II OW 34/05

II OW 34/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-08-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki
Barbara Gorczycka -Muszyńska
Maria Rzążewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
art. 17, art. 22, art. 65 par. 1, art. 110, art. 126, art. 157 par. 1
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
art. 4, art. 15 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA 2006 2 poz. 40
Tezy
Organ, któremu w trybie art. 65 par. 1 Kpa zosatło przekazane podanie, jest związany treścią postanowienia /art. 110 w związku z art. 126 Kpa/. Obalenie mocy wiążącej takiego postanowienia może nastąpić w wyniku wniesienia zażalenia bądź w trybach nadzwyczajnych, jak również w drodze rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego na zasadach wynikających z art. 22 Kpa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale II Izby Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość rzeczową między Wojewodą M. w W. a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w R. w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Gminy w K. z dnia 27 września 1978 r. dotyczącego sprostowania błędów pisarskich w akcie własności ziemi postanawia wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego o właściwość między Wojewodą M. a składającym wniosek w sprawie rozpoznania podania Eugeniusza S. o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Gminy w K. z dnia 27 września 1978 r. o sprostowaniu błędów pisarskich w akcie własności ziemi z dnia 30 października 1975 r.
W uzasadnieniu wniosku podano, że postanowieniem z dnia 16 marca 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. przekazało Wojewodzie M. jako organowi właściwemu wniosek Eugeniusza S. o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Gminy w K. z dnia 27 września 1978 r. o sprostowaniu błędów pisarskich w akcie własności ziemi z dnia 30 października 1975 r. o uregulowaniu tytułu własności ziemi na rzecz Genowefy S., a Wojewoda M. uznając, że nie jest związany tym postanowieniem zwrócił je podając, że w jego ocenie właściwym jest SKO w R. W ocenie wnioskodawcy organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Wojewoda, bowiem organem odwoławczym w dacie wydania aktu własności ziemi była działająca przy Wojewodzie Wojewódzka Komisja ds. Uwłaszczenia i wobec tego organem wyższego stopnia w sprawie rozpoznania wniosku Eugeniusza S. o stwierdzenie nieważności postanowienia o sprostowaniu decyzji -aktu własności ziemi jest Wojewoda M.
Wojewoda M. odpowiadając na wniosek wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku w zawisłej sprawie. Odpowiedź na wniosek powołując się na uchylenie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych i nie wskazanie w przepisach reformujących administrację publiczną jednoznacznie organu właściwego w tych sprawach wywodzi, że przez domniemanie prawne należy przyjąć właściwość do wydawania postanowienia w rozpoznawanej sprawie jednostki samorządu terytorialnego, a zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 17 pkt 1 Kpa organem wyższego stopnia w tych sprawach jest kolegium odwoławcze. Wojewoda powołuje się w tym względzie na rozstrzygnięcie NSA w sprawie OW 83/04 z dnia 8 czerwca 2004 r. oraz OW 58/04 i OW 96/04 z dnia 27 lipca 2004 r.
Z przedstawionych akt wynika, że Wojewoda M. po przekazaniu mu podania zainteresowanego postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. wydanym na podstawie art. 65 par. 1 Kpa, postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2005 r. w powołaniu na wymieniony przepis przekazał to podanie Kolegium, a w jego uzasadnieniu wymienił, że w obowiązującym stanie prawnym nie ma przepisów, które przewidywałyby właściwość wojewody jako organu wyższego stopnia w sprawach, których dotyczy podanie strony, co powoduje w świetle art. 7 pkt 4 ustawy o administracji rządowej w województwie brak podstaw do rozpoznawania podania przez wojewodę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Właściwość organu w postępowaniach w sprawach stwierdzenia nieważności postanowień reguluje art. 157 par. 1 Kpa w związku z art. 126 Kpa. Zgodnie z tymi przepisami wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia rozpoznaje organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - te organy. Natomiast organy wyższego stopnia określa art. 17 Kpa.
W zawisłej sprawie wniosek strony dotyczy stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Gminy K. z dnia 27 września 1978 r. w przedmiocie sprostowania aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250 ze zm./. Wymieniona ustawa została uchylona art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 11 poz. 81 ze zm./. Uchylenie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych spowodowało, że organy administracji utraciły właściwość do wydawania aktów własności ziemi, a w konsekwencji tego powstał brak w systemie prawa regulacji określających właściwość organów w tych sprawach.
Sprawy przyznania indywidualnym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej tytułu własności do gospodarstw rolnych zaliczyć należy do spraw o znaczeniu lokalnym na poziomie samorządu gminnego, co oznacza, że właściwość w tych sprawach na podstawie art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./ należy przypisać samorządowi gminy. Przyjmując zatem domniemanie kompetencji gminy w tych sprawach wskazać należy, stosownie do treści art. 17 pkt 1 Kpa, jako organ wyższego stopnia dla prowadzenia postępowania w sprawie podania o stwierdzenie nieważności postanowienia o sprostowaniu aktu własności ziemi Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Niezależnie od tego stwierdzić należy, że w obowiązującym systemie prawnym brak jest też uregulowań określających kompetencje organów w postępowaniach nadzorczych dotyczących orzeczeń wydanych na podstawie cytowanej ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Brak przepisów określających odrębnie kompetencje organów wyższego stopnia w tych sprawach oznacza, że zastosowanie ma uregulowanie art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie /Dz.U. nr 22 poz. 268 ze zm./, w myśl którego wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu Kpa tylko wówczas, gdy przepisy szczególne tak stanowią. Oznacza to, że również z tego względu właściwym do rozpoznania podania o stwierdzenie nieważności postanowienia w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Rozpoznając wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, z przyczyn wyżej wymienionych Naczelny Sąd Administracyjny wprawdzie podzielił stanowisko Wojewody M. prezentowane w odpowiedzi na wniosek, to jednocześnie ocenia za wadliwe działanie tego organu, który po przekazaniu mu na podstawie art. 65 par. 1 Kpa podania strony również w powołaniu na ten przepis wydał postanowienie przekazujące to podanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w R. Wprawdzie w art. 65 par. 1 Kpa nie ma uregulowań wprost określających moc wiążącą wydanych na jego podstawie postanowień, to stosując poprzez art. 126 Kpa regułę przewidzianą w art. 110 Kpa przyjąć należy, że organ któremu w trybie wymienionego przepisu podanie zostało przekazane jest związany jego treścią. Obalenie mocy wiążącej takiego postanowienia może nastąpić w wyniku wniesienia zażalenia, bądź w trybach nadzwyczajnych, jak też na drodze rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego na zasadach wynikających z art. 22 Kpa. Jeśli zatem Wojewoda kwestionował swoją właściwość w rozpoznaniu przekazanego mu podania, a stanowisko jego co do zasady w istocie było słuszne, to nie mając legitymacji do wniesienia zażalenie na postanowienie o przekazaniu mu sprawy, powinien stosownie do treści art. 22 par. 3 pkt 2 Kpa wystąpić z wnioskiem do sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego a nie wydawać postanowienie o przekazaniu podania strony do Kolegium. Przedmiotem niniejszego postępowania nie była jednak kontrola legalności wymienionego postanowienia i ujawniona wadliwość w działaniu organu nie stanowiła negatywnej przesłanki dla rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wniesionego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., skoro istotnie spór ten zaistniał a jego rozstrzygnięcie należy do kognicji sądu administracyjnego.
Z przyczyn wyżej podanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 par. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ postanowił jak w sentencji.