II OSK 906/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Lubuskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który uchylił decyzje administracyjne odmawiające uchylenia pozwolenia na budowę. Punktem spornym było ustalenie, czy A. G., jako osoba posiadająca prawo służebności gruntowej (przechodu i przejazdu) przez działkę, na której planowano budowę, miała status strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że A. G. powinna być stroną, ponieważ planowana budowa dwóch budynków wielorodzinnych mogła wpłynąć na sposób wykonywania służebności, nawet jeśli nie pozbawiała jej dostępu do drogi publicznej. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Wojewody, zważył, że choć uzasadnienie wyroku WSA było częściowo błędne, to sam wyrok odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że zgodnie z Prawem budowlanym, stronami w postępowaniu o pozwolenie na budowę są m.in. właściciele nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar ten wyznacza się na podstawie przepisów wprowadzających ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. NSA wskazał, że naruszenie prawa służebności gruntowej może mieć znaczenie dla ustalenia obszaru oddziaływania, jeśli wpływa na możliwość zagospodarowania nieruchomości, np. poprzez pozbawienie dostępu do drogi publicznej. W tej konkretnej sprawie, NSA zwrócił uwagę na wątpliwości co do zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla działki A. G. w kontekście planowanej zabudowy i sposobu wykonywania służebności, co wymagało ponownego wyjaśnienia przez organy administracji. Niemniej jednak, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzje organów niższych instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych dotyczących pozwoleń na budowę, zwłaszcza w kontekście praw rzeczowych ograniczonych (służebności) i ich wpływu na zagospodarowanie nieruchomości.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie służebność gruntowa może być ograniczona przez inwestycję budowlaną. Konieczność indywidualnej oceny wpływu inwestycji na możliwość wykonywania służebności i dostęp do drogi publicznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy właściciel nieruchomości obciążonej służebnością gruntową, której sposób wykonywania może zostać ograniczony przez planowaną inwestycję budowlaną, ma status strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, nawet jeśli inwestycja nie pozbawia go dostępu do drogi publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel nieruchomości obciążonej służebnością gruntową, której sposób wykonywania może zostać ograniczony przez planowaną inwestycję budowlaną, ma status strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, nawet jeśli inwestycja nie pozbawia go dostępu do drogi publicznej. Wpływ inwestycji na sposób wykonywania służebności może uzasadniać objęcie nieruchomości obszarem oddziaływania obiektu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że definicja obszaru oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego) obejmuje sytuacje, gdy planowana inwestycja wpływa na sposób zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej lub sposób wykonywania na niej praw, w tym ograniczonych praw rzeczowych, nawet jeśli nie pozbawia to dostępu do drogi publicznej. Wpływ ten musi być oparty na przepisach prawa administracyjnego, ale naruszenie służebności może mieć znaczenie, jeśli wpływa na możliwość zagospodarowania działki (np. przez utratę dostępu do drogi publicznej). W tej sprawie, NSA wskazał na potrzebę ponownego wyjaśnienia przez organy administracji, czy planowana zabudowa faktycznie ograniczy możliwość wykonywania służebności i zapewnienia dostępu do drogi publicznej.
Czy naruszenie prawa służebności gruntowej, które nie pozbawia nieruchomości dostępu do drogi publicznej, może być przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę, czy też powinno być dochodzone wyłącznie w postępowaniu cywilnym?
Odpowiedź sądu
Jeśli naruszenie prawa służebności gruntowej nie powoduje utraty przez nieruchomość dostępu do drogi publicznej, roszczenia z tego tytułu mogą być dochodzone wyłącznie w postępowaniu cywilnym. Jednakże, samo naruszenie prawa służebności może mieć znaczenie dla ustalenia obszaru oddziaływania obiektu budowlanego w postępowaniu administracyjnym, jeśli wpływa na możliwość zagospodarowania nieruchomości.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że ochrona roszczeń z tytułu naruszenia prawa wykonywania służebności gruntowej, które nie wpływa na dostęp do drogi publicznej, należy do jurysdykcji sądów cywilnych (art. 251 k.c. w zw. z art. 222 § 2 k.c.). Niemniej jednak, wpływ inwestycji na sposób wykonywania służebności może być brany pod uwagę przez organy administracji przy ustalaniu obszaru oddziaływania obiektu, jeśli wiąże się z ograniczeniem w zagospodarowaniu nieruchomości.
Przepisy (8)
Główne
u.p.b. art. 28 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Pomocnicze
u.p.b. art. 3 § pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie odrębnych przepisów wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
u.p.b. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Obiekt budowlany powinien być projektowany i budowany z poszanowaniem występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej.
u.p.z.p. art. 2 § pkt 12
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Działka budowlana to nieruchomość gruntowa lub działka gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego.
k.p.a. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
k.c. art. 251
Kodeks cywilny
Ochrona roszczeń z tytułu naruszenia prawa wykonywania służebności gruntowej.
k.c. art. 222 § § 2
Kodeks cywilny
Ochrona prawa własności i innych praw rzeczowych.
rozp. ws. warunków technicznych budynków art. 14 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę przysługuje również właścicielowi nieruchomości, której sposób wykonywania służebności gruntowej może zostać ograniczony przez planowaną inwestycję, nawet jeśli nie pozbawia to dostępu do drogi publicznej.
Odrzucone argumenty
Właściciel nieruchomości obciążonej służebnością gruntową, która nie pozbawia go dostępu do drogi publicznej, nie posiada interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a spory cywilnoprawne należą do jurysdykcji sądów powszechnych.
Godne uwagi sformułowania
wpływ na sposób wykonywania służebności • nie pozbawia dostępu do drogi publicznej • ograniczenie w zagospodarowaniu terenu • interes prawny • obszar oddziaływania obiektu
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący sprawozdawca
Łukasz Krzycki
członek
Małgorzata Dałkowska - Szary
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych dotyczących pozwoleń na budowę, zwłaszcza w kontekście praw rzeczowych ograniczonych (służebności) i ich wpływu na zagospodarowanie nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie służebność gruntowa może być ograniczona przez inwestycję budowlaną. Konieczność indywidualnej oceny wpływu inwestycji na możliwość wykonywania służebności i dostęp do drogi publicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w prawie budowlanym – kto jest stroną postępowania i jakie prawa mogą być chronione w ramach procedury administracyjnej, co jest kluczowe dla praktyków.
“Czy budowa na sąsiedniej działce ogranicza Twoje prawo do przejazdu? NSA wyjaśnia, kiedy możesz być stroną w postępowaniu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.