II OZ 1427/25

II OZ 1427/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Bk 1038/25 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2025-12-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 24 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. T. i A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 1038/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. T. i A. T. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 8 kwietnia 2025 r. nr AB-II.7840.5.16.2024.MM w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Podlaskiego, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Białostockiego z dnia 30 września 2024 r., nr 1362, zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowalny oraz udzielającą S. sp. j. w B. pozwolenia na budowę budynku produkcyjnego z częścią biurowo-socjalną (powierzchnia zabudowy – 1014,05 m2, kubatura – 7455 m3), wraz z zewnętrzną doziemną instalacją kanalizacji deszczowej, sanitarnej, elektroenergetycznej, muru oporowego po granicy z działką nr art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a P.b. oraz podziemnego szczelnego zbiornika na wody opadowe o poj. 36 m3, w zabudowie produkcyjnej, zlokalizowanego na działkach nr [...], [...] w C. w powiecie białostockim.
Sąd wskazał, że skarżący jedynie ogólnie powołują przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków sprowadzają do uniemożliwienia im korzystania z nieruchomości w dotychczasowy sposób oraz narażeniu na uciążliwości związane z prowadzonymi pracami budowlanymi, a w dalszej perspektywie na spadek wartości nieruchomości, a także: emisję hałasu, zanieczyszczeń, pyłów, przedostawanie się produktów procesu budowlanego, spływ wód opadowych z terenu, na którym prowadzone są prace ziemne). Powołana argumentacja odnosi się jednak wyłącznie do normalnych skutków związanych z realizacją procesu inwestycyjnego. Sami skarżący w treści wniosku wskazali kilkukrotnie, że opisane przez nich skutki wykonania zaskarżonej decyzji "będą możliwe do usunięcia", zatem nie sposób uznać w oparciu o przedstawioną argumentację wniosku, że skutki te będą trudne do odwrócenia. Wniosek ten jest uprawniony nawet przy uwzględnieniu, że – jak twierdzą skarżący – są to tylko niektóre uciążliwości i niebezpieczeństwa mogące powstać na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Innych, poważniejszych jednak nie wskazali, w sytuacji gdy wyjątkowość wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę wynika dodatkowo z art. 35a Prawa budowlanego.
Jako nietrafne Sąd uznał powołanie w uzasadnieniu wniosku postanowienia WSA w Poznaniu z 13 października 2008 r., sygn. akt II SA/Po 822/08, gdyż zostało ono uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II OZ 1334/08.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że lektura projektu budowlanego nie wskazuje na realizację inwestycji spełniającej wymagania z art. 61 § 3 p.p.s.a. Budynek zaprojektowano w odległości 4 m od granicy, na wzmocnionej skarpie, na podwalinie ogrodzeniowej z uszczelnioną zaprawą wodoszczelną, ze ścianą oddzielenia przeciwpożarowego REI 120. Do projektu załączono analizę przesłaniania hipotetycznej zabudowy działki skarżących nr [...]. Nie oceniając legalności tych dokumentów w niniejszym postępowaniu wpadkowym należy stwierdzić, że nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżący uprawdopodobnili wystąpienie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej.
Ponadto Sąd podkreślił, że prowadzenie prac przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko. Kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego, w razie uchylenia zaskarżonego pozwolenia, będzie obciążać właśnie jego. Udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może natomiast sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony mogą przemawiać tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Takich skarżący nie wykazali.
Nadto Sąd wyjaśnił, że jego ocena w zakresie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. pozostaje w oderwaniu (jest niezależna) od oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Wynik niniejszego postępowania wpadkowego nie ma zatem wpływu na wynik postępowania sądowego w jego głównym nurcie dotyczącym legalności zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli skarżący, formułując zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pomimo tego, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącym znacznej szkody z uwagi na postępujące prace budowlane oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci konieczności doporowadzenia eksploatowanego terenu, jak i terenu skarżących, do stanu sprzed rozpoczęcia prac w sytuacji, w której postępowanie wykaże, że decyzja udzielająca pozwolenia na budowę wydana została z naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Nie jest więc rolą sądu administracyjnego na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji.
W tej zaś sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o pozwoleniu na budowę nie zawiera takiego uzasadnienia, które przemawiałoby za wstrzymaniem wykonania wskazywanych decyzji. Skarżący w tym zakresie, w tym także w zażaleniu, nie przywołali argumentacji, która mogłaby świadczyć o zaistnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wystarczy bowiem samo wskazanie na okoliczności faktyczne związane z realizacją budowy. Są to zasadniczo normalne skutki związane z realizacją procesu inwestycyjnego. W tym miejscu należy skarżącym wskazać, że realizacja inwestycji może powodować dopuszczalne prawem oddziaływanie na tereny sąsiednie, co ma swoje źródło w konstytucyjnym systemie ochrony prawa własności. "Prawo własności" nie jest bowiem prawem absolutnym. Poza tym kwestia negatywnego wpływu realizacji inwestycji na nieruchomość skarżących stanowi zagadnienie merytoryczne, które aktualnie może być rozpoznawane przez Sąd Administracyjny w granicach zarzutów sformułowanych w skardze. Zaś sam faktyczny sposób realizacji inwestycji powinien odbywać się z poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich. A więc tego rodzaju argumentacja nie może być rozpoznawana na etapie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, tym bardziej, że skarżący jedynie gołosłownie wskazali, że realizacja przedmiotowej inwestycji spowoduje wystąpienie negatywnych skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a związanych z emisję hałasu, zanieczyszczeń, pyłów, przedostawanie się produktów procesu budowlanego, spływ wód opadowych z terenu, na którym prowadzone są prace ziemne. W ramach rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę, przedmiot oceny stanowi jedynie to, czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony. Dodatkowo zauważyć należy, na co trafnie wskazał Sąd I instancji, że specjalny charakter wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę został podkreślony przez ustawodawcę w art. 35a Prawa budowlanego, w którym wskazano, że, w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję, wstrzymanie wykonania tej decyzji na wniosek skarżącego sąd może uzależnić od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora z powodu wstrzymania wykonania decyzji. W przypadku uznania skargi za słuszną w całości lub w części kaucja podlega zwrotowi. W przypadku oddalenia skargi kaucję przeznacza się na zaspokojenie roszczeń inwestora. Mimo że w niniejszej sprawie nie został zastosowany wspomniany przepis, to już sama możliwość uzależnienia wstrzymania wykonania decyzji od złożenia kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora potwierdza, że sąd rozpoznający wniosek musi ostrożnie wyważyć sprzeczne interesy inwestora i pozostałych stron postępowania. Zaakcentować też trzeba ocenę Sądu, że ewentualne prowadzenie prac przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko. Kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego, w razie uchylenia pozwolenia na budowę, będzie obciążać właśnie jego. Udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może natomiast sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony przemawiają tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę, że skarżący nie uprawdopodobnili przesłanek wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego odpowiada prawu.
W rezultacie przytoczone we wniosku i zażaleniu okoliczności nie mogły skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić bowiem należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stanowi odstępstwo od generalnej zasady jej wykonalności, a w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali takich wyjątkowych okoliczności, które warunkowałyby udzielenie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.