II OZ 478/24

II OZ 478/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 19, art. 20 § 1, 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 22 sierpnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1646/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr RdU-21-4/S/19 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny postanawia: - oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1646/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 28 kwietnia 2023 r. w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że cudzoziemiec wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wskazał żadnych okoliczności, które uzasadniałyby złożony wniosek, a więc nie wykazał przesłanek, o których mowa w art. 61 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej "p.p.s.a."
W zażaleniu skarżący zarzucił:
1) naruszenie-prawa materialnego tj. art. 74 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1504) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich pominięciu, a tym samym nieuwzględnienie przy rozpoznaniu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zagrożenia spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego w postaci pozbawienia możliwości skorzystania przez skarżącego i jego rodziny z pomocy socjalnej i opieki medycznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz,519 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji brak zastosowania polegającą na uznaniu, iż decyzja w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny nie stanowi obowiązku cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podczas gdy sam obowiązek opuszczenia kraju wynika z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b, natomiast art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a stanowi jedynie podstawę do przymusowego wykonania obowiązku opuszczenia kraju o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b,
3) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia 28 kwietnia 2023 r. mimo, że decyzja ta: a) nakłada obowiązek opuszczenia przez skarżącego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, b) stanowi podstawę do wszczęcia przez organ przymusowego postępowania celem przymusowego wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skarżącego, c) nakłada obowiązki po stronie skarżącego, które to pozbawiają prawa do sądu, pozbawiają możności obrony swoich praw w związku z obowiązkiem opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mimo nierozpoznania przez Sąd skargi na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 28 kwietnia 2023 r., d) pozbawia możliwości skorzystania przez skarżącego i jego rodzinę z pomocy socjalnej i opieki medycznej,
które to uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bezpodstawną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Powołując się na powyższe zarzuty cudzoziemiec wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie w całości wykonania decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia 28 kwietnia 2023 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zasadnie przyjmując, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi konieczność zastosowania wobec skarżącego ochrony tymczasowej.
Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o istnieniu tych niebezpieczeństw. Stawiane twierdzenia należy uzasadnić stosownymi okolicznościami, a tego we wniosku skarżącego zawartym w skardze bez wątpienia zabrakło.
Niezależnie od powyższego, odnosząc się do argumentacji powołanej w zażaleniu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo podziela pogląd co do konieczności wstrzymania wykonania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej z uwagi na konieczność zapewnienia prawa cudzoziemca do pobytu do czasu rozpatrzenia przez sąd środka zaskarżenia złożonego co do wydanej w tym przedmiocie decyzji. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest jednak decyzja o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, nie zaś decyzja o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. To powoduje, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest wymagane. W przypadku decyzji o uznaniu wniosku za niedopuszczalny prawo do pobytu na terytorium kraju nie ma charakteru prawa bezwzględnego (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt II OZ 36/22, LEX nr 3308013). Z przepisów nie wynika, aby złożenie kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej uprawniało cudzoziemca do pozostawania w państwie członkowskim do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia od decyzji wydanej w wyniku jego rozpatrzenia. Z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 wynika, że państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do pozostawania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Obowiązek państwa członkowskiego zapewnienia cudzoziemcowi prawa pobytu na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji podlega ograniczeniu w przypadkach określonych w art. 46 ust. 6 dyrektywy proceduralnej 2013/32, np. w przypadku skarg na decyzje o uznaniu wniosku za oczywiście bezzasadny lub o uznaniu wniosku za niedopuszczalny. Rozpoznanie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny nie wymaga uwzględnienia prawa cudzoziemca do pobytu na terytorium Polski do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji w zakresie wynikającym z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32. Przywołane w zażaleniu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 3377/15 odzwierciedla pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazany przez skarżącego fragment tego postanowienia został wprost zanegowany przez Sąd, który wniosek w tamtej sprawie rozpoznawał.
Odnosząc się do kwestii utraty prawa do świadczeń pomocy socjalnej i opieki medycznej, przysługujących cudzoziemcowi w okresie postępowania uchodźczego, wskazać należy, że zgodnie z art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pomocy socjalnej i opieki medycznej nie udziela się po upływie: (pkt 1) 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania, w przypadku gdy postępowanie w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej zostało umorzone; (pkt 2) terminu wykonania obowiązku opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej; (pkt 3) 2 miesięcy od dnia doręczenia decyzji ostatecznej w pozostałych przypadkach. Ustawa wiąże zatem utratę prawa do świadczenia z pomocy socjalnej z datą doręczenia decyzji ostatecznej. Wstrzymanie wykonania decyzji nie znosi skutku jej doręczenia dlatego nie ma wpływu na pozbawienie skarżącego pomocy socjalnej.
Niezasadny jest także argument, że w związku z obowiązkiem opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mimo nierozpoznania przez Sąd skargi na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 28 kwietnia 2023 r., skarżący zostanie pozbawiony prawa do sądu oraz możności obrony swoich praw. Jak wynika z akt sprawy, jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący uzyskał prawo pomocy poprzez przyznanie pełnomocnika z urzędu. W związku z tym, prawo do sądu cudzoziemca było i będzie zagwarantowane – w rozpoznawanej sprawie reprezentuje go profesjonalny pełnomocnik. Przywołane w zażaleniu postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 621/15, podkreślające konieczność zachowania standardów rzetelnej procedury i urzeczywistnienia prawa strony do sądu, zapadło w sprawie dotyczącej zobowiązania do powrotu. Przedmiot sprawy był więc inny niż w rozpoznawanej sprawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność udzielenia jej ochrony tymczasowej w postępowaniu wszczętym kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.