II OZ 1795/25

II OZ 1795/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1900/24 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H.K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 17 maja 2024 r., nr KG-CU-VIII-II.4.4224.10.2024 w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1900/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1900/24 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 17 maja 2024 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że stosownie do art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a", w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z akt sądowych bezsprzecznie wynika, że uprawnioną do wniesienia skargi była H. K. oraz Organ. A. R. występowała w sprawie w charakterze pełnomocnika skarżącej i posiadała uprawnienie do złożenia skargi kasacyjnej jedynie w jej imieniu nie zaś jako skarżąca, na co wskazuje petitum skargi kasacyjnej.
Skoro więc skarga kasacyjna została wywiedziona w imieniu H. K. i A. R., która nie była stroną postępowania sądowoadministracyjnego to Sąd skargę kasacyjną A. R. odrzucił na podstawie art. 178 w zw.z art. 173 § 2 oraz art. 32 p.p.s.a.
Zażalenie na to postanowienie wniosła A. R., zarzucając mu:
1. Naruszenie art. 178 p.p.s.a. – poprzez jego zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy nie zaistniały ustawowe przesłanki niedopuszczalności środka zaskarżenia,
2. Naruszenie art. 173 § 2 p.p.s.a. – poprzez nieprawidłowe uznanie, że skargę kasacyjną wniosła osoba niebędąca stroną, mimo że skarżąca była stroną postępowania przed WSA,
3. Naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. – poprzez pominięcie obowiązku wezwania do usunięcia drobnego uchybienia formalnego w treści komparycji skargi,
4. Naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC – poprzez pozbawienie skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia na skutek nadmiernego formalizmu.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 32 p.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi, zgodnie z art. 50 p.p.s.a., jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu, jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi, jak np. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Te podmioty będą występowały w charakterze skarżącego (por. m. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, lex. 2024). Z kolei zgodnie z art. 12 p.p.s.a., ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania.
O istnieniu legitymacji skargowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyduje interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności lub stanu bezczynności z obiektywnym stanem prawnym, co ma jednocześnie tę konsekwencję, że w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. skarżący musi posiadać interes prawny rozumiany, jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czynnością lub innym działaniem administracji publicznej. O istnieniu zaś tego związku, mającego uzasadniać istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., można i należy wnioskować (tylko) na tej podstawie, że skarga dotyczy (i ma dotyczyć) tylko "własnej sprawy administracyjnej" skarżącego, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej oraz indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi, co innymi słowy oznacza – a trzeba to podkreślić – że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn.. akt II GZ 527/24). W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy podmiot ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Bez żadnych wątpliwości natomiast o statusie skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie decyduje to, jakie podmioty zostaną wymienione przez stronę wnoszącą skargę w treści skargi, czy pism przekładanych sądowi.
Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja z dnia 17 maja 2024 r. dotyczy interesu prawnego H. K., jako osoby w stosunku do której organ orzekł o zobowiązaniu do powrotu. Z akt sprawy wynika także, że decyzja ta została doręczona A. R. jako pełnomocnikowi H. K. Fakt występowania A. R. w postępowaniu przed organami jako pełnomocnik H. K. potwierdza także znajdujące się w aktach pełnomocnictwo udzielone przez H. K. A. R. do reprezentowania jej przed wszelkimi organami państwowymi Rzeczypospolitej Polskiej w sprawach w przedmiocie jej wjazdu lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podobne pełnomocnictwo do reprezentowania H. K. przez A. R. przed sądami administracyjnymi znajduje się również w aktach sądowych sprawy.
W zażaleniu kwestię interesu prawnego A. R. próbuje tłumaczyć się skutkami, jakie zaskarżona decyzja wywołuje dla życia rodzinnego i osobistego matki i córki. Nie jest to jednak argumentacja, którą można rozpatrywać w kontekście uprawdopodobnienia istnienia po stronie A. R. uprawnienia do uzyskania statusu strony skarżącej w tej sprawie. Jakkolwiek bez wątpienia A. R., córka H. K., jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, owego zainteresowania, wynikającego z więzów rodzinnych, nie można rozpatrywać w kategoriach interesu prawnego, lecz faktycznego. Wnosząca zażalenie nie wykazała, aby wniesiona w tej sprawie skarga dotyczyła bowiem jej własnej sprawy administracyjnej, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji jej uprawnień i obowiązków przez organ administracji publicznej. W zażaleniu swojego zainteresowania rozstrzygnięciem sprawy A. R. nie poparła konkretnym przepisem prawa powszechnie obowiązującego, na którym oparto decyzję zaskarżoną w tej sprawie do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 173 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi kasacyjnej jest zamknięty i ogranicza się jedynie do tych, które zostały wymienione w tym przepisie. Dodatkowym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej jest oficjalne doręczenie przez sąd wskazanym podmiotom odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem.
Zasadą jest, że wniesienie skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot, m.in. przez podmiot, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem pierwszej instancji powoduje jej odrzucenie. Skoro zaś A. R. nie wykazała statusu strony postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie (ani nie jest również uczestniczką postępowania), nie posiadała uprawnienia do złożenia skargi kasacyjnej. Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zaskarżone postanowienie nie nosi tym samym znamion nadmiernego formalizmu procesowego, ograniczającego prawo dostępu do sądu.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.