II PK 27/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia istnienia stosunku pracy między powodem D. M. a pozwaną M. P. Sąd Rejonowy w L. ustalił, że strony łączyła umowa o pracę w okresie od 1 czerwca 2015 r. do 27 sierpnia 2015 r., uznając, że sposób wykonywania pracy (pod kierownictwem, w określonym czasie i miejscu, za wynagrodzeniem) wskazywał na pracowniczy charakter zatrudnienia. Sąd Okręgowy w L. zmienił ten wyrok, oddalając powództwo. Sąd drugiej instancji uznał, że decydujące znaczenie ma wola stron, a cechy umowy o pracę nie przeważały nad cechami umowy cywilnoprawnej. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił wyrok sądu okręgowego. Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe dla kwalifikacji stosunku prawnego są faktyczne warunki jego wykonywania, a nie nazwa umowy czy wola stron, zwłaszcza gdy ta ostatnia jest wynikiem przymusu ekonomicznego. Sąd Najwyższy wskazał, że sąd drugiej instancji błędnie zinterpretował art. 22 § 1 k.p., nadając nadmierne znaczenie woli stron i nieprawidłowo oceniając stan faktyczny, który w rzeczywistości wskazywał na cechy stosunku pracy, takie jak podporządkowanie, wyznaczanie miejsca i czasu pracy oraz organizacja pracy przez pracodawcę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie charakteru stosunku prawnego łączącego strony, gdy istnieją wątpliwości co do tego, czy jest to umowa o pracę, czy umowa cywilnoprawna. Podkreślenie prymatu faktycznych warunków zatrudnienia nad wolą stron i nazwą umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, ale jego ogólne zasady dotyczące interpretacji przepisów o stosunku pracy są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy decydujące znaczenie dla kwalifikacji prawnej stosunku prawnego łączącego strony ma wola stron wyrażona przy zawieraniu umowy, czy też faktyczne warunki wykonywania pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Decydujące znaczenie mają faktyczne warunki wykonywania pracy, a nie nazwa umowy czy wola stron, zwłaszcza gdy ta ostatnia jest wynikiem przymusu ekonomicznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 22 § 1 k.p. nakazuje badać faktyczne warunki wykonywania pracy, a nie tylko wolę stron. Błędna wykładnia przepisów przez sąd drugiej instancji, który nadmiernie skupił się na woli stron, doprowadziła do uchylenia wyroku.
Czy okoliczności takie jak wykonywanie pracy pod kierownictwem, w określonym miejscu i czasie, za wynagrodzeniem, przy użyciu własnej piły spalinowej, świadczą o istnieniu stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, te okoliczności, zwłaszcza w kontekście organizacyjnym i kierowniczym pracodawcy, wskazują na istnienie stosunku pracy, nawet jeśli pracownik korzysta z własnego sprzętu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że pracownicze podporządkowanie obejmuje nie tylko kierownictwo, ale także wyznaczanie miejsca i czasu pracy. Fakt korzystania z własnej piły nie wyklucza stosunku pracy, jeśli pracodawca zapewnia organizację pracy i ponosi ryzyko.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. M. | osoba_fizyczna | powód |
| M. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
k.p. art. 22 § § 1¹
Kodeks pracy
Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
k.p. art. 22 § § 1²
Kodeks pracy
Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w § 1.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody kontraktowej stron, która nie może być sprzeczna z ustawą.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Zasady wykładni oświadczeń woli.
k.p.c. art. 398¹5 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398²1
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd drugiej instancji błędnie zinterpretował przepisy Kodeksu pracy, nadając nadmierne znaczenie woli stron zamiast faktycznym warunkom wykonywania pracy. • Faktyczne warunki wykonywania pracy, takie jak podporządkowanie, wyznaczanie miejsca i czasu pracy, organizacja pracy przez pracodawcę, wskazują na istnienie stosunku pracy, niezależnie od nazwy umowy.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądu drugiej instancji o decydującym znaczeniu woli stron przy zawieraniu umowy. • Argumenty sądu drugiej instancji o braku przeważających cech stosunku pracy.
Godne uwagi sformułowania
nie nazwa umowy a nawet wola stron przy jej zawieraniu, lecz warunki realizacji nawiązanego stosunku zatrudnienia decydują o jego charakterze. • istotne jest nie to, jaką formalnie konstrukcję prawną strony zastosowały dla oznaczenia nawiązanego stosunku prawnego, ale rzeczywiste cechy tego stosunku ujawnione w trakcie jego realizacji. • decydujące znaczenie w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy, ma ustalenie, czy praca wykonywana w ramach badanego stosunku prawnego faktycznie ma cechy wymienione w art. 22 § 1 k.p.
Skład orzekający
Halina Kiryło
przewodniczący, sprawozdawca
Zbigniew Korzeniowski
członek
Dawid Miąsik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru stosunku prawnego łączącego strony, gdy istnieją wątpliwości co do tego, czy jest to umowa o pracę, czy umowa cywilnoprawna. Podkreślenie prymatu faktycznych warunków zatrudnienia nad wolą stron i nazwą umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, ale jego ogólne zasady dotyczące interpretacji przepisów o stosunku pracy są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje klasyczny konflikt między formalną nazwą umowy a rzeczywistym charakterem zatrudnienia, co jest częstym problemem na rynku pracy i stanowi ważny temat dla prawników oraz pracowników.
“Czy umowa zlecenia to zawsze umowa cywilnoprawna? Sąd Najwyższy przypomina: liczy się to, jak pracujesz, a nie jak Cię nazwą!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.