II OZ 396/26Odrzucenie skargi wpis zabytków uchybienie terminu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka X złożyła skargę na czynność Prezydenta Miasta Poznania z dnia 17 października 2019 r. polegającą na wpisie nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków (GEZ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę postanowieniem z dnia 23 lutego 2026 r., uznając, że została wniesiona z uchybieniem 30-dniowego terminu. Sąd I instancji wskazał, że spółka dowiedziała się o wpisie co najmniej 29 września 2025 r. (data wniosku o wykreślenie), a skargę wniosła dopiero 17 listopada 2025 r. Sąd uznał, że spółka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, podkreślając, że jako profesjonalny podmiot powinna dochować należytej staranności. Spółka wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i Konstytucji RP, w tym zasady równego traktowania, wskazując na inne sprawy, gdzie WSA przyjmował skargi mimo dłuższego upływu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. NSA potwierdził, że wpis do GEZ jest czynnością organu administracji podlegającą art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a termin do jej zaskarżenia reguluje art. 53 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał, że spółka wiedziała o wpisie najpóźniej 29 września 2025 r., a termin upływał 29 października 2025 r. Skarga wniesiona 17 listopada 2025 r. była zatem spóźniona. NSA nie dopatrzył się braku winy w uchybieniu terminu, wskazując, że spółka nie powoływała się na rozbieżności w orzecznictwie dotyczące trybu zaskarżenia, a jej argumentacja o oczekiwaniu na samokontrolę organu nie usprawiedliwiała opóźnienia. Sąd podkreślił, że każda sprawa jest indywidualnie oceniana, a powoływanie się na inne sprawy nie jest wystarczające do przywrócenia terminu, zwłaszcza gdy spółka powoływała się na orzecznictwo wskazujące na właściwość art. 53 § 2 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja terminów do wniesienia skargi na czynności organów administracji, w szczególności wpis do Gminnej Ewidencji Zabytków. Znaczenie należytej staranności profesjonalnych podmiotów w dochowaniu terminów procesowych.
Dotyczy specyficznej kategorii czynności (wpis do GEZ) i konkretnego stanu faktycznego. Ocena braku winy jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wpis nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków jest czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpis do GEZ jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na dominujące stanowisko NSA, zgodnie z którym działania organu na podstawie art. 22 ust. 5 u.o.z. włączające do GEZ zabytki nieruchome są czynnościami organu administracji, a nie aktem organu samorządowego.
Jaki jest termin do wniesienia skargi na czynność wpisu nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin wynosi 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że termin biegnie od momentu uzyskania wiedzy o czynności, a nie od uzyskania odpowiedzi organu na wniosek o wykreślenie czy wiedzy o naruszeniu prawa.
Czy uchybienie terminu do wniesienia skargi na wpis do GEZ nastąpiło bez winy skarżącej spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spółka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu.
Uzasadnienie
Spółka jako profesjonalny podmiot powinna dochować należytej staranności. Oczekiwanie na samokontrolę organu lub powoływanie się na inne sprawy, gdzie terminy były przywracane, nie stanowiło podstawy do uznania braku winy, zwłaszcza że spółka powoływała się na orzecznictwo wskazujące na właściwość art. 53 § 2 p.p.s.a.
Czy odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu narusza prawo do sądu?
Odpowiedź sądu
Nie, wymogi formalne, w tym terminy, nie stanowią nadmiernego rygoryzmu naruszającego prawo do sądu.
Uzasadnienie
Prawo do sądu jest obwarowane wymogami formalnymi, których dochowanie jest konieczne.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Włączenie do Gminnej Ewidencji Zabytków jest czynnością organu administracji.
p.p.s.a. art. 53 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Uchybienie terminu może być usprawiedliwione brakiem winy strony.
u.o.z. art. 22 § ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa prawna do włączania zabytków nieruchomych do Gminnej Ewidencji Zabytków.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równego traktowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpis do GEZ jest czynnością organu administracji podlegającą art. 53 § 2 p.p.s.a. • Spółka wiedziała o wpisie co najmniej od 29 września 2025 r. • Skarga została wniesiona z uchybieniem terminu (17 listopada 2025 r.). • Spółka nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 53 § 2a p.p.s.a. zamiast § 2. • Uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. • Naruszenie art. 45 i 32 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie i utrudnienie dostępu do sądu. • Oczekiwanie na samokontrolę organu jako usprawiedliwienie opóźnienia.
Godne uwagi sformułowania
włączenie do gminnej ewidencji zabytków (...) jest czynnością organu administracji • terminowość wniesienia skargi (...) należało ustalić na podstawie normy prawnej zawartej w art. 53 § 2 p.p.s.a. • rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi wiąże się z uzyskaniem wiedzy o podjęciu kwestionowanej czynności, a nie z uzyskaniem wiedzy, że czynność ta mogła zostać podjęta z naruszeniem przepisów prawa. • strona skarżąca nie wykazała się należytą starannością w dbałości o własne sprawy. • każda sprawa podlega indywidualnej ocenie w zakresie okoliczności, jakie doprowadziły do uchybienia terminu. • wobec skarżącej – będącej spółką prawa handlowego (...) należy oczekiwać dochowania obiektywnego miernika staranności w prowadzeniu własnych spraw. • zaniechanie złożenia przez skarżącą Spółkę skargi w terminie należy oceniać w kategoriach niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw co jest okolicznością przez stronę zawinioną.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów do wniesienia skargi na czynności organów administracji, w szczególności wpis do Gminnej Ewidencji Zabytków. Znaczenie należytej staranności profesjonalnych podmiotów w dochowaniu terminów procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii czynności (wpis do GEZ) i konkretnego stanu faktycznego. Ocena braku winy jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony zabytków i prawa własności, ale rozstrzygnięcie opiera się na kwestiach proceduralnych (terminy), co czyni ją bardziej interesującą dla prawników niż dla szerokiej publiczności.
“Spółka przegrywa walkę o wpis nieruchomości do rejestru zabytków przez spóźnioną skargę.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.