II OZ 627/24

II OZ 627/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 73, art. 87
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2024 r., sygn. IV SA/Wa 2272/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Rady do Spraw Polaków poza Granicami Kraju z dnia 26 czerwca 2023 r., znak DWPPG.0051.59.2023/3 w przedmiocie odmowy przyznania Karty Polaka postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 maja 2024 r., sygn. IV SA/Wa 2272/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M.Z. przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi, w sprawie z jego skargi na decyzję Rady do Spraw Polaków poza Granicami Kraju z dnia 26 czerwca 2023 r., znak DWPPG.0051.59.2023/3 w przedmiocie odmowy przyznania Karty Polaka.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że okoliczności podniesione przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu nie są wystarczające do uznania, że przekroczenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi było niezawinione. Wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego zostało skarżącemu prawidłowo przesłane na adres, który wskazał we wniesionej skardze. M.Z. nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że w procesie doręczania pisma wzywającego do uzupełnienia wpisu, datowanego na 17 października 2023 r., pojawiły się – czy to ze strony Sądu, czy Poczty – jakiekolwiek nieprawidłowości. Na kopercie z przedmiotową korespondencją widnieje informacja o awizowaniu przesyłki w dniu 20 października 2023 r. oraz o pozostawieniu jej w placówce pocztowej. Na kopercie widnieje również pieczątka poświadczająca fakt powtórnego awizowania w dniu 30 października 2023 r., oraz pieczątka poświadczająca zwrot niepodjętej w terminie korespondencji w dniu 6 listopada 2023 r. Korespondencja uznana została, na mocy zarządzenia z 17 listopada 2023 r., za doręczoną z dniem 3 listopada 2023 r.
Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez stronę okoliczności błędnego pouczenia przez organ II instancji o wysokości wpisu sądowego, stwierdzono, że nie sposób uznać, iż owe błędne pouczenie pociągało negatywne skutki dla skarżącego, skoro został on następnie prawidłowo wezwany przez Sąd do uzupełnienia wpisu do odpowiedniej wysokości. Sąd uznał, że gdyby M.Z. dochował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, to odebrałby prawidłowo przesłaną mu korespondencję i uzupełnił wpis. Skoro skarżący składał skargę do Sądu, to powinien liczyć się z tym, że będzie do niego kierowana korespondencja sądowa i dbać o odbiór prawidłowo przesyłanych do niego pism.
Zażalenie na to postanowienie wniósł M.Z. . Podał, że nie zostało mu doręczone przez Pocztę Polską żadne pismo. Nie otrzymał również żadnego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki do odbioru. W jego ocenie Sąd powinien wziąć pod uwagę okoliczność, że Poczta nie doręcza pism w prawidłowy sposób. Ponadto uiszczając wpis w wysokości 200 zł działał w dobrej wierze i opierał się na informacjach podanych przez organ.
Do zażalenia dołączył m.in. kopię oświadczenia managera domu studenckiego, w którym aktualnie zamieszkuje, że od 1 listopada 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. nie wpływały do niego przesyłki z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej P.p.s.a.) brak winy w uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej.
Przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi było, jak podnosi wnoszący zażalenie, niedoręczenie mu wezwania w tym zakresie z Sądu.
Dlatego też w pierwszej kolejności NSA odniesie się do tej kwestii.
Jak trafnie wskazał Sąd I instancji wezwanie skierowane do strony skarżącej o uzupełnienie wpisu sądowego zostało awizowane w dniu 20 października 2023 r. o czym pozostawiono informację w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórnie zostało awizowane w dniu 30 października 2023 r. Dlatego uznano je za doręczone z dniem 3 listopada 2023 r.
Zastosowany w sprawie tryb doręczenia z art. 73 P.p.s.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest potrzebą ochrony biegu postępowania sądowego przed jego zatamowaniem wskutek nieodebrania pisma sądowego przez stronę. Domniemanie w zakresie skutecznego doręczenia przesyłki może zostać obalone, gdy adresat wykaże, że mimo zastosowania tej formy doręczenia pismo nie zostało doręczone z przyczyn od niego niezależnych (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowski. Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2011, str. 384-385 i powołane tam orzeczenia NSA). Do obalenia domniemania doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. nie jest wystarczające samo twierdzenie strony, że nie zostało jej doręczone ani pismo sądowe, ani awizo. W tym celu przede wszystkim należało zainicjować postępowanie reklamacyjne u operatora pocztowego (por. postanowienie NSA z dnia 15 października 2024 r., sygn. II OZ 545/24), czego skarżący, jak wynika z akt sprawy nie uczynił. Co prawda skarżący przedstawił kopię oświadczenia managera domu studenckiego, w którym aktualnie zamieszkuje, że od 1 listopada 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. nie wpływały do niego przesyłki z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jednakże w świetle okoliczności sprawy oraz przede wszystkim oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w innym postanowieniu nie stanowi ono wystarczającego dowodu do obalenia tzw. fikcji doręczenia. Otóż NSA w postanowieniu z 10 kwietnia 2024 r., sygn. II OZ 187/24, ocenił skuteczność doręczenia skarżącemu postanowieniem Sądu I instancji z dnia 20 listopada 2023 r. o odrzuceniu skargi, które również zostało doręczone w sposób zastępczy (art. 73 § 1 i 2 p.p.s.a.) oraz podwójnie awizowane (27 listopada i 5 grudnia 2023 r.). NSA oceniał zatem skuteczność doręczenia przesyłek w okresie, w którym jak twierdzi skarżący, nie trafiała do niego żadna korespondencja z Sądu.
Trudno w tej sytuacji uznać, że żadne pismo z Sądu nie zostało skutecznie doręczone, skoro NSA w tej sprawie nie miał wątpliwości co do doręczenia zastępczego postanowienia o odrzuceniu skargi.
Skoro przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego skutecznie doręczono wnioskodawcy w dniu 3 listopada 2023 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności uchybionej w dniu 6 lutego 2024 r. w dalszej kolejności oceny wymagało, czy zostały spełnione pozostałe przesłanki z art. 87 p.p.s.a. umożliwiające przywrócenie uchybionego terminu. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji wniosek ten został złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, uiszczono również kwotę brakującego wpisu sądowego.
Nie została jednak spełniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji strona została wadliwie pouczona o wysokości wpisu sądowego, jednak wina ta nie leżała po stronie Sądu. Informacja o wysokości wpisu pochodziła bowiem od organu. Przewodnicząca Wydziału wezwała skarżącego do uzupełnienia wpisu od skargi, zaś jak wynika z ww. powołanego postanowienia NSA o sygn. II OZ 187/24 wysokość wpisu sądowego nie została zakwestionowana.
W orzecznictwie sądowym jednolicie wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Ponadto to na stronie domagającej się przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak jej winy w uchybieniu terminu. Nie oznacza to z kolei, że wystarczy jedynie zakwestionować tryb doręczenia zastępczego, bez przeprowadzenia dowodu przeciwnego, celem wyjaśnienia wątpliwości co do awizacji. Przywrócenie terminu na podstawie gołosłownego twierdzenia o braku awizo prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego (por. postanowienie NSA z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1176/18 oraz z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17). W niniejszej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu, skoro nie wszczął postępowania reklamacyjnego dotyczącego doręczenia mu przesyłek przez Pocztę Polską, zaś oświadczenie zarządcy (managera) domu studenckiego, w świetle m.in. postanowienia NSA z 10 kwietnia 2024 r., sygn. II OZ 187/24 nie wystarczało do podważenia instytucji doręczenia zastępczego.
Dlatego też należało uznać, że skarżący nie wykazał, by uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, zatem Sąd I instancji słusznie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 198 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.