II OZ 309/16

II OZ 309/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-03-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
II OZ 1037/16 - Postanowienie NSA z 2016-10-13
II OZ 232/18 - Postanowienie NSA z 2018-03-08
II SAB/Wr 31/15 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2015-11-19
II OZ 924/18 - Postanowienie NSA z 2018-09-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 199, art. 200, art. 205 par. 1, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Leszek Kamiński, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie zawarte w punkcie III wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II SAB/Wr 31/15 w przedmiocie zasądzenia od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz skarżącego kwoty 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w przedmiocie budowy pawilonu handlowo-usługowego postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II SAB/Wr 31/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K., zw. dalej skarżącym, na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., zw. dalej PINB, zasądził od PINB na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku ‒ w przedmiocie kosztów postępowania ‒ Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a. Za koszty postępowania Sąd uznał kwotę wpisu od skargi uiszczonego przez skarżącego, natomiast za nieuzasadnione żądanie w tym zakresie uznał wniosek o zasądzenie kwoty 72 złotych, w której stosownie do spisu kosztów procesowych sporządzonego przez skarżącego – kwota 12 złotych stanowiła koszt przejazdu do i z sądu w dniu 19 listopada 2015 r., a kwota 60 złotych stanowiła równowartość dochodu utraconego w dniu 19 listopada 2015 r. Odstępując od zasądzenia powyższej kwoty Sąd uwzględnił brak ustawowego obowiązku stawiennictwa na rozprawie oraz niewykonanie przez skarżącego wiarygodności żądanych kwot w zakresie ponad kwotę 100 zł, stanowiącą opłatę sądową od skargi.
Od powyższego orzeczenia w zakresie rozstrzygającym o zwrocie kosztów postępowania skarżący wniósł zażalenie, żądając zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania kosztów postępowania w wysokości 172 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 205 par. 1 p.p.s.a. oraz art. 85 ust. 1 i art. 86 ust. 1 w zw. z art. 91 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr. 90, poz. 594, ze zm.), wobec ich niezastosowania w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie przede wszystkim należy wskazać na zasadę ogólną wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Zgodnie z nią każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, dostępną w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zw. dalej CBOSA). Na zasadzie wyjątku od tej reguły sformułowany został przepis art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Pojęcie kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe, czyli opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Opłatami sądowymi w rozumieniu art. 212 § 1 p.p.s.a. są wpis oraz opłata kancelaryjna. Jednakże niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. Sąd powinien rozważyć, czy poniesione koszty związane były z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Wyjątek przewidujący odpowiedzialność za wynik sprawy z art. 200 p.p.s.a. związany jest zatem z kontrolą legalności zaskarżonego aktu, a nie z wszystkimi czynnościami i działaniami podejmowanymi przez strony postępowania sadowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 p.p.s.a. w przywołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., został bowiem zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658 – dalej ustawa nowelizująca). Zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej przepis art. 206 p.p.s.a. w nowym w brzmieniu stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie tejże ustawy. W nowym stanie prawnym możliwość uznania przez sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest już uzależniona od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Oznacza to, że pojęcie "uzasadnionych przypadków", o którym stanowił (w poprzednim brzmieniu) i nadal stanowi art. 206 p.p.s.a. nie jest już immanentnie związane przypadkiem częściowego uwzględnienia skargi przez sąd. Ustalenie czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 p.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. Ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie.
W przedmiotowej sprawie orzekając o kosztach postępowania Sąd I instancji za koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw uznał kwotę wpisu od skargi (100 zł), natomiast za niezasadne żądanie w tym zakresie Sąd uznał wniosek o zasądzenie kwoty 72 zł, w której stosownie do spisu kosztów procesowych sporządzonego przez skarżącego – kwota 12 zł stanowi koszt przejazdu do i z sądu, a kwota 60 zł równowartość utraconego dochodu.
Sąd I instancji odstępując od zasądzenia powyższej kwoty argumentował, że odstąpienie to nastąpiło ze względu na brak ustawowego obowiązku stawiennictwa na rozprawie oraz niewykazanie przez skarżącego wiarygodności żądanych kwot w zakresie ponad 100 zł, stanowiącą opłatę sądową od skargi.
Na wstępie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, nie podziela stanowiska Sądu I instancji, zgodnie z którym równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie oraz koszt przejazdu do sądu stanowi niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście tylko wówczas, gdy strona zostanie wezwana do stawiennictwa obowiązkowego. Zaznaczyć należy, że generalną zasadę zwrotu kosztów postępowania między stronami stanowi cytowany wyżej przepis art. 205 § 1 p.p.s.a., z którego jednoznacznie wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione przez stronę koszty przejazdów do sądu oraz równowartość utraconego zarobku. W postanowieniu z 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OZ 624/10, Naczelny Sad Administracyjny wyraził pogląd, że przepis ten w żaden sposób nie uzależnia możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od charakteru stawiennictwa strony. Jeżeli strona podejmie decyzję o konieczności stawiennictwa przed sądem, złożenia dodatkowych wyjaśnień czy wniosków, to koszty z tym związane z mocy przepisu art. 205 § 1 p.p.s.a. stanowić będą niezbędne koszty postępowania podlegające zwrotowi w przypadku uwzględnienia skargi (por. postanowienie NSA z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt. II OZ 896/14, w CBOSA)
Jednakże, drugą okolicznością uzasadniającą odstąpienie od zasądzenia żądanej przez skarżącego kwoty był brak wykazania wiarygodności żądanych kwot w zakresie ponad kwotę 100 zł, która stanowiła opłatę sądową od skargi.
Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że słusznie Sąd I instancji uznał, że nie do przyjęcia jest zasądzanie kosztów bez możliwości sprawdzenia czy skarżący rzeczywiście je poniósł. Skarżący w przedmiotowej sprawie przedstawił jedynie spis poniesionych kosztów bez poparcia go niezbędnymi dokumentami tym samym nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że poniósł koszty we wskazanych przez siebie kwotach. Uwzględnienie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego bez poparcia go stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi na ustalenie ich wysokości mogłaby prowadzić do nadużyć ze szkodą dla stron przegrywających sprawę i kłóciłaby się z celem regulacji dotyczącej zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez stronę skarżącą wygrywającą sprawę. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a, oddalił zażalenie.
-----------------------
4