II OZ 83/26

II OZ 83/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Po 743/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 7 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 26 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Po 743/25, po rozpoznaniu wniosku A. J., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 7 sierpnia 2025 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia 7 maja 2025 r., nr [...], ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego oraz wiaty rekreacyjnej na działce nr [...], arkusz mapy 76, położonej w K. przy ul. [...].
W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki wskazał, że strona skarżąca nie wykazała, aby zachodziły przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej ograniczając się do niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem, w tym podniesienia zarzutu, iż organy nie zbadały wystarczająco wnikliwie stosunków wodnych na gruncie i nie ustaliły możliwości bezpiecznego gospodarowania wodami opadowymi w rejonie działki inwestycyjnej, mimo zgłaszania przez skarżącego, będącego właścicielem działki bezpośrednio z nią sąsiadującej wieloletniego problemu podstopień i cofek wód opadowych. Jednocześnie skarżący nie wykazał, by ewentualne zrealizowanie przedmiotowej inwestycji ograniczającej się jedynie do budowy budynku gospodarczego i wiaty mogło prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, także w przypadku ewentualnego wyeliminowania zaskarżonej decyzji przez sąd z obrotu prawnego.
Zdaniem Sądu meriti, z samego charakteru oraz parametrów planowanej inwestycji obejmującej niewielki budynek gospodarczy i wiatę nie wynika, aby inwestycja ta miała wywoływać trwałe i trudne do odwrócenia skutki w środowisku oraz sposobie zagospodarowaniu terenu. Nadto podkreślono, że realizacja inwestycji, zanim wszelkie sprawy jej wykonania zostaną prawomocnie zakończone, odbywa się na wyłączne ryzyko inwestora, a niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie może spowodować konieczność poniesienia ewentualnych kosztów związanych, np. z rozbiórką wznoszonych obiektów budowlanych.
Dalej Sąd ten wskazał, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie podlega ocenie, czy zaskarżona decyzja jest wadliwa i należy ją wyeliminować z obrotu prawnego, lecz wyłącznie czy wykonanie tej ostatecznej decyzji przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego może spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku, w którym decyzja zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, skarżącemu nie udało się skutecznie wykazać, że podjęcie realizacji przedsięwzięcia przed prawomocnym zakończeniem sprawy, wiązać się będzie ze znaczną szkodą lub trudnymi do odwrócenia skutkami.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", orzekł jak w sentencji postanowienia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. J. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie wstrzymania wykonania decyzji mimo spełnienia ustawowych przesłanek, polegających na:
a) błędnym przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia realnego ryzyka wyrządzenia znacznej szkody,
b) błędnym uznaniu, że planowana inwestycja ze względu na jej niewielką kubaturę -nie może prowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków.
c) pominięciu istniejącego, udokumentowanego stanu faktycznego w postaci cyklicznych podtopień nieruchomości skarżącego,
d) nieuwzględnieniu wpływu trwałego utwardzenia terenu i ingerencji w powierzchnię biologicznie czynną na stosunki wodne między nieruchomościami,
e) przyjęciu nadmiernie zawężającej wykładni pojęć "znacznej szkody" oraz "trudnych do odwrócenia skutków", sprzecznej z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 7 sierpnia 2025 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyinego.
W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie we wniosku, jak również w zażaleniu nie wykazano istnienia przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz nie przywołano, poza ogólnikowymi twierdzeniami związanymi z realizacją obiektu (utwardzenie gruntu, wykonanie fundamentów, likwidacja powierzchni biologicznie czynnej), żadnej konkretnej argumentacji w tym zakresie, co zasadniczo nie pozwala na uwzględnienie przedmiotowego wniosku.
Ponadto, stwierdzić należy, że nie można mówić o ewentualnym niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w odniesieniu do decyzji wydanej w przedmiocie warunków zabudowy. Nie każda bowiem decyzja może podlegać wstrzymaniu na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., a do takich decyzji zalicza się decyzję o warunkach zabudowy. Uwzględniając w szczególności przepis art. 4 ust. 2 i art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm.) wskazać należy, że z samej istoty tego typu decyzji wynika, że jej wydanie nie wiąże się dla stron z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też z nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów. Organy zaś nie mają możliwości użycia środka przymusu do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Decyzja o warunkach zabudowy daje inwestorowi prawo do wystąpienia do organu architektoniczno-budowlanego ze stosownymi wnioskami, sama jednak nie daje podstawy do rozpoczęcia robót budowlanych i realizacji zamierzonej inwestycji bądź do przystąpienia do użytkowania. Jej cel ogranicza się do wskazania, czy inwestycja danego typu może w ogóle być zlokalizowana na konkretnej działce. Nie przesądza ona w żadnym wypadku o tym, czy opisane w niej przedsięwzięcie dojdzie rzeczywiście do skutku. Wprawdzie decyzja ustalająca warunki zabudowy, jako pierwszy etap procesu inwestycyjnego daje inwestorowi prawo wystąpienia do organu administracji architektoniczno-budowlanej o wydanie pozwolenia na budowę, jednakże z tego faktu nie można wywodzić, że okoliczność ta przemawia za przyznaniem stronie ochrony tymczasowej. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że przedmiotowa decyzja ustalająca warunku zabudowy nie stanowi aktu, który dawałby podstawę inwestorowi do rozpoczęcia robót budowlanych i realizacji planowanej inwestycji, a tym samym wydanie takiej decyzji zasadniczo nie narusza na tym etapie inwestycyjnym praw strony skarżącej, nie powoduje dla niej żadnych realnych zagrożeń. Konkretne rozwiązania projektowe uwzględniające treść decyzji o warunkach zabudowy pojawiają się w projekcie budowlanym, który przedkładany jest na etapie postępowania o udzielenie stosownej zgody. W udzieleniu przez organ architektoniczno-budowlany pozwolenia na realizację inwestycji można ewentualnie upatrywać wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1280/19, LEX nr 2689527; z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3490/18, LEX nr 2606964).
Tym samym Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej w sprawie decyzji. W rezultacie wskazywane w zażaleniu negatywne skutki dotyczące planowanej inwestycji, nie mogły stanowić podstawy do ochrony tymczasowej, udzielonej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.