II OZ 438/25

II OZ 438/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zdzisław Kostka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 23 kwietnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1152/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 22 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1152/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił wstrzymania – na wniosek skarżącej, obywatelki Federacji Rosyjskiej G. M. – wykonania decyzji Rady do Spraw Uchodźców z 22 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy nadania skarżącej statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej. Sąd pierwszej instancji uznał, że "w treści wniosku nie uprawdopodobniono w żaden sposób, że wykonanie decyzji może spowodować skutki określone w (...) przepisie [art. 61 § 3 p.p.s.a.]. W istocie wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia i sprowadzał się do samego żądania wstrzymania decyzji, co uniemożliwiło jakąkolwiek faktyczną ocenę skutków jej wydania. Podkreślenia wymaga fakt, że to na stronie postępowania sądowego spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a rolą Sądu jest zbadanie, czy (...) [przemawiają] one za udzieleniem środka ochrony tymczasowej, jakim jest wstrzymanie wykonania aktu. Brak przedstawienia jakiegokolwiek materiału, na podstawie którego można by dokonać analizy, blokuje możliwość pozytywnego rozpoznania wniosku".
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła:
1/ naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu dokonania pełnej i prawidłowej oceny materiału dowodowego sprawy, co skutkowało nieuwzględnieniem, że skarżąca w pismach z 17, 22 i 24 października 2024 r., "w sposób wyczerpujący opisywała i wskazywała na okoliczności prowadzące do uznania, że odmowa wstrzymania zaskarżonego aktu w całości spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków",
2/ naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niezasadną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji,
3/ błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym uznaniu, że skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu,
4/ błąd w ustaleniach faktycznych polegający na mylnym przyjęciu, że przesłanki występujące po stronie skarżącej nie przemawiają za udzieleniem jej środka ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W oparciu o powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na etapie postępowania zażaleniowego.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił zastosowania ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).
Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma chronić stronę, tak by w czasie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Wnioskodawca jest zobligowany do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu.
Z powyższego wynika, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, na podstawie akt sprawy, czy argumenty przedstawione przez stronę we wniosku przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Nie oznacza to jednakże, że Sąd niejako z urzędu ma obowiązek badać materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Na tym też etapie Sąd nie ocenia zasadności zarzutów skargi.
W tej sprawie wniosek skarżącej nie mógł odnieść zamierzonego przez nią skutku. Żądanie skarżącej zawarte w piśmie z 14 października 2024 r. nie zawierało bowiem jakiejkolwiek argumentacji, nie przedstawiono żadnych dokumentów (konkretnych twierdzeń czy dokumentacji źródłowej). Zabrakło nawet hasłowego stwierdzenia o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dopiero w zażaleniu wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej rozszerzono o wskazanie przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie o stwierdzenie, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, na co wskazywać miał "materiał znajdujący się w aktach sprawy obrazuj(ący) sytuację osobistą i życiową skarżącej", w szczególności, jak rozumie Sąd, pisma z 17, 22 i 24 października 2024 r. Jednakże jeszcze raz należy podkreślić, że Sąd nie bada całości akt sprawy, a jedynie w oparciu o materiał dowodowy ocenia argumentację wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Tej zabrakło we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie zawierało jej także zażalenie, w którym skoncentrowano się jedynie na stwierdzeniu, że "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Ponadto, jeżeli NSA miałby odnosić się do innych pism procesowych licznie składanych przez skarżącą, to wynika z nich coś zupełnie innego, niż zdaje się twierdzić skarżąca w zażaleniu, a mianowicie to, że skarżąca nie chce zostać w Polsce, że jest rzekomo w Polsce źle traktowana oraz że obawia się tu o swoje życie. Ewentualne zatem zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji nie byłoby rozwiązaniem chroniącym skarżącą przed niebezpieczeństwem wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, czy znaczną szkodą.
Istotne jest również to, że dokonując wykładni polskich przepisów dotyczących wstrzymania wykonania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej oraz przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. U. UE.L. 2013.180.60), stwierdzić należy, że rozpoznanie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej wymaga uwzględnienia prawa cudzoziemca do pobytu na terytorium Polski do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji w zakresie wynikającym z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32. W tej sprawie postępowanie przed Sądem pierwszej instancji zostało zakończone, gdyż wyrokiem z 29 października 2024 r. oddalono skargę skarżącej na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 22 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy udzielenia jej ochrony międzynarodowej. Zatem również z powyższego względu, na tym etapie postępowania, zasadna jest odmowa udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej
Mając na uwadze powyższe, NSA uznał, że nie uprawdopodobnione zostało, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby narazić skarżącą na trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę.
W związku z tym NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazać należy, że, jak wynika z art. 254 § 1 p.p.s.a., wniosek taki powinien być złożony do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tym samym NSA nie był uprawniony do orzeczenia o tych kosztach.