II OZ 390/26

II OZ 390/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-04-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wr 735/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2025-05-20
II OZ 1905/25 - Postanowienie NSA z 2025-12-09
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 86 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Wr 735/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 lipca 2024 r., nr 850/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacyjnego z tarasem, wyposażonego w instalację elektryczną, klimatyzacyjną, wodną oraz kanalizacyjną wraz z szambem postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Wr 735/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 20 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 735/24 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 lipca 2024 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku rekreacyjnego z tarasem, wyposażonego w instalację elektryczną, klimatyzacyjną, wodną oraz kanalizacyjną wraz z szambem.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 13.08.2025 r. B. M. (dalej: skarżący kasacyjnie) - za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną od wyroku tego Sądu z 20.05.2025 r., sygn. akt II SA/Wr 735/24 w sprawie ze skargi B. M. na opisaną decyzję DWINB. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącej Wydziału II z 20.08.2025 r. wezwano pełnomocnika skarżącego kasacyjnie do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, o których mowa w art. 176 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., w terminie siedmiu dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie wezwano pełnomocnika do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Przesyłkę zawierającą oba wezwania doręczono pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie w dniu 29.08.2025 r. Skarżący uiścił jedynie wpis od skargi kasacyjnej. Termin do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie wraz z dniem 05.09.2025 r. W związku z powyższym, postanowieniem z 18.09.2025 r. sygn. akt II SA/Wr 735/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie w dniu 01.10.2025 r. (k. 76 akt sądowych).
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że pismem z 08.10.2025 r. (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik skarżącego wniósł o "przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej". W uzasadnieniu wniosku wskazał na błąd osoby obsługującej sekretariat, czego przejawem był brak włączenia wezwania do usunięcia braku formalnego do akt postępowania, o czym pełnomocnik dowiedział się w momencie otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Pełnomocnik podkreślił, że uchybienie terminowi zakreślonemu na usunięcie braku formalnego nie wynikało z celowego działania, a było efektem zbiegu okoliczności niezależnych od strony. Jednocześnie pełnomocnik powołał się na art. 2 Konstytucji RP, podnosząc, że skarżący kasacyjnie zostanie pozbawiony możliwości obrony swych praw poprzez zamknięcie drogi sądowej. Do wniosku pełnomocnik skarżącego dołączył skargę kasacyjną zawierającą oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny we Wrocławiu o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Zażalenie zostało oddalone postanowieniem NSA z 09.12.2025 r., sygn. akt II OZ 1905/25.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe mocodawcy. W niniejszego sprawie, jak sam wskazał pełnomocnik skarżącego kasacyjnie, uchybienie terminowi do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej nastąpiło w wyniku zaniedbania pracownika sekretariatu tegoż pełnomocnika. Wobec przytoczonych powyżej rozważań, za takie zaniedbanie odpowiedzialność będzie ponosił pełnomocnik, a w konsekwencji również skarżący kasacyjnie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, okoliczność ta nie stanowiła przeszkody, której nie można było uniknąć przy zachowaniu należytej staranności wymaganej w prowadzeniu powierzonych spraw.
Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji uznał, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie nie uprawdopodobnił, iż niemożność terminowego usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej zaistniała na skutek okoliczności niezawinionych przez niego. Okoliczności przedstawione we wniosku nie są wystarczające do przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy pełnomocnik dopuszcza się choćby lekkiego niedbalstwa w prowadzeniu sprawy. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy w kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wskazana we wniosku argumentacja co do błędu pracownika sekretariatu, nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu temu terminowi, podczas gdy w niniejszej sprawie pełnomocnikowi nie można przypisać winy, bowiem błąd był niezawiniony, a zamknięcie drogi do zaskarżenia wyroku ze wskazanego wyżej powodu jest nieproporcjonalną reperkusją procesową, de facto zamykającą stronie skarżącej jakąkolwiek drogę do ochrony swych praw, co stanowi naruszenie prawa do sądu strony skarżącej, w tym w szczególności kontroli działalności administracji publicznej.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, ewentualnie uchylenie przedmiotowego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie warto wskazać, że stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: "p.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.
Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (post. NSA z 23 grudnia 2025 r., sygn. akt I FZ 234/25).
W orzecznictwie jest silnie ugruntowany i niekwestionowany obecnie pogląd, zgodnie z którym od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. W sprawach, w których stronę zastępuje zawodowy pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego w związku z posiadaną przez nich wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 9 października 2025 r., I FZ 161/25; 8 października 2021 r., I FZ 204/21; 12 października 2017 r., II OZ 1091/17).
Pełnomocnik strony skarżącej powinien tak zorganizować pracę, aby prawidłowo dobrać personel oraz w wyczerpujący sposób pouczyć osoby, którymi się posługuje przy wykonywaniu czynności procesowych, jakie są konsekwencje zaniedbań związanych z terminowością oraz prawidłowym obiegiem korespondencji. Ponadto fachowy pełnomocnik powinien znać rygoryzm związany z terminowym usuwaniem braków formalnych oraz konsekwencje jego niedochowania (post. NSA z 23 grudnia 2025 r., sygn. akt I FZ 234/25).
W okolicznościach sprawy oraz w świetle powołanego orzecznictwa należy uznać, że argumentacja pełnomocnika, zgodnie z którą na skutek błędu osoby obsługującej sekretariat wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej nie zostało włączone do akt postępowania i pozostało w kopercie, o czym pełnomocnik dowiedział się w momencie otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, nie spełnia warunku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym okoliczności przedstawione we wniosku nie są wystarczające do przywrócenia terminu, przy słusznym akcentowaniu, że właściwa organizacja wewnętrznej pracy w kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. To na pełnomocniku spoczywa obowiązek właściwej organizacji obsługi biurowo-administracyjnej jego działalności, jak i starannego doboru personelu podejmującego czynności, od których zależy dochowanie terminu w postępowaniu (por. np. postanowienie NSA z dnia 3 września 2014 r., II OZ 848/14).
W wyroku z 10 maja 2000 r. sygn. K 21/99 (OTK 2000/4/109), Trybunał Konstytucyjny wskazał, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Nawet sposób ukształtowania postępowania przed sądem stwarza pewne ograniczenia, do których można zaliczyć m.in.: terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania, rygory postępowania dowodowego. Są one niezbędne ze względu na pozostałe wartości państwa prawnego, jak np. zaufanie do prawa czy bezpieczeństwo prawne.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.