II OZ 777/26

II OZ 777/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-06-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1389/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2026-04-21
II OZ 1422/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-09
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 49 § 2 ,art. 184, art. 197 § 2, art. 198, art. 220 § 3, art. 227 § 1, art. 230 § 1 i 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K.P. i R.P. oraz D.K. i D1.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1389/25 odrzucające skargę K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 marca 2025 r. nr 279/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1) oddalić zażalenia K.P. i D.K., 2) odrzucić zażalenia R.P. i D1.K.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1389/25 odrzucił skargę K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 marca 2025 r. nr 279/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że K.P. i D.K. (dalej: "skarżące") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 marca 2025 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 czerwca 2025 r. skarżące zostały wezwane do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Wraz z zażaleniami na powyższe zarządzenia skarżące złożyły wnioski o przyznanie prawa pomocy, które zostały rozpoznane postanowieniami referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2026 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (sygn. akt VII SPP/Wa 318/25 i VII SPP/Wa 278/25). Natomiast zażalenia zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 października 2025 r. (sygn. akt II OZ 1422/25).
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 marca 2026 r. skarżące zostały wezwane do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 czerwca 2025 r. wzywającego skarżące do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w wysokości 500 zł – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Powyższe wezwania zostały skutecznie doręczone skarżącym 24 marca 2026 r. i 25 marca 2026 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął 31 marca 2026 r. i 1 kwietnia 2026 r.
W dniu 17 kwietnia 2026 r. ustalono w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że do niniejszej sprawy nie wpłynęła od skarżących jakakolwiek suma pieniężna, uiszczona tytułem należnego wpisu sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 219 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strona wnosząca skargę obowiązana jest uiścić wpis sądowy od skargi. Sąd administracyjny nie podejmie żadnej czynności na skutek skargi, od której nie zostanie uiszczony należny wpis. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby uiścił wpis w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia (art. 220 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony w terminie 7 dni należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
Skarżące, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie uiściły należnego wpisu sądowego. Skarżącym również odmówiono przyznania prawa pomocy (sygn. akt VII SPP/Wa 278/25 i VII SPP/Wa 318/25).
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarga K.P. i D.K. posiadała braki fiskalne, które uniemożliwiały nadanie jej prawidłowego biegu i podległa odrzuceniu.
Z powyższych względów, działając na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., Sąd odrzucił skargę.
Zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 21 kwietnia 2026 r. złożyli K.P., R.P. oraz D.K. i D1.K.
W zażaleniach podniesiono m.in., że skarżący wnoszą o podjęcie przez Sąd działań zmierzających do zapewnienia rzetelnego, zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego i własnościowego w toczących się postępowaniach administracyjnych. Wskazano, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy pojedynczego, prostego sporu, lecz jest elementem złożonego, wielowątkowego postępowania z zakresu nadzoru budowlanego i postępowania spadkowego. W postępowaniach administracyjnych na skarżące "nałożono" dziesiątki, a w zasadzie setki obowiązków. W zażaleniach zaznaczono, że skarżące zdają sobie sprawę, że postanowienie z dnia 21 kwietnia 2026 r. dotyczyło wyłącznie kwestii formalnej - braku uiszczenia należnej opłaty sądowej od skargi i w tym zakresie Sąd był związany obowiązującymi przepisami dotyczącymi wpisu sądowego.
Skarżący nie kwestionują, że ich dotychczasowe środki zaskarżenia mogły być dotknięte wadami formalnymi (brak opłat, brak profesjonalnego pełnomocnika), wnoszą jednak, aby Sąd - niezależnie od formalnego rozstrzygnięcia - dostrzegł szerszy kontekst sprawy, m.in skalę błędów organów administracji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenia K.P. i D.K. nie zasługiwały na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki prawidłowo orzekł o odrzuceniu skargi w niniejszej sprawie.
Art. 220 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.).
Zaznaczyć należy, że w razie nieuzupełnienia braków fiskalnych skargi w wyznaczonym terminie po stronie sądu powstaje bezwzględny obowiązek jej odrzucenia. Ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek odstępstw od tej reguły, nie wprowadził też żadnych uregulowań pozwalających na zastosowanie innego środka niż odrzucenie skargi.
Jak wynika z akt sądowych zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 17 czerwca 2025 r. wezwano obie skarżące solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Podkreślić należy, że zarządzenia te zostały przez skarżące zaskarżone. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 października 2025 r. oddalił zażalenia skarżących oraz odrzucił zażalenia D1.K. i R.P. Słusznie zatem, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 6 marca 2026 r. wezwano skarżące do wykonania ww. zarządzenia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie skarżące zostały pouczone, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu do uiszczenia wpisu sądowego. Zauważyć również należy, że w zarządzeniu tym zawarto pouczenie, iż nie jest ono zaskarżalne.
Mimo to złożone zostały zażalenia, które jako niedopuszczalne powinny być odrzucone. Wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wydał w tym przedmiocie odrębnego postanowienia, jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że stosownie do treści art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia w przedmiocie określonym w tym przepisie. Powołany przepis wprost określa okoliczności, w których dopuszczalne jest wniesienie przez stronę środka zaskarżenia w postaci zażalenia, a dodatkowo z przepisów szczególnych wynika, że zażalenie służy także na niektóre zarządzenia przewodniczącego, tj. na zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania pisma, którego strona nie uzupełniła lub nie poprawiła w terminie (art. 49 § 2 P.p.s.a.) oraz na zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych (art. 227 § 1 P.p.s.a.), co potwierdza treść art. 198 P.p.s.a. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, zgodnie z którym przepis art. 227 § 1 P.p.s.a. odnosi się do zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, nie odnosi się natomiast do kolejnego zarządzenia (pisma), wzywającego do wykonania wcześniejszego prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie. Zażalenie na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu jest zatem niedopuszczalne (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt II FZ 714/10, z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FZ 4/11, z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OZ 785/12, z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt II GZ 490/17, z dnia 13 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 590/18, z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1300/21, z dnia 6 lutego 2023 r. sygn. akt III FZ 32/23, z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt I OZ 516/23 oraz z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 580/23).
Wobec powyższego obowiązkiem skarżących było uiszczenie wpisu od skargi, zgodnie z zarządzeniem z 6 marca 2026 r., czego nie uczyniły. Takie zaś okoliczności uprawniały Sąd I instancji do zastosowania art. 220 § 3 P.p.s.a. i odrzucenia skargi K.P. i D.K.
Jednocześnie zaznaczyć należy, że argumentacja zawarta w zażaleniu tej oceny nie podważa, bowiem w sprawie nie zostały naruszone powołane w zażaleniach przepisy. Skarżące miały bowiem zagwarantowane prawo wniesienia skargi oraz udziału w postępowaniu sądowym i prawo obrony swoich praw. Rozpoznanie merytoryczne skargi wymagało jednak dopełnienia warunków fiskalnych, czego skarżące nie uczyniły. Jednocześnie zaznaczyć należy, że liczba zainicjowanych postępowań jest rezultatem wydanych orzeczeń przez organy administracji publicznej, tak więc jest to okoliczność, na którą Sąd nie miał wpływu. Konsekwencją wszczętych spraw administracyjnych są orzeczenia (postanowienia, decyzje) zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez skarżące. W takim stanie rzeczy każda skarga składana na jedno konkretne orzeczenie organu administracji podlega opłacie sądowej, co wynika z przepisów prawa (art. 220 P.p.s.a.), które muszą być przez Sąd stosowane. Nadto kwestia wadliwości postępowania organu nie mogła podlegać ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bowiem ocenie podlega jedynie prawidłowość odrzucenia skargi a nie zasadność jej merytorycznych zarzutów.
Z tych wszystkich względów zarzuty przedstawione w zażaleniach nie mogły być uwzględnione, co skutkowało ich oddaleniem.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia.
Zażalenia wniesione zaś przez D1.K. i R.P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Zażalenia złożone w niniejszej sprawie przez D1.K. i R.P. na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi K.P. i D.K. są niedopuszczalne, ponieważ nie byli oni podmiotami wnoszącymi skargę. Były nimi wyłącznie skarżące.
Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem skarżonego postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażaleń D1.K. i R.P.
W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.