II OZ 752/26

II OZ 752/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-06-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 287/26 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2026 r., nr SKO Gd/6237/24 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 maja 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 287/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2026 r., nr SKO Gd/6237/24 w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta Rumi z dnia 19 listopada 2024 r. ustalającą opłatę z tytułu sprzedaży nieruchomości, której wartość wzrosła na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że decyzje organów obu instancji mają charakter finansowy i ich wykonanie spowoduje dla niej niepowetowaną stratę finansową, w szczególności w sytuacji życiowej strony, która – mając na uwadze uzyskiwane dochody – jest bardzo trudna.
Sąd I instancji rozpoznając wniosek uznał, że skarżąca nie wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, albowiem wniosek ten został uzasadniony w sposób bardzo ogólnikowy. Ponadto Sąd zaznaczył, że do wniosku nie załączono żadnych dokumentów, które w sposób jednoznaczny i przekonujący wskazywałyby, że wykonanie decyzji mogłoby się wiązać ze stratami dla skarżącej. Tymczasem do oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu konieczne jest dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o sytuacji majątkowej strony, gdyż zweryfikowanie tego, czy jego wykonanie odbędzie się z uszczerbkiem dla jej majątku, prowadząc do powstania znacznej szkody bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej aktualnym stanie majątkowym, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych zasobach pieniężnych, obciążeniach, czy ponoszonych wydatkach.
Ponadto Sąd zaznaczył, że na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, sąd nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku jest niedopuszczalne (zob. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r. II OZ 661/14). O zasadności udzielenia ochrony tymczasowej nie mogą świadczyć merytoryczne zarzuty podniesione w skardze względem zaskarżonej decyzji. Ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może być zastąpiona merytoryczną oceną zaskarżonego aktu z punktu widzenia jego legalności lub nawet przypuszczeniami co do tej oceny. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności aktu będącego przedmiotem wniesionej skargi (zob. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2021 r. IV SA/Po 660/21).
Ogólnikowe twierdzenia skarżącej pozbawione szerszej motywacji, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogły stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania aktu (tak: NSA w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2018 r. II OZ 268/18). Sąd zaznaczył, że ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania musi być zindywidualizowana i nie może abstrahować od aktualnej sytuacji skarżącej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Rumi do czasu prawomocnego rozpoznania skargi.
W uzasadnieniu niniejszego wniosku skarżąca zaznaczyła, że podstawowym jej źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 2,993,43 zł (na dowód przedstawiła zaświadczenie z ZUS). W konsekwencji, w jej ocenie, opłata w wysokości 13.706,16 jest dla niej znaczna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako "P.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 P.p.s.a.).
Na wstępie należy zaznaczyć, że zaskarżona decyzja SKO z 27 stycznia 2026 utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta Rumi z 19 listopada 2024 r. ustalającą opłatę, w wysokości 13.706,16 zł, z tytułu sprzedaży nieruchomości, której wartość wzrosła na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie NSA, w niniejszej sprawie we wniosku, jak i w zażaleniu skarżąca nie wykazała przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zarówno przedmiotowy wniosek, jak i zażalenie nie zawierają argumentacji, która świadczyłaby o zaistnieniu przesłanek z ww. przepisu. Wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie ocenił, że wniosek nie zawierał żadnej argumentacji. Skarżąca bowiem wskazała, że wykonie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej może narazić ją na niepowetowane straty finansowe. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju argumentację można było odnieść do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jednak wbrew twierdzeniom skarżącej za pomocą tej argumentacji skarżąca nie wykazała, aby zachodziła którakolwiek z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W tym miejscu należy wskazać, że ustalenie ww. opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nastąpiło w związku umową sprzedaży – akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia 24 września 2018 r., dotyczącą zbycia przez skarżącą 1/5 udziału w nieruchomości tj. działki [...] (pow. 2 196 m²) i działki [...] (2 197 m²) powstałych w wyniku podziału działki nr [...], której wartość przed zmianą planu miejscowego wynosiła 272.366,00 zł, zaś wskutek zmiany planu wzrosła do kwoty 500.802,00 zł, co dało wzrost w kwocie 228.436,00 zł. Opłata z tego tytułu (15% od wzrostu wartości) wyniosła 13.706,16 zł.
W rozpoznawanej sprawie WSA w Warszawie zasadnie przyjął, że wniosek skarżącej nie zawiera argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niego wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną znaczną szkodę i wskazać na skutki jakie ta szkoda może mieć dla majątku i sytuacji skarżących. Powinna także wskazać takie okoliczności związane z wykonaniem decyzji, które spowodują skutki trudne do odwrócenia. Sąd może stwierdzić wystąpienie tych przesłanek w oparciu o konkretne dane, które pozwolą przyjąć, że wielkość szkody może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia.
Rację ma Sąd I instancji, że powołanie się przez skarżącą jedynie na ogólnikowe okoliczności, że poniesienie opłaty spowoduje dla niej niepowetowane straty finansowe, wobec braku wskazań odnośnie do określenia jej aktualnej sytuacji finansowej, nie mogło prowadzić do uznania, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji zostały spełnione.
Powołując się na swoją trudną sytuację życiową, o której świadczyć mają uzyskiwane przez skarżącą dochody nie wskazuje ona w zażaleniu pełnych okoliczności, które potwierdzałyby ten stan. Samo powołanie się na jej podstawowe źródło utrzymania tj. emeryturę w wysokości 2.993,43 zł nie określa w pełni jej rzeczywistej sytuacji finansowej, zwłaszcza że ze sprzedaży ww. udziałów w nieruchomości w 2018 r. jak wynika z informacji zawartych w akcie notarialnym skarżąca uzyskała dochód w kwocie 56.000 zł (1/5 udziału w działce [...]) i 56.000 zł (1/5 udziału w działce [...]) – str. 303 i 304 akt adm.). Okoliczność, że sprzedaż ta miała miejsce 24 września 2018 r. nie wpływa negatywnie na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej. Powinna ona była liczyć się z obowiązkiem zapłaty opłaty planistycznej określonej w zaskarżonych decyzjach, gdyż postępowanie w tym przedmiocie organ wszczął już 23 października 2018 r. o czym skarżąca została powiadomiona. Skoro skarżąca w wyniku sprzedaży działki uzyskała kwotę 112.000 zł to uzasadniając swoją trudną sytuację finansową przy jedynym dochodzie z emerytury powinna była wskazać co stało się z powyższą nadwyżką finansową. Przy braku tych informacji, a także braku informacji o innych posiadanych zasobach finansowych skarżącej nie sposób w okolicznościach sprawy przyjąć, że jej sytuacja finansowa nie pozawala na uiszczenie tej kwoty opłaty i wykonanie tej decyzji może spowodować dla niej znaczną szkodę, czyli taką, która zagraża jej podstawowej egzystencji. Skarżąca wskazuje na brak oszczędności pozwalających jej na uiszczenie opłaty planistycznej w kwocie 13.706,16 zł, swój wiek [...] lata i choroby [...] oraz [...] jednak z tego nie wynika co stało się z nadwyżką finansową uzyskaną ze sprzedaży.
Podkreślić należy, że przedmiotem postępowania jest nieruchomość, która została sprzedana przez skarżącą za wskazaną wyżej cenę. Z argumentacji skarżącej zawartej w zażaleniu w związku z przedstawionymi załącznikami (informacja z ZUS o wysokości emerytury od 1 marca 2026 r.) nie wynika zaś jaką kwotę ze sprzedaży nieruchomości rozdysponowała tak aby nie była w stanie aktualnie uiścić opłaty planistycznej, co ewentualnie mogłoby potwierdzać, że opłata planistyczna przewyższa możliwości finansowe skarżącej.
Skarżąca nie wykazała w zażaleniu, aby w związku z ww. umową sprzedaży uiszczenie opłaty planistycznej przewyższało jej możliwości finansowe. Na podstawie tak nieprecyzyjnie przedstawionej sytuacji życiowej i materialnej skarżącej w żaden sposób nie można stwierdzić, jakie konkretnie skutki wywoła dla skarżącej wykonanie zaskarżonej decyzji i czy wywoła jakiekolwiek negatywne skutki lub znaczną szkodę. Przeciwnego wniosku nie można wyprowadzić z samej wielkości nałożonej opłaty planistycznej. Wymaga to bowiem przedstawienia we wniosku, a najpóźniej w zażaleniu rzetelnej argumentacji, czego skarżąca nie uczyniła ani we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skierowanym do Sądu I instancji, jak i w rozpoznawanym aktualnie zażaleniu.
Świadczenia pieniężne co do zasady nie wywołują trudnych do odwrócenia skutków bowiem ulegają zwrotowi, gdy w wyniku uwzględnienia skargi wykonana wcześniej decyzja zostanie uchylona.
Mając na uwadze okoliczności przedstawione w zażaleniu przyjąć należało, że skarżąca nie wykazała przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a., a tym samym nie podważyła prawidłowości zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.