II OZ 1328/25

II OZ 1328/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 600/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-06-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 600/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 130/OPO/2025 w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych i nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 marca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 600/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 24 stycznia 2025 r., nr 130/OPO/2025 w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru przystąpienia do wykonania robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków oraz studni chłonnej. Jednocześnie organ nałożył na skarżącego obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę ww. urządzeń.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawiera argumentacji świadczącej o zaistnieniu przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Jednocześnie wskazano, że powołana we wniosku okoliczność, iż skarżący wybudował już oczyszczalnię ścieków nie oznacza, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że wniosek zawierał spójną argumentację opartą na przytoczonych faktach. Zaznaczył, że wykonie decyzji musi polegać na zdemontowaniu istniejącej już przydomowej oczyszczalni ścieków oraz studni chłonnej. Ww. urządzenia po ich zdemontowaniu nie będą się już nadawały do ponownego użycia i nie będą miały żadnej wartości. W związku z powyższym oczywistym jest, że w majątku skarżącego powstanie znaczna szkoda.
Wyrokiem z 3 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 600/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku nieprawomocnego oddalenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, postępowanie zażaleniowe dotyczące wydanego przed wyrokiem postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie staje się bezprzedmiotowe.
Kompetencje do orzekania w tym przedmiocie w postępowaniu zażaleniowym nadal przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do dnia uprawomocnienia się wyroku sądu I instancji. Podobny pogląd wyrażany był w orzecznictwie (v. postanowienie NSA z 17 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 736/18, postanowienie z 21 marca 2019 r., sygn. I OZ 250/19, postanowienie NSA z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II GZ 970/16, postanowienie z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 98/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Możliwość zapewnienia stronie skarżącej ochrony tymczasowej musi istnieć na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Umorzenie postępowania zażaleniowego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ze względu na wydanie przez sąd I instancji nieprawomocnego wyroku oddalającego skargę zmusza stronę do ewentualnego wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co jest dopuszczalne (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, publ. ONSAiWSA 2007, Nr 4, poz. 77), lecz jest nadmiernym formalizmem.
Idąc dalej za powołanym na wstępie postanowieniem, należy zaznaczyć, że wobec braku podstaw do umorzenia postępowania zażaleniowego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności po wydaniu przez sąd I instancji wyroku oddalającego skargę – Naczelny Sąd Administracyjny powinien rozstrzygać o ochronie tymczasowej również w postępowaniu zażaleniowym do dnia uprawomocnienia się tego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jedynie uchylić zaskarżonego postanowienia i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji (art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.), gdyż z dniem wydania wyroku sąd ten utracił kompetencje do orzekania w tym przedmiocie. Brak jest natomiast przeszkód do zastosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny uprawnień przewidzianych w art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., tj. uchylenia postanowienia sądu I instancji i wydania orzeczenia rozstrzygającego o zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zresztą podobnie w przypadku złożenia przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny również orzekałby wyłącznie merytorycznie co do zasadności tego wniosku.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu wskazać należy, że nie zawiera ono usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, są to: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy wskazać, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10).
Obowiązek wykazania, czy w danej sprawie zachodzą przewidziane ustawą przesłanki, spoczywa na wnioskodawcy, gdyż jest jedyną osobą posiadającą wymaganą wiedzę. To wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji, oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Na podstawie przedłożonego przez skarżącego wniosku nie można było w sposób bezpośredni wywnioskować, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązało się z niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Powyższej oceny nie zmienia treść zarzutów podniesionych w zażaleniu i ich uzasadnienie.
Jak wskazano powyżej, w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dowodami. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest bowiem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Nie jest zatem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest bowiem wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne.
Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że skarżący nie spełnił obowiązku wynikającego z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Argumentując zarówno wniosek jak i zażalenie skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązało się z koniecznością rozbiórki wybudowanej już oczyszczalni oraz studni chłonnej, co spowoduje znaczną szkodę materialną i brak możliwości przywrócenia stanu pierwotnego. Podkreślić jednak należy, że w decyzji z 24 stycznia 2025 r. Wojewoda nie nałożył na skarżącego obowiązku rozbiórki lecz wskazał na konieczność uzyskania pozwolenia na budowę ww. urządzeń. Skarżący natomiast obawia się braku uzyskania stosownego pozwolenia i konsekwencji w postaci nakazu rozbiórki. Tymczasem – jak już wyżej zaznaczono – zaskarżona decyzja nie dotyczy i nie rozstrzyga kwestii związanych z możliwością uzyskania pozwolenia na budowę, ani tym bardziej obowiązku rozbiórki. Zatem argumentacja zażalenia nie odnosi się do okoliczności będących konsekwencją wykonania decyzji Wojewody i nie wskazuje na istnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, że ziściły się przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Wobec powyższego nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił.