II OZ 918/26

II OZ 918/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-07-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
II SO/Gl 10/26 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2026-07-07
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność czynności w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 54, 55, 185, 197, 232
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lipca 2026 r. sygn. akt II SO/Gl 10/26 w przedmiocie oddalenia wniosku w sprawie z wniosku D. K. o wymierzenia Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Katowicach grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy dotyczącej bezczynności w przedmiocie lokalizacji miejsc parkingowych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić D.K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2026 r. sygn. akt II SO/Gl 10/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek D. K. o wymierzenia Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Katowicach grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy dotyczącej bezczynności w przedmiocie lokalizacji miejsc parkingowych.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 10 czerwca 2026 r. D. K. złożył wniosek o wymierzenie Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Katowicach grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.) za naruszenie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, na podstawie art. 55 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazał, że 31 marca 2026 r. nadał w placówce pocztowej skargę do tut. Sądu na bezczynność organu, która została doręczona organowi 2 kwietnia 2026 r. Zaznaczył, że zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ miał obowiązek przekazać skargę wraz z kompletnymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do właściwego sądu w terminie 30 dni od jej otrzymania, czyli do 4 maja 2026 r. Wnioskodawca podkreślił, że do dnia 10 czerwca 2026 r. organ nie dopełnił swojego ustawowego obowiązku, jak również nie poinformował o przyczynie zwłoki. Odpis powyższego wniosku został doręczony organowi, celem ustosunkowania się dnia 22 czerwca 2026 r. W odpowiedzi ŚWINB wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny. Poinformował, że przyczyną uchybienia terminu była duża ilość bieżących obowiązków obciążających referenta sprawy. Zaznaczył, że przedmiotowa skarga wraz odpowiedzią została przekazana do Sądu 18 czerwca 2026 r., czyli przed otrzymaniem odpisu wniosku.
Uzasadniając oddalenie powyższego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że użyty w art. 55 § 1 p.p.s.a. zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", oznacza, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Wymierzenie grzywny ma zatem charakter fakultatywny, co wymaga w głównej mierze dokładnego zbadania okoliczności sprawy. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie funkcja dyscyplinująca grzywny nie miałaby podstaw, gdyż doszło do przekazania akt i podjęcia czynności w sprawie II SAB/Gl 301/26, a tym samym nie zachodzi potrzeba zastosowania restrykcji w postaci ukarania organu. Obecnie sprawa sygn. akt II SAB/Gl 301/26 w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie usytuowania miejsc parkingowych jest na etapie wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. Ze względu na wypełnienie przez organ obowiązków z art. 54 p.p.s.a. wymierzenie grzywny byłoby zdaniem Sądu bezpodstawne, tym bardziej że w dacie rozpoznania niniejszego wniosku organ wypełnił ciążące na nim obowiązki. W ocenie Sądu, zarzuty skarżącego wobec organu wniesione we wniosku nie stanowią wystarczających okoliczności do zastosowania środka, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a.
Zażaleniem D. K. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granic uznania sędziowskiego i bezpodstawną odmowę wymierzenia organowi grzywny w sytuacji, gdy organ dopuścił się rażącego, aż 45-dniowego opóźnienia w przekazaniu skargi wraz z aktami sprawy do sądu, a sąd bezkrytycznie zaakceptował sprzeczne z prawem tłumaczenie organu.
Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej przez Sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę wniesioną za jego pośrednictwem do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Z kolei w świetle art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Wobec tego, Sąd poza badaniem upływu terminu do przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i kompletnych i uporządkowanych akt sprawy, przy wymierzaniu grzywny bierze pod uwagę inne okoliczności, które uzasadniają twierdzenie, że uchybienie terminowi do przekazania skargi wraz z aktami sprawy było uzasadnione szczególnymi okolicznościami sprawy. Istnieją bowiem sytuacje, w których organ ma usprawiedliwione podstawy w opóźnieniu w przekazaniu skargi. Podkreślenia wymaga, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na powody niedopełnienia obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, mogą mieć jedynie wpływ na jej wysokość. A zatem sąd administracyjny, rozstrzygając w kwestii wysokości wymierzenia grzywny, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.
W niniejszej sprawie skarga dotyczyła bezczynności Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach. Nie ulega wątpliwości, że organ nie wypełnił obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., gdyż przekazanie skargi odbyło się po terminie. Jako powód organ wskazał na obciążenie referenta sprawy dużą ilością bieżących obowiązków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty te nie mogą jednak przemawiać za odstąpieniem od wymierzenia organowi grzywny, lecz powinny mieć wpływ na wysokość grzywny, która powinna zostać zasądzona z tytułu niewywiązania się organu z obowiązków ustawowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, a uzasadnieniem dla niewywiązania się z obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie może być argument, że organ obciążony jest dużą ilością spraw - z tego bowiem względu, że organ jest zobowiązany tak zorganizować swoją pracę, by mógł zająć stanowisko w sprawie w ustawowym terminie (zob. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 12/23). Kwestia dużej liczby obowiązków organu czy nawet problemy wewnętrzne organu administracji publicznej związane z realizacją zadań ustawowych, nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy. Niewątpliwie jednak wymierzając organowi grzywnę Sąd powinien mieć na względzie, że opóźnienie organu nie było celowe czy złośliwe i nie było intencją organu pozbawienie strony prawa do sądu. Orzekając zatem ponownie w przedmiocie nałożenia na organ grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie uwzględnić zaprezentowaną wyżej argumentację i ocenić, jaka wysokość grzywny będzie adekwatna w tej sprawie, mając na uwadze okoliczności podniesione przez organ.
Reasumując w przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie oddalił wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. i z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O zwrocie wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.