II OW 16/23

II OW 16/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski
Marzenna Linska - Wawrzon /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 , art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 682
art. 29 ust. 1 pkt 7,  art. 80 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 1a pkt 13, art. 2 § 1 pkt 10, art. 3 § 1, art. 5 § 1 pkt 2, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia del NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Otwocku z dnia 10 maja 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Otwocku a Starostą Otwockim w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego postanawia: wskazać Starostę Otwockiego jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 10 maja 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Otwocku wniósł o rozstrzygnięcie sporu o kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Otwockim, w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o wyegzekwowanie rozbiórki budynku tymczasowego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Otwocku wnioskując o rozstrzygnięcie sporu wskazał, że w dniu 8 marca 2023r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzory Budowlanego w Otwocku wpłynęło pismo Starosty Otwockiego przekazujące pismo M. L. w sprawie wyegzekwowania rozbiórki budynku tymczasowego realizowanego na terenie działek nr ew. ..., ... i ... obr. ... w O. przy ul. W. ... przewidzianego do rozbiórki po upływie 180 dni od terminu wskazanego w zgłoszeniu tj. 16 lipca 2021r., ponieważ "organ architektoniczno-budowlany uznał, iż właściwym organem w przedmiotowej sprawie jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego".
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Otwocku, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., zawiadomieniem z dnia 14 marca 2023r. przekazał zgodnie z kompetencjami Staroście Otwockiemu sprawę przesłaną przy piśmie z dnia 8 marca 2023r., dotyczącą wyegzekwowania rozbiórki.
W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego podniósł, że "w sytuacji, gdy inwestor wybudował na podstawie zgłoszenia obiekt budowlany przewidziany do rozbiórki w terminie nie później niż w okresie 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, obowiązek rozbiórki przedmiotowego obiektu wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Dlatego zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), zgodnie z którymi organem egzekucyjnym jest Starosta.
Stanowisko powyższe zostało potwierdzone przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego oraz w orzecznictwie, zgodnie z którym żaden z przepisów, które przewidują nakaz rozbiórki obiektu budowlanego w formie decyzji administracyjnej wydawanej przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego nie ma tu zastosowania, bowiem nie mamy tu do czynienia z samowolą budowlaną w rozumieniu przepisów art. 48, czy też art. 49 b ustawy Prawo budowlane, oraz że w przypadku niedokonania rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego w przewidzianym w zgłoszeniu terminie, zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem jest to obowiązek o charakterze niepieniężnym, o którym mowa w art. 2 § 1 pkt 10 w związku z art. 3 § 1 tej ustawy. Ze względu na to, że przedmiotowy obiekt powstał na podstawie zgłoszenia dokonanego do organu administracji architektoniczno-budowlanej, tj. Starosty Otwockiego, organ ten jest uprawnionym do żądania wykonania obowiązku rozbiórki w drodze egzekucji administracyjnej, bowiem jest on wierzycielem w rozumieniu art. 1 lit. a pkt 13 oraz art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Organ ten jest równocześnie, zgodnie z art. 20 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, właściwym organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2008 r. sygn. akt II OW 76/07; a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt II OW 84/09, por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2007 r. sygn. akt II OW 23/07; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2013 r. sygn. akt II OW 13/13).
Przy piśmie z dnia 19 kwietnia 2023r. Starosta Otwocki przesłał ponownie do Inspektoratu wniosek M. L. stwierdzając, że "Organ administracji architektoniczno-budowlanej stoi na stanowisku, że w przypadku gdy Powiatowy Inwestor Nadzoru Budowlanego nie zgadza się z tym, że jest właściwym do rozpatrzenia tego typu sprawy należy doprowadzić do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego."
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że nie jest organem właściwym do wyegzekwowania rozbiórki budynku tymczasowego i w związku z tym wniósł, by Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór kompetencyjny i wskazał organ właściwy.
W odpowiedzi na wniosek Starosta Otwocki stwierdził, że nie jest on kompetentny do wyegzekwowania rozbiórki przedmiotowego budynku tymczasowego, bowiem obowiązek rozbiórki obiektu tymczasowego powstaje z mocy prawa i nie wymaga dokonania żadnych formalności.
Zdaniem organu administracji architektoniczno-budowlanej nierozebrany na czas tymczasowy obiekt budowlany staje się samowolą. Wskutek braku rozebrania bądź przeniesienia tymczasowego obiektu w inne miejsce przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy, taki obiekt należy uznać za wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, co stanowi samowolę budowlaną skutkującą obowiązkiem zastosowaniem przepisu art. 48 ustawy Prawo Budowlane.
Mając powyższe na uwadze organem wskazał, że właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie przedmiotowej samowoli budowlanej będzie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Złożony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosek dotyczy sporu kompetencyjnego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku, w którym wnioskodawca domaga się wyegzekwowania rozbiórki budynku tymczasowego przewidzianego do rozbiórki po upływie 180 dni od terminu wskazanego w zgłoszeniu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego ustawodawca nie wymaga pozwolenia na budowę, lecz jedynie zgłoszenia budowy w stosunku do tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce, w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Istota niniejszego sporu sprowadza się do tego, jaki organ jest właściwy w sprawie, gdy inwestor, który wybudował tymczasowy obiekt budowlany, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo budowlanego, na podstawie zgłoszenia, nie dokonał rozbiórki tego obiektu przed upływem terminu 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
W rozpoznawanym przypadku nie chodzi zatem o wybudowanie obiektu z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, gdyż inwestor legalnie wybudował przedmiotowy obiekt tymczasowy, jednak nie rozebrał go w przewidzianym do tego terminie, mimo że taki obowiązek spoczywał na nim z mocy art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Po upływie przewidzianego w zgłoszeniu terminu nierozebrany obiekt tymczasowy przestał zatem być obiektem legalnym, stał się samowolą budowlaną. Wskazać jednak należy, że wbrew twierdzeniom Starosty, w przypadku wybudowania obiektu tymczasowego podlegającego zgłoszeniu, nie wydaje się nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, gdyż termin rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce obiektu tymczasowego wynika ze zgłoszenia oraz przepisu art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. W takiej sytuacji obowiązek rozbiórki jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – (por. Prawo budowlane. Komentarz, pod redakcją A. Glinieckiego, Warszawa 2016 r., Wolters Kluwer, LEX oraz postanowienie NSA z 28 września 2022 r. II OW 23/22).
Trafnie zatem PINB we wniosku powołał się na orzecznictwo NSA, w którym jednolicie przyjmuje się, że obowiązek rozebrania lub przeniesienia w inne miejsce obiektu budowlanego, którego dotyczyło zgłoszenie, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, po upływie terminu 180 dni od jego wybudowania, jest w świetle przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązkiem wynikającym wprost z przepisów ustawy, którego wykonanie nie wymaga wydania decyzji oraz którego wierzycielem jest organ administracji architektoniczno-budowlanej. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 1b Prawa budowlanego do właściwości organu administracji architektoniczno-budowlanej należy przyjęcie zgłoszenia, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Organ ten jest zatem wierzycielem tego obowiązku. Wskazać bowiem należy, że w myśl art. 1a pkt 13 u.p.e.a. wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązków w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, z kolei przepis art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. stanowi, że egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Stosownie do art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest: dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Stosownie do art. 6 ust. 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (por. postanowienie NSA II OW 63/20 z dnia 16 września 2020 r.).
Zatem organem właściwym do załatwienia wniosku M. L. w sprawie wyegzekwowania rozbiórki budynku tymczasowego realizowanego na terenie działek nr ew. ..., ... i ... obr. ... w O. przy ul. W. ... jest Starosta Otwocki stosownie do art. 80 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.