II OZ 1304/25

II OZ 1304/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Bąkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Kr 14/25 - Wyrok WSA w Krakowie z 2025-03-11
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 14/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi K.P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 29 października 2024 r., nr 953/2024 w przedmiocie wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 14/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 29 października 2024 r., nr 953/2024 w przedmiocie wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym.
Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżonym postanowieniem Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem z 2 września 2024 r., nr 439/24, znak: NB.52.4.2024.ATy i postanowił:
1. wykonać zastępczo przez inną osobę za skarżącą, na jej koszt i niebezpieczeństwo, w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, obowiązek rozbiórki boiska sportowego, zlokalizowanego na działkach ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb [...] w miejscowości Z.;
2. nałożyć na skarżącą obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego w wysokości 6,80 zł;
3. wskazać przybliżoną kwotę kosztów wykonania zastępczego w/w obowiązku, która wynosi 1.036.684,85 zł;
4. wezwać skarżącą do wpłacenia organowi egzekucyjnemu, tj. Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Z., zaliczki na koszty wykonania zastępczego obowiązku w wysokości 800.000 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.
W skardze na powyższe postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie K.P. zawarła wniosek o wstrzymanie jego wykonania, którego jednak w żaden sposób nie uzasadniła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd podniósł, że ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") spoczywa na wnioskodawcy. Dalej odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazał, że w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami; sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy, przy czym uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje. Sąd zaś, w razie braku takich dokumentów, nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie, do wzywania strony o ich przedstawienie.
Brak w niniejszej sprawie uzasadnienia wniosku skarżącej, uniemożliwia Sądowi jego merytoryczną ocenę.
Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła K.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości.
Postanowieniu zarzucono naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 61 § 3 w zw. z art. 196 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i tym samym nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, podczas gdy w niniejszej sprawie stan faktyczny jednoznacznie przemawia za koniecznością udzielenia skarżącej tymczasowej ochrony z uwagi na nieodwracalność czynności wykonania zastępczego, przewidzianych zaskarżonym postanowieniem, co w konsekwencji może spowodować niepowetowane straty po stronie skarżącej, których nie będzie można naprawić nawet w sytuacji pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia niniejszego postępowania.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia przez wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, ewentualnie, tj. na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wyrokiem z dnia 11 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K.P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 29 października 2024 r., nr 953/2024 w przedmiocie wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że postępowanie zażaleniowe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności toczy się po wydaniu przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę, który nie stał się jeszcze prawomocny.
Uwzględniając powyższe okoliczności, należy zauważyć, że celem przyznania ochrony tymczasowej jest stworzenie warunków zapewniających skuteczną realizację orzeczenia sądowego. W przypadku wyeliminowania przez sąd administracyjny z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego, który w czasie trwania postępowania sądowego wywołał nieodwracalne skutki prawne lub wyrządził adresatowi znaczną szkodę wykonanie takiego orzeczenia będzie nieskuteczne. Udzielenia takiej ochrony skarżący może domagać się od organu administracji bezpośrednio po wniesieniu skargi (art. 61 § 2 p.p.s.a) lub od sądu – po przekazaniu sądowi skargi (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (pkt 1) albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (pkt 2). Skarżący ma więc prawo ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej od dnia wniesienia skargi do dnia uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę. W przypadku uwzględnienia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny ochrona ta przyznawana jest z mocy prawa (art. 152 § 1 p.p.s.a.), chyba że sąd postanowi inaczej.
W przypadku nieprawomocnego oddalenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, postępowanie zażaleniowe dotyczące wydanego przed wyrokiem postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie staje się bezprzedmiotowe. Kompetencje do orzekania w tym przedmiocie w postępowaniu zażaleniowym nadal przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do dnia uprawomocnienia się wyroku sądu I instancji z ograniczeniem jednak w postaci braku możliwości przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (taki też wniosek złożono w zażaleniu).
Należy też wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14.11.2018 r., II OZ 1129/18).
Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie wnioskująca nie wykazała przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej. Obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy: "...warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. (...) W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności oraz możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę." (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu skarżąca ograniczyła się w zasadzie do sformułowania samego wniosku w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Z kolei w uzasadnieniu zażalenia zawarto ogólne stwierdzenia, że 1) jeżeli dojdzie do wykonania zastępczego, boisko sportowe zostanie zlikwidowane. W razie zaś pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia niniejszej sprawy lub prawdopodobnego uchylenia decyzji o rozbiórce w wyniku wznowienia postępowania (....) strona będzie musiała ponownie zbudować zniszczoną infrastrukturę; 2) w czasie pomiędzy wykonaniem zastępczym a ewentualną odbudową rozebranej infrastruktury działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą w postaci ośrodka wypoczynkowego – z uwagi na swą specyfikę, tj. przyjmowanie grup młodzieży grającej w piłkę nożną – może de facto zostać zakończona, co spowoduje kolejne szkody majątkowe po stronie K.P.
Z przytoczonych stwierdzeń nie sposób ocenić stopnia szkody, jaka mogłaby być wyrządzona wykonaniem postanowienia o skierowaniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym do wykonania zastępczego. Także ewentualne trudne do odwrócenia skutki, jakie powodowałoby wykonanie postanowienia, nie zostały dookreślone w dostatecznie jasny sposób. Powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe wobec braku wskazań do określenia sytuacji finansowej skarżącej, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki dla zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. Sądowi nie jest znana z urzędu sytuacja budżetowa skarżącej, a nadto, Sąd nie jest zobowiązany, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania, do przeprowadzania z urzędu postępowania dowodowego w tym zakresie. Natomiast, do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony.
Przedmiotowy wniosek oraz zażalenie, prócz samego żądania wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz ogólnych okoliczności dotyczących poniesienia ewentualnej szkody, nie zawiera argumentacji, która mogłaby wskazywać na możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z tych też względów przytoczony w zażaleniu zarzut należy uznać za niezasadny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.