II OZ 366/26

II OZ 366/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. art. 33 par. 1, 2, 40 par. 2 zd. 1, 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2026 poz 143
art. art. 53 par. 1, 185 par. 1, 197 par. 1 i 2, 232 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Y. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 1319/25 o odrzuceniu skargi Y. D. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 13 listopada 2024 r. znak DL.WIIPO.4100.18211.2024/DMK w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić Y. D. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie w kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 sierpnia 2025 r. o sygn. IV SA/Wa 1319/25, odrzucił skargę Y. D. (dalej skarżąca), stwierdzając, że złożono ją po terminie. Sąd w konkluzji stwierdził, że zaskarżone postanowienie doręczono skarżącej z upływem 6 grudnia 2024 r., zgodnie z art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1691; dalej: "Kpa."). Skarga wniesiona
23 kwietnia 2025 r. podlegała zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Zażalenie na powołane postanowienie Sądu I instancji wniosła skarżąca. Zaskarżając je w całości, zarzuciła naruszenie następujących przepisów,
a mianowicie:
- art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz art. 44 § 1-4 Kpa. poprzez błędne przyjęcie, że skarga z 28 kwietnia 2025 r. została wniesiona po terminie, podczas gdy termin do jej wniesienia nie rozpoczął prawidłowo biegu z uwagi na nieskuteczne doręczenie zaskarżonego postanowienia z 13 listopada 2024 r. stronie; Sąd oparł się na wydruku "elektronicznego potwierdzenia odbioru" i adnotacjach na kopercie, które nie wykazują spełnienia wszystkich przesłanek z art. 44 § 2-3 Kpa., m.in. brak jednoznacznego wykazania miejsca i sposobu pozostawienia zawiadomień, dat i tożsamości doręczającego, a także brak informacji o przyczynie niemożności doręczenia w trybie art. 42-43 Kpa.; ponadto Sąd pominął okoliczności faktyczne, że zawiadomienia awizo pozostawiono w "skrzynce oddawczej", do której strona nie miała realnego i stałego dostępu, co wprost wyklucza domniemanie doręczenia przez fikcję z art. 44 § 4 Kpa.,
- art. 40 § 2 Kpa. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez uznanie za prawidłowe doręczenia pisma bezpośrednio stronie, mimo że w sprawie działał pełnomocnik, a organ zaniechał wyjaśnienia i doprecyzowania zakresu umocowania drugiego z pełnomocników, Pana O. O. i nie podjął minimum czynności celem upewnienia się, na jaki adres powinny być kierowane pisma po wypowiedzeniu pełnomocnictwa pierwszemu pełnomocnikowi,
- art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa. poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego co do skuteczności awizowania i realnej możliwości odbioru korespondencji przez stronę,
- art. 58 § 1 Kpa. w związku z art. 59 § 2 Kpa. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Szefa Urzędu odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mimo uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu,
- art. 8, 9 w związku z art. 64 § 2 Kpa. poprzez prowadzenie postępowania
w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej oraz nienależyte
i niewyczerpujące informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miało wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie, przyjmując, że materiał dowodowy na to pozwala, stwierdzenie, że skarga została wniesiona
w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 40 § 2 zd. 1 Kpa., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Tylko z tą czynnością wiążą się wówczas wskazane
w Kodeksie postępowania administracyjnego określone skutki prawne. Przesłanie rozstrzygnięcia samej stronie w tym przypadku takich skutków nie rodzi, gdyż nie może zostać uznane za doręczenie – w rozumieniu zawartych w Rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego – przepisów.
Jak stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni
od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd I instancji przyjął, że doszło do skutecznego doręczenia postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 13 listopada 2024 r. w ramach tzw. fikcji doręczenia regulowanej przepisem art. 44 Kpa. i skoro upłynął termin na złożenie skargi, podlegała ona odrzuceniu.
Mając na uwadze realia niniejszej sprawy, z przywołanym stanowiskiem Sądu I instancji nie sposób się zgodzić. Trzeba mieć wszak na uwadze, że skarżąca udzieliła 14 lipca 2023 r. pełnomocnictwa O. O., które nie zostało odwołane, z kolei drugi z pierwotnie ustanowionych przez nią pełnomocników (T. C.), w piśmie z 23 marca 2024 r. (wycofanie pełnomocnictwa) oświadczył, że do kontaktu w sprawie pozostaje drugi pełnomocnik – O. O.. Na uwagę zasługuje ponadto, że pismem z 23 października 2024 r. skarżąca udzieliła – ponownie – pełnomocnictwa O. O. upoważniającego do reprezentowania jej osoby we wszystkich postępowaniach administracyjnych, w tym odbioru całej korespondencji (tak: pismo w aktach administracyjnych, karta nr 26, teczka 1/2).
W konsekwencji organ nie był uprawniony do kierowania postanowienia
z 13 listopada 2024 r. na adres skarżącej, gdy w sprawie do działania w jej imieniu upoważniony był skutecznie ustanowiony pełnomocnik. Co za tym idzie, przyjęcie przez Sąd I instancji fikcji doręczenia korespondencji zawierającej powołane postanowienie, a skierowanej do skarżącej, zamiast do jej pełnomocnika,
i wywodzenie w oparciu o takie uznanie określonych skutków procesowych, uznać należy za niedopuszczalne, rodzące wadliwość skutkującą koniecznością uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że instytucja pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym ma charakter wysoce odformalizowany. W myśl art. 33 § 1 Kpa., pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone
do protokołu (art. 33 § 2 Kpa.). Przywołane przepisy nie wprowadzają znanego procedurze sądowej rozróżnienia pełnomocnictwa ogólnego od szczególnego, ale jednocześnie nie ograniczają w swej treści zakresu pełnomocnictwa. Przyjąć zatem należy, że pełnomocnictwo udzielone przez stronę w postępowaniu administracyjnym może obejmować upoważnienie do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu strony lub do prowadzenia poszczególnych spraw albo też ich części bądź tylko niektórych czynności procesowych. W postępowaniu administracyjnym rzeczywisty zakres umocowania oceniany być musi każdorazowo na podstawie treści pełnomocnictwa, przy uwzględnieniu istoty i charakteru procedury, a także uprawnień strony.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że w razie wątpliwości treść pełnomocnictwa musi być odczytywana w kontekście faktycznym danej sprawy
i prawdopodobnych intencji mocodawcy. Jeżeli bowiem osoba, przedstawiająca wystawione dla niej pełnomocnictwo do działania, podejmuje na jego podstawie czynności mieszczące się w prawdopodobnych intencjach mocodawcy, wówczas wątpliwości co do zakresu pełnomocnictwa organ administracji publicznej jest obowiązany przesądzić na rzecz przyjęcia, że ta osoba została umocowana w sprawie (tak: wyrok NSA o sygn. akt III FSK 988/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query, dalej "CBOSA").
Pełnomocnictwo udzielone przez stronę w postępowaniu administracyjnym może obejmować upoważnienie do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu strony lub do prowadzenia poszczególnych spraw albo też ich części bądź tylko niektórych czynności procesowych. W postępowaniu administracyjnym rzeczywisty zakres umocowania oceniany być musi każdorazowo na podstawie treści pełnomocnictwa, przy uwzględnieniu istoty i charakteru procedury, a także uprawnień strony. W razie wątpliwości treść pełnomocnictwa musi być odczytywana w kontekście faktycznym danej sprawy i prawdopodobnych intencji mocodawcy. Jeżeli bowiem osoba, przedstawiająca wystawione dla niej pełnomocnictwo do działania, podejmuje na jego podstawie czynności mieszczące się w prawdopodobnych intencjach mocodawcy – to wątpliwości co do zakresu pełnomocnictwa organ administracji publicznej jest obowiązany przesądzić na rzecz przyjęcia, że ta osoba została umocowana w sprawie (tak: wyrok NSA o sygn. III OSK 4472/21, dostępny w CBOSA).
W niniejszej sprawie znajdujące się w aktach organu administracji pełnomocnictwo z 23 października 2024 r. nie powinno budzić jakichkolwiek wątpliwości, wobec czego pominięcie osoby pełnomocnika przy doręczeniu postanowienia objętego skargą do Sądu, nie powinno mieć miejsca. Skierowanie zatem korespondencji do skarżącej nie mogło skutecznie otworzyć terminu
do zaskarżenia postanowienia w niej przesłanego. W konsekwencji Sąd I instancji nie mógł w tych warunkach uznać, że doszło do doręczenia zastępczego – wobec zwrotu korespondencji kierowanej do skarżącej na skutek awizowania przesyłki – umożliwiającego przyjęcie wniesienia skargi po terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że termin zaskarżenia postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 13 listopada 2024 r. otworzy się prawidłowo w momencie jego doręczenia ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącej.
W tych warunkach, Sąd I instancji rozpozna sprawę, mając na uwadze dotychczas poczynione uwagi, z uwzględnieniem faktu, że objęte skargą postanowienie – wobec nieskuteczności jego doręczenia – nie weszło do obrotu prawnego.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie należy uchylić, o czym postanowiono na podstawie art. 185 § 1
w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie at. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a..