II OZ 888/25

II OZ 888/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 par. 1, art. 87 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 11 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1918/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 31 maja 2024 r. Nr DL.WIIPO.4100.6913.2024/ACh w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Sąd I instancji, powołując się na treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., a także wyjaśniając istotę i charakter instytucji prawnej "przywrócenia terminu", wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie argument, zgodnie z którym pełnomocnik nie miał kontaktu ze skarżącym do 8 października 2024 r. W sytuacjach gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od pełnomocnika maksimum staranności. Profesjonalny pełnomocnik, dochowując należytej staranności, powinien był w momencie składania skargi do Sądu zadbać aby pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego upoważniało do reprezentowania skarżącego przed Sądem aby w przypadku braku późniejszego kontaktu z mocodawcą brak stosownego pełnomocnictwa nie spowodował negatywnych skutków dla skarżącego. Okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, tj. relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, czy też brak kontaktu z mocodawcą, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych i nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej niedotrzymanie terminu (por. postanowienie NSA z 8 lutego 2023 r., I FZ 1/23).
W ocenie Sądu, uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było przejawem niestaranności profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, który uchybił terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi przez niedołączenie stosownego pełnomocnictwa. Wiąże się to z pojęciem winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. i nie może stanowić podstawy przywrócenia terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności.
Zażalenie na ww. postanowienie złożył skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika), wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego postanowienia; oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W zażaleniu sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia:
- art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust 1 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art. 8 K.p.a. przez obciążenie skarżącego w sposób nieproporcjonalny skutkami zaniedbań pełnomocnika w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, które to postępowanie w sposób znaczny wpływa na życie skarżącego i wszelkie decyzje procesowe w takim postępowaniu powinny być rozpatrywane bardzo wnikliwie i z zachowaniem zasady proporcjonalności i równego traktowania;
- art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. przez odmowę przywrócenia terminu, w sytuacji kiedy to Sąd I instancji błędnie ustalił, że w tym konkretnym przypadku nieprawidłowe działanie pełnomocnika strony ma bezpośredni skutek dla samej strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.
Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Jednocześnie wskazać należy na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że wszelkie czynności pełnomocnika strony rozciągają się w swoich skutkach na samą stronę.
Tak więc, niepodjęcie przez pełnomocnika strony czynności procesowych w zakreślonym terminie do ich dokonania wywołuje skutki dla samego skarżącego w postaci upływu tego terminu. Działanie takiego pełnomocnika nie może być bowiem oceniane jako działanie osoby trzeciej, ale jako działanie samego skarżącego, który ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika. Nie można zatem skutecznie twierdzić, że działania lub zaniechania pełnomocnika strony stanowią ograniczenie "prawa do sądu" w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a wręcz przeciwnie ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika ma gwarantować skuteczną realizację tej konstytucyjnej zasady. Podobnie nie można doszukać się naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności; Na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wyrażone w ww. przepisach zasady gwarantują bowiem obiektywną ocenę, czy strona skarżąca uprawdopodobniła istnienie przesłanek z art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo zaś ocenił charakter działań lub zaniechań procesowych pełnomocnika strony. Z punktu widzenia art. 86 § 1 p.p.s.a. i oceny przesłanki "braku winy" w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi co do zasady bez znaczenia pozostają wzajemne relacje strony postępowania i jej pełnomocnika, np. brak pomiędzy nimi kontaktu. W utrwalonym orzecznictwie przyjęto, że niezawinione działania to zasadniczo stany nadzwyczajne, jak nagła choroba strony, lecz nie zaniedbania pełnomocnika. Strona skarżąca bowiem nie wykazała, że pełnomocnik skarżącego nie dokonał stosownej czynności procesowej w terminie w wyniku innej przeszkody niż brak działania, co poniekąd potwierdza zarzut zażalenia, w którym wprost wskazano, że określone skutki procesowe są wynikiem "zaniedbań pełnomocnika" w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Natomiast wskazywany w zażaleniu art. 8 K.p.a. nie ma zastosowania do postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest uprawdopodobnienie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Strona skarżąca nie wykazała, że w biegu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi istniała obiektywna przeszkoda, które nie pozwalała na uzyskanie przez pełnomocnika od jego mocodawcy stosownego pełnomocnictwa. Samo bowiem wskazanie na okoliczność braku kontaktu nie wyjaśnia z jakich względów miałaby to być okoliczność, która mogłaby zostać uznana za przeszkodę nie do przezwyciężenia, w sytuacji gdy np. w załączeniu do skargi pełnomocnik złożył kopie dokumentów, na których chociażby widnieje adres zamieszkania skarżącego. Poza tym nie jest rolą Sądu Administracyjnego wnikanie w sposób organizacji działalności pełnomocnika (kancelarii prawnej), która to działalność z istoty powinna polegać na pozostawaniu w kontakcie ze swoim mocodawcą celem skutecznego reprezentowania skarżącego np. przed Sądem Administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.