Pełny tekst orzeczenia II OZ 751/23

II OZ 751/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Wr 466/23 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2023-11-09
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1048
art. 18 ust. 1, ust. 2a
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 48 par. 3, art. 58 par. 1 pkt 3, art. 84, art. 184, art. 197 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 466/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] we W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 czerwca 2023 r., nr 522/2023 w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji nakazującej usunięcie zagrożenia spowodowanego nadmiernym pogorszeniem się stanu technicznego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 9 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 466/23, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. (dalej jako skarżąca lub Wspólnota) na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 czerwca 2023 r., nr 522/2023 w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji nakazującej usunięcie zagrożenia spowodowanego nadmiernym pogorszeniem się stanu technicznego i orzekł o zwrocie uiszczonego od skargi wpisu sądowego.
Sąd mając na uwadze treść art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził, że skarżąca w sposób niewłaściwy uzupełniła braki formalne skargi. Artykuł 48 § 3 P.p.s.a., o treści którego skarżąca została pouczona, nie pozostawia wątpliwości, że odpis każdego dokumentu, jakim posługuje się strona (w sprawie - odpis uchwały właścicieli lokali w nieruchomości położonej we W. przy ul. [...] o powierzeniu zarządu nieruchomością wspólną firmie A. sp. z o.o.) może uwierzytelnić tylko ten adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, który jest zarazem pełnomocnikiem strony w danej sprawie ("występujący w sprawie"). Celem powołanego przepisu nie jest przejęcie przez wskazane osoby funkcji notariusza ale ułatwienie profesjonalnym pełnomocnikom występującym w sprawie przedkładania posiadanej przez nich dokumentacji w uwierzytelnionych odpisach. Skoro radca prawny K. B., która uwierzytelniła nadesłany odpis uchwały, nie legitymuje się odpowiednim pełnomocnictwem do występowania w sprawie, nie można uznać, że braki formalne skargi w tym zakresie zostały przez skarżącą uzupełnione.
W tych okolicznościach skarga podlegała odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W konsekwencji Sąd orzekł o zwrocie wpisu od skargi.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia.
Skarżąca zarzuciła postanowieniu naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 84 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe i dowolne ich zastosowanie albowiem pełnomocnik strony z przyczyn jemu niezawinionych nie przedłożył w tak krótkim terminie pełnomocnictwa, a Sąd pominął treść art. 84 P.p.s.a.
Pełnomocnik skarżącej wskazuje, że Wspólnota otrzymała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi 23 października 2023 r. Termin do jej uzupełnienia upływał 30 października 2023 r. Wspólnota uzupełniła braki formalne skargi zgodnie z zarządzeniem Sądu 30 października 2023 r., który był ostatnim dniem terminu do wykonania nałożonego zobowiązania.
Wspólnota wskazuje, że z uwagi na nieobecność członków zarządu z powodu planowanego ważnego spotkania z członkami innej wspólnoty pełnomocnik nie miał możliwości uzyskania prawidłowo udzielonego, stosownego pełnomocnictwa upoważniającego go do działania w imieniu i na rzecz skarżącej. W rezultacie doprowadziło to do istotnej zmiany sytuacji procesowej skarżącej i związanych z tą sytuacją negatywnych skutków w postaci odrzucenia skargi.
Podkreślono, że Wspólnota nie jest przedsiębiorcą w znaczeniu ustawowym i wszelkie wydatki związane z reprezentacją Wspólnoty przed sądami i organami administracji są uzgadniane z członkami wspólnoty. Zgoda na wystąpienie pełnomocnika procesowego w imieniu skarżącej zapadła już po terminie zobowiązania do ich uzupełnienia. Pełnomocnik został powołany do dokonania konkretnej czynności procesowej.
Wątpliwości skarżącej budzi stosowanie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. wprost, bez refleksji nad skutkami procesowymi dla strony, która będąc niezadowolona z wydanej przez organ decyzji zaskarżyła ją do sądu. Wskazano, że "panem procesu" nie jest ustanowiony przez nią lub nie pełnomocnik procesowy a sama strona. Co do zasady, fakt ustanowienia pełnomocnika oraz jego wybór należą do uprawnień strony postępowania administracyjnego, a to czy strona z nich skorzysta zależy tylko i wyłącznie od jej decyzji. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu a w niniejszym postępowaniu nie bez znaczenia są koszty, które i tak członkowie ponoszą w związku z nałożonymi pracami budowlanymi.
Wskazano, że wola strony w sprawach wymagających jej osobistego działania ma zawsze charakter decydujący. Strona decyduje o zakresie pełnomocnictwa i powołanie bądź nie pełnomocnika nie ogranicza jej samodzielnego działania w sprawie.
Sąd nie uwzględnił w swym rozstrzygnięciu statusu Wspólnoty i okoliczności zaskarżenia wydanej przez organ decyzji. Zaskarżone postanowienie uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie zaskarżonej decyzji i prowadzi do negatywnych skutków dla skarżącej. Brak złożenia w terminie stosownego pełnomocnictwa przez stronę uniemożliwia i zamyka przed nią jakiekolwiek działania i dochodzenie swoich praw przed sądem. Powoduje wejście do obrotu prawnego decyzji, którą strona zaskarżyła będąc niezadowolona z jej treści. Ustawodawca mając na uwadze okoliczności, których strona nie jest w stanie przewidzieć w toku postępowania, wprowadził przywilej skorzystania przez Sąd z art. 195 § 2 P.p.s.a. i uchronienia strony przed negatywnymi skutkami podjętej decyzji.
W zaistniałych okolicznościach i stanie faktycznym strona była uprawniona do skorzystania z dobrodziejstwa ww. przepisu i wnosi o jego uwzględnienie przy rozpatrywaniu niniejszego zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 35 § 1 P.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.
W przypadku występowania ze skargą przez Wspólnotę Mieszkaniową jej sposób reprezentacji określają przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048 ze zm., dalej u.w.l.), czyli jest to szczególny sposób reprezentacji przewidziany w odrębnej ustawie, o którym mowa w art. 35 § 1 P.p.s.a. Artykuł 18 ust. 1 u.w.l. stanowi się, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W ust. 2a tego przepisu mowa jest, że zmiana ustalonego w trybie ust. 1 sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Uchwała ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej.
W związku z powyższym Wspólnota wnosząc skargę i mając świadomość sposobu swojej reprezentacji powinna wraz ze skargą przedłożyć uchwałę właścicieli lokali zaprotokołowaną przez notariusza w formie aktu notarialnego potwierdzającą powierzenie zarządu i określającą sposób zarządzania nieruchomością wspólną. Skoro takiego dokumentu zabrakło a pod skargą podpisał się zarząd Spółki administratora, to koniecznym było wezwanie Wspólnoty do przedłożenia uchwały o powierzeniu zarządu Wspólnoty tej Spółce. Uchwała ta została nadesłana jednak jedynie w odpisie (k.20). Wobec powyższego stosownie do art. 48 § 3 P.p.s.a. należało wezwać Spółkę o poświadczenie za zgodność z oryginałem tegoż odpisu. W wezwaniu z 18 października 2023 r. Sąd jednoznacznie wskazał, że zamiast oryginału strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym, doradcą podatkowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (k. 24 akt). Wobec tego nie było wystarczające przedłożenie uchwały poświadczonej za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego jako takiego ale musiał to być ten radca prawny, który reprezentuje Wspólnotę w niniejszej sprawie. Zatem ów radca powinien przedłożyć stosowne pełnomocnictwo od Spółki – administratora, z którego będzie wynikać, że jest umocowany do działania w imieniu Wspólnoty – Spółki zarządcy. Jak wynika z akt sprawy radca prawny K. B. nie przedłożyła takiego pełnomocnictwa uzupełniając brak skargi w postaci przedłożenia dokumentu potwierdzającego sposób reprezentacji Wspólnoty. Tym samym prawidłowo Sąd I instancji uznał, że brak formalny skargi nie został usunięty w przewidziany sposób i w terminie, a to skutkowało odrzuceniem skargi na zasadzie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Za niezasadny należało zatem uznać zarzut naruszenia przez Sąd art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji nie naruszył też przepisu art. 84 P.p.s.a. bowiem Sąd nie miał wiedzy o jakichkolwiek szczególnych okolicznościach z uwagi na które należałoby przedłużyć termin sądowy do uzupełnienia braków skargi. Pełnomocnik nadesłała akt notarialny poświadczony przez siebie za zgodność z oryginałem i nie powołała się na jakiekolwiek szczególne okoliczności wymagające przedłużenia terminu sądowego. Skoro Spółka - Zarządca nie wnosiła o przedłużenie terminu sądowego do uzupełnienia braków formalnych skargi to Sąd odrzucając skargę w obliczu treści art. 84 P.p.s.a. nie rozważał nawet takiej potrzeby. Brak wiedzy o takich okolicznościach wykluczał też działanie Sądu z urzędu. W piśmie z 27 października 2023 r. brak mowy o szczególnych okolicznościach z uwagi, na które termin sądowy do uzupełnienia braków formalnych skargi miałby zostać zmieniony np. przedłużony. Administrator przesyła jedynie odpis aktu poświadczony za zgodność bez pełnomocnictwa dla poświadczającego go radcy prawnego.
W istocie rzeczy termin nie musiał być przedłużany albowiem poświadczony za zgodność akt został złożony w terminie. Jednak pojawił się brak formalny tego poświadczenia bowiem radca prawny nie przedłożył pełnomocnictwa, na podstawie którego miałby działać w niniejszej sprawie w imieniu Wspólnoty. Wobec tego poświadczenie okazało się wadliwe a zatem brak formalny skargi nie został właściwie uzupełniony. Z uwagi na jednoznaczną treść pouczenia Sąd przyjął, że Wspólnota nie zastosowała się do wezwania Sądu i odrzucił skargę.
Negatywne skutki jakie niesie ze sobą odrzucenie skargi same w sobie nie są podstawą aby uwzględnić zażalenie i uchylić zaskarżone postanowienie. Strona, która nie stosuje się do wezwań Sądu lub realizuje je wybiórczo ponosi negatywne skutki swoich zaniedbań lub niedopatrzeń. Brak uzyskania właściwego pełnomocnictwa przez radcę prawnego przed upływem terminu do uzupełnienia braków skargi z uwagi na nieobecność zarządu Spółki zarządcy nie stanowi szczególnej okoliczności, która poważałaby zasadność wydanego przez Sąd postanowienia. Brak umocowania czynił wadliwym dokonane poświadczenie za zgodność z oryginałem aktu notarialnego uchwały o powierzeniu zarządu. Uznać należało, że poświadczenia nie było a zatem brak formalny skargi nie został uzupełniony. Wobec tego odrzucenie skargi było zasadne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.