II OZ 760/26

II OZ 760/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-06-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2026 r. sygn. akt IV SA/Wa 2820/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 4 września 2025 r. nr DL.WIPO.4100.2386.2025/EJ w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. WSA w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 4 września 2025 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego z 26 maja 2025 r., o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadniając to postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, że wydanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się dla strony z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów. Skutkiem tej decyzji nie jest nakaz opuszczenia kraju, a jedynie brak nabycia określonego prawa pozwalającego na zalegalizowanie pobytu. Decyzja ta nie wywołuje zatem żadnych skutków materialnych, nie nakłada na jej adresata obowiązków, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego celem doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią wydanej decyzji. WSA powołując się na utrwalone orzecznictwo wyjaśnił, że cudzoziemiec, któremu odmówiono udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2026 r. poz. 203) – dalej jako: "u.c."). Niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi jednak bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia, lecz może być jedynie podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 1 u.c.) i dopiero ta decyzja podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 u.c.). Wystąpienie ewentualnych konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest zatem bezpośrednio związane z wykonaniem zaskarżonej obecnie decyzji, lecz decyzji, która może dopiero zostać wydana w przyszłości.
W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Podniesiono zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie wywołuje skutków materialnych podlegających wykonaniu, podczas gdy decyzja ta w powiązaniu z przepisem art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a u.c., kreuje bezpośredni, ustawowy obowiązek opuszczenia przez cudzoziemca terytorium RP. W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że obowiązek opuszczenia terytorium RP nie jest wyłącznie następstwem hipotetycznej, przyszłej decyzji o zobowiązaniu do powrotu, lecz wynika wprost z ustawy i jest bezpośrednio powiązany z decyzją o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt. Decyzja organu administracji kreuje zatem obowiązek prawny po stronie cudzoziemca, który powinien zostać zrealizowany poprzez dobrowolne opuszczenie terytorium RP. Poza tym "wykonanie" decyzji administracyjnej nie ogranicza się wyłącznie do aktów nakładających obowiązki pozytywne (działania) czy negatywne (zaniechania), które mogą być egzekwowane w trybie przymusu administracyjnego. Wykonanie decyzji może polegać również na dobrowolnym dostosowaniu się do stanu prawnego wynikającego z treści decyzji. W niniejszej sprawie wykonanie zaskarżonej decyzji polega właśnie na realizacji ustawowego obowiązku opuszczenia terytorium RP w terminie 30 dni od doręczenia decyzji. Niezależnie od powyższego zwrócono uwagę na zaawanasowany stopień integracji cudzoziemki w Polsce, który w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji zostanie przerwany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie może spowodować dla skarżącej niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
W odniesieniu do argumentacji zażalenia należy zauważyć, że istotnie cudzoziemiec, któremu odmówiono udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest zobowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a u.c.). Podkreślić jednakże trzeba, że opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca ma charakter dobrowolny. Jeżeli tego nie uczyni w określonym terminie, co do zasady, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, w ramach którego może zostać wydana decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 1 u.c.). Jak trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, dopiero decyzja o zobowiązaniu do powrotu będzie podlegała przymusowemu wykonaniu, w warunkach określonych w art. 329 u.c. Zaskarżona decyzja o odmowie udzielenia zgody na pobyt czasowy nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie cudzoziemki. W związku z takim stanem rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi potrzeba udzielenia ochrony tymczasowej. Skutek na jaki powołuje się skarżąca nie jest bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji, lecz decyzji w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Oceny tej nie zmienia podnoszona w zażaleniu możliwość dobrowolnego opuszczenia terytorium RP "w wykonaniu" zaskarżonej decyzji. Zauważyć bowiem należy, że wstrzymanie wykonania dotyczy tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Wydanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się dla strony z obowiązkiem działania, zaniechania, czy też nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów.
W orzecznictwie (zob. postanowienia z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II OZ 1145/19, z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt II OZ 1201/19, z 2 lipca 2024 r. sygn. akt II OZ 311/24) ugruntowany jest pogląd, że decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie wywołuje żadnych skutków materialnych, nie nakłada na jego adresata obowiązków, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Skutkiem takiej decyzji nie jest nakaz opuszczenia kraju (jak ma to miejsce w decyzji o zobowiązaniu do powrotu) a jedynie brak nabycia określonego prawa pozwalającego na zalegalizowanie pobytu. Skarżąca nie traci wcześniej uzyskanego uprawnienia lecz nie nabywa nowego, o uzyskanie którego się ubiegała. Nielegalny pobyt skarżącej w związku z decyzją odmowną nie wynika z tej decyzji ale z przepisu prawa i nie jest negatywnym skutkiem tej decyzji. Wobec powyższego charakter decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wskazuje, że nie nadaje się ona do wykonania i z tego powodu można było odmówić jej wstrzymania. Z przedstawionych powodów za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie mogły również przemawiać okoliczności związane z integracją cudzoziemki w Polsce.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. i art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.