
III CZP 106/07 (OSNC 2008 nr 12, poz. 134) o rozpoznaniu w drodze 
administracyjnej roszczenia żołnierza zawodowego o wypłatę odsetek ustawowych. 
Właściwość sądownictwa administracyjnego w tej sprawie przyjął także Naczelny 
Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 lutego 2007 r., I OSK 1785/06 i w  
wyroku z dnia 22 lipca 2009 r., I OSK 1455/08 (oba niepublikowane). Jest to 
zgodne z bardziej ogólnym poglądem wyrażonym w uzasadnieniu uchwały składu 
siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., I 
OSP 3/06 (OSNA/WSA 2006 nr 6, poz. 69). Stwierdzono w niej, że z tytułu prawa 
do uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługuje roszczenie (art. 75 ust. 1 
ustawy), o którym rozstrzygają właściwe organy wojskowe w drodze decyzji 
(rozkazu personalnego), od której można wnieść skargę do sądu administracyjnego 
(art. 8 ust. 1 ustawy). W związku z powyższym, w odniesieniu do obu omawianych 
roszczeń sąd powszechny może być właściwy tylko wyjątkowo. Jego właściwość 
może wynikać z art. 1991 k.p.c., według którego sąd nie może odrzucić pozwu z 
tego powodu, że do rozpoznania sprawy właściwy jest organ administracji 
publicznej lub sąd administracyjny, jeżeli organ administracji publicznej lub sąd 
administracyjny uznały się w tej sprawie za niewłaściwe. Przepis ten ma na celu 
zapobieżenie negatywnym sporom kompetencyjnym i został wprowadzony w 
związku ze zniesieniem Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym 
(skreślenie działu V Kodeksu postępowania administracyjnego przez art. 4 pkt 7 
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę  - Prawo o 
ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami 
administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przyjęcie poglądu o 
właściwości sądów administracyjnych do rozpoznania spraw żołnierzy zawodowych 
o uposażenie i odsetki od tego świadczenia oznacza więc, że jeżeli organ wojskowy 
lub sąd administracyjny błędnie uznał się za niewłaściwy w tych sprawach, to 
obowiązany jest je rozpoznać sąd powszechny.  
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 39814 k.p.c., orzeczono jak w 
sentencji. 

 
 
6 
O kosztach orzeczono po myśli art. 102 k.p.c.