II OSK 829/23

II OSK 829/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Anna Żak /sprawozdawca/
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II SA/Gd 451/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-01-04
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 50 par. 1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 28, art. 61 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 51 ust. 1 pkt. 2, art. 61 pkt. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1048
art. 6, art. 21
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 319 ust. 1
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur, Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 451/22 w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 maja 2022 r., nr WOP.7721.70.2021.JS w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Gd 451/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę R. C. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (PWINB) z 5 maja 2022 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych.
Wyrok powyższy został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z 8 kwietnia 2019 r., R. C., właściciel lokalu nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w S., zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w S. (PINB) o podjęcie czynności w związku z wykonywaniem przez właścicielkę lokalu nr [...], E. S. samowoli budowlanej polegającej na rozbudowie werandy. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, PINB pismem z 27 czerwca 2019 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Za strony postępowania uznane zostały E. S. oraz Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. M. [...].
Decyzją z 19 stycznia 2021 r. PINB, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej "p.bud.", nakazał E. S. wykonanie w terminie do dnia 31 maja 2021 r. robót budowlanych polegających na skróceniu desek podłogowych o ok.25 cm i przesunięcie balustrady na zewnętrzną część werandy przynależnej do lokalu nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w S. w sposób zapewniający odkrycie i dostęp do istniejącej rynny i odprowadzenie wody opadowej z w/w podłogi oraz doprowadzeniu w/w balustrady do stanu zgodnego z § 298 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065), dalej "war.tech.", technicznych w zakresie prześwitów przez zamontowanie płyt poliwęglanowych przeziernych gr.6 mm.
Po rozpatrzeniu odwołania E. S. PWINB wydał opisaną na wstępie decyzję z 22 maja 2022 r., którą uchylił decyzję organu I instancji w całości i nakazał E. S. wykonanie w terminie do dnia 31 sierpnia 2022 r. robót budowlanych polegających na doprowadzeniu balustrady werandy na poziomie lokalu nr [...] do zgodności z przepisami § 298 ust. 2 war.tech. w zakresie prześwitów w wypełnieniu balustrad poprzez zamocowanie płyt poliwęglanowych przeziernych grubości 6 mm.
Skargę na powyższą decyzję wniósł w imieniu własnym R. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę z uwagi na brak po stronie skarżącego interesu prawnego do jej wniesienia. Wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu administracyjnym R. C. nie miał statusu strony. Za stronę natomiast, oprócz E. S., uznana została Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. M. [...] w S.. Jednym z dwóch członków zarządu tej wspólnoty był R. C., któremu w związku z tym doręczane były w toku postępowania pisma w sprawie, w tym zaskarżona decyzja. Skarga dotyczy postępowania prowadzonego w trybie art. 51 p.bud., a zatem interes prawny skarżącego w takim postępowaniu oceniany powinien być na płaszczyźnie art. 28 k.p.a. Przedmiotem postępowania naprawczego były roboty budowlane dotyczące werandy przynależnej do lokalu nr [...]. Roboty te częściowo wpłynęły na zasłonięcie rynny biegnącej pod werandą i potencjalnie wpływały na sposób odprowadzania wód opadowych i topniejącego śniegu do rynny. Organy rozważały w związku z tym ewentualną niezgodność wykonanych prac z § 319 ust. 1 war.tech. Niemniej jednak interes prawny w postępowaniu wynikający z tego przepisu, ze względu na potencjalny wpływ wykonanych robót budowlanych na części wspólne budynku, miała Wspólnota Mieszkaniowa.
Dalej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w postępowaniach z zakresu Prawa budowlanego, mających związek z nieruchomością wspólną (tak jak w przedmiotowej sprawie) legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego – ogółu właścicieli lokali, ma utworzona przez nich wspólnota mieszkaniowa. Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy bowiem – stosownie do art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r., poz. 1048), dalej "u.w.l.", wspólnotę mieszkaniową. Powyższe nie wyklucza możliwości udziału członka wspólnoty w postępowaniu, przy czym może to nastąpić tylko wówczas, gdy wykaże on, że inwestycja będzie miała lub już ma – w powiązaniu z odpowiednimi przepisami administracyjnego prawa materialnego – bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do jego lokalu. W ocenie Sądu pierwszej instancji taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby wykonane w lokalu nr [...] roboty budowlane dotyczące werandy miały wpływ na indywidualne prawa i obowiązki związane z funkcjonowaniem lokalu mieszkalnego R. C., a tylko z częściami wspólnymi budynku (rynna, elewacja). Kwestia dotycząca ewentualnego zalewania elewacji wskutek przysłonięcia części rynny - choć ocena techniczna sporządzona przez rzeczoznawcę taki skutek wykluczyła - dotyczy interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej, a nie indywidualnego interesu prawnego właścicieli poszczególnych lokali. Podobnie, zarzuty skarżącego, że wykonane roboty budowlane stanowiły rozbudowę budynku zwiększając jego kubaturę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że interesu prawnego po stronie skarżącego nie sposób też wywodzić z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. z 1999r., nr 74, poz. 836), ponieważ pogorszenie ma dotyczyć właściwości użytkowych elementów budynku, a nie lokalu skarżącego. Nie sposób też przyznać skarżącemu interesu prawnego do wniesienia skargi na podstawie § 14a ust. 1 ww. rozporządzenia. Akta sprawy nie dają bowiem żadnych podstaw do twierdzenia, że wykonane w lokalu nr [...] roboty budowlane mogły mieć w jakikolwiek sposób wpływ na zacienienie lokalu mieszkalnego nr [...]. Do kwestii tej odniósł się rzeczoznawca, który sporządził ocenę techniczną wykonanych robót budowalnych.
W podsumowaniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wobec braku interesu prawnego skarżącego słusznie nie został on uznany za stronę postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie przysługuje mu również prawo do wniesienia skargi na decyzję wydaną w tym postępowaniu na podstawie art. 50 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej R. C. zarzucił powyższemu wyrokowi naruszenie:
• przepisów postępowania, tj.:
1. art. 151 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 51 ust. 1 p.bud. w przedmiocie wykonania robót w obszarze balkonu lokalu nr [...] w budynku współwłasności skarżącego, ograniczając tym samym jego prawo do możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, którego wynik wpływa bezpośrednio na wykonywanie jego prawa własności;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu mającym postać:
– niepodjęcia czynności w przedmiocie należytego ustalenia stanu faktycznego, w sytuacji gdy organy obu instancji nie zbadały w żadnej mierze czy skarżącemu przysługuje prawo strony, co uzasadnia zarzut nierozpoznania istoty sprawy,
– przyjęcia za organem II instancji, że obecny stan obiektu nie oddziałuje na nieruchomość skarżącego kasacyjnie, co doprowadziło do ustalenia, że skarżącemu nie przysługuje prawo bycia stroną w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego budynku oraz balkonu wybudowanego nad jego lokalem;
3. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sprawie i nieprzyjęcie, że inicjatorem postępowania był skarżący, wobec którego to wniosku organ winien wydać stosowne rozstrzygnięcie kończące postępowanie;
• prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145a p.p.s.a. w związku z:
– § 319 ust. 1 war.tech. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że wynikające z tego przepisu warunki nie mogą dotyczyć okien lokalu skarżącego, podczas gdy przeprowadzając właściwą wykładnię przepisu należałoby przyjąć, że jego celem jest ochrona wszelkich powierzchni znajdujących się poniżej orynnowania, tj. elewacji oraz znajdującej się w niej stolarki; przyjęcie zawężającej wykładni przepisu skutkowało zatem przyjęciem, że ograniczenie wpływu wód odnosi się tylko do elewacji budynku, czyli części wspólnej nieruchomości, pomimo że z prawidłowej wykładni przepisu wynikać powinno, że potencjalny wpływ wykonanych robót dotyczy okien lokalu będącego własnością skarżącego, co skutkować powinno przyznaniem mu interesu prawnego, a nie wyłącznie wspólnocie mieszkaniowej;
– art. 61 pkt 1 p.bud. przez jego niezastosowanie, pomimo że przepis ten dotyczy obowiązków w zakresie dbałości o utrzymanie nieruchomości wspólnej zarówno poszczególnych właścicieli lokali, jak i osób sprawujących funkcje zarządu wspólnoty.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu wskazano, że R. C. w dalszym ciągu uważa się za osobę inicjującą postępowanie administracyjne przed PINB. W żadnym momencie postępowania nie zostało złożone jakiekolwiek pismo Wspólnoty Mieszkaniowej dające podstawę do przyjęcia, że to Wspólnota uznała się za stronę postępowania. Jedynymi oświadczeniami, które zostały skutecznie złożone w kontekście wymogów formalnych jest pismo informujące o sposobie doręczeń oraz przedkładające uchwały o powołaniu składu zarządu. O ile wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania nie mógł być traktowany jako pochodzący od osoby uprawnionej w rozumieniu art. 28 k.p.a., to organ miał obowiązek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., a następnie mógł podjąć postępowanie z urzędu i ustalić krąg uczestników. Strona, która zamierza zainicjować postępowanie nie ma obowiązku domyślania się czy pisma są do niej kierowane jako do osoby, która pełni funkcje reprezentacyjne, czy jako do inicjatora postępowania. Organ takiego rozstrzygnięcia nie wydał, a zatem strona inicjująca postępowanie w niniejszym postępowaniu miała podstawy przyjąć, że występowała w nim na prawach strony. Wprawdzie organ I instancji zawiadomił Wspólnotę Mieszkaniową o wszczęciu postępowania, niemniej zawiadomienie to nie może zastąpić zaskarżalnego postanowienia kierowanego do wnioskodawcy.
Dalej autor skargi kasacyjnej podniósł, że weryfikacja zarzutów zgłaszanych przez właściciela powinna być dokonana przy merytorycznym rozpatrywaniu sprawy a nie na etapie badania jego legitymacji procesowej. W niniejszej sprawie należy zatem przyjąć, że R. C. pozbawiony został ochrony swoich praw jako właściciel nieruchomości lokalowej położonej w obrębie wykonanych robót oraz jako osoba odpowiedzialna za utrzymanie nieruchomości wspólnej jako reprezentant Wspólnoty Mieszkaniowej tylko dlatego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnął o odmowie przyznania mu statutu strony. Pominął przy tym, że odpowiedzialność związana z utrzymaniem nieruchomości może dotyczyć Wspólnoty Mieszkaniowej, osób pełniących funkcje zarządu, a niekiedy współwłaścicieli lub właściciela lokalu. W świetle przepisów ustawy o własności lokali co do obowiązku utrzymania nieruchomości wspólnej we właściwym stanie technicznym (art. 61 p.bud.) ograniczenie wykonywania tych obowiązków poprzez samowolne ograniczenie dostępu do np. rynien budynku musi prowadzić do wniosku o istnieniu bezpośredniej więzi pomiędzy sytuacją prawną skarżącego a rozstrzygnięciem, jakie powinno zapaść w postępowaniu administracyjnym.
Potwierdzeniem powyższego jest zdaniem autora skargi kasacyjnej fakt sankcjonowania przez przepisy p.bud. wobec osoby sprawującej funkcję członka zarządu naruszenia obowiązku należytego utrzymania nieruchomości wspólnej (art. 91a p.bud.). Powyższe w związku z brzmieniem art. 61 p.bud. przy prawidłowej wykładni tego przepisu powinno prowadzić do wniosku, że obowiązek powyższy spoczywa na właścicielu - także, tym który pełni funkcję członka zarządu. Skoro przepisy p.bud. sankcjonują zaniechanie samego członka zarządu w dążeniu lub zaniechaniu wypełnienia powyższego obowiązku, to tym bardziej organ nadzoru budowlanego nie może odmówić mu przymiotu strony. Na marginesie wskazano, że często interesy samych osób sprawujących funkcję członka zarządu pozostają w sprzeczności. Wniesienie tym samym skutecznego pisma w imieniu wspólnoty o wszczęcie postępowania przed właściwym organem byłoby iluzoryczne.
Dodatkowo podniesiono, że skarżący jest właścicielem lokalu, z którym to prawem własności jest związany udział w nieruchomości wspólnej. Tym samym należy przyjąć, że przebudowa, która powoduje w istocie oddziaływanie na nieruchomość wspólną, tworzy po stronie skarżącego istnienie interesu prawnego znajdującego oparcie w art. 140 i art. 144 k.c. w zw. z § 319 ust. 1 war.tech. Nie można bowiem przy dokonywaniu wykładni tych przepisów wykluczyć, że niezachowanie warunków technicznych budynku spowodowane wykonaniem robót przez właściciela lokalu nr [...] nie oddziałuje na jego przedmiot własności lokalowej nie tylko jako elewacji, ale także urządzeń w niej zamontowanych, co do której nie można przypisać przymiotu współwłasności, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, tj. stolarki okiennej lokalu skarżącego kasacyjnie. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił przy rozstrzyganiu w niniejsze sprawie art. 28 k.p.a. w zw. 51 p.bud. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z § 319 ust. 1 war.tech. w zw. art. 21 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o własności lokali w zw. z art. 61 pkt 1 p.bud.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej jej autor sformułował zarzuty zarówno procesowe, jak i materialnoprawne. W istocie jednak wszystkie nakierowane są na podważenie zasadniczej spornej w niniejszej sprawie kwestii: czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wykonane w lokalu nr [...] roboty budowlane nie wpływały na sposób korzystania z lokalu nr [...] stanowiącego własność R. C., a tym samym wobec braku po jego stronie interesu prawnego, nie był on stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., co skutkuje brakiem legitymacji do wniesienia skargi na decyzję PWINB z 5 maja 2022 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że przepis art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, to w istocie przepis materialnoprawny. Przyjęta w nim przesłanka interesu prawnego wymaga bowiem wyprowadzenia go z przepisów prawa materialnego, zatem naruszenie tego przepisu można wywieść łącznie z regulacją zawartą w ustawach materialnoprawnych. Również zarzuty kasacyjne naruszenia prawa procesowego art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. mają na celu wykazanie, że wykonane roboty budowlane naruszają interes prawny skarżącego.
Ocena zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej wymaga więc rozstrzygnięcia, czy skarżący miał przymiot strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją PPINB z 5 maja 2022 r. Jak wynika z akt sprawy, PINB na skutek pisma skarżącego z 8 kwietnia 2019 r. o podjęcie czynności w związku z wykonywaniem samowoli budowlanej polegającej na rozbudowie werandy przyległej do lokalu nr [...], znajdującej się nad lokalem mieszkalnym skarżącego, pismem z 15 kwietnia 2019 r. zawiadomił właścicielkę lokalu nr [...] E. S. oraz R. C. o kontroli ww. lokalu w zakresie wykonanych w nim robót. Protokół kontroli z 9 maja 2019 r. został odczytany skarżącemu. Następnie, pismem z 27 czerwca 2019 r. organ zawiadomił wyłącznie E. S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania balustrady przy werandzie przynależnej do lokalu mieszkalnego nr [...], wykonanej w sposób istotnie odbiegający od projektu zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę tej werandy z 13 stycznia 2016 r. i przepisów techniczno-budowlanych. Kolejnym pismem, z 2 października 2019 r. organ zawiadomił strony postępowania, tj. właścicielkę lokalu nr [...] oraz Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. M. [...] - zarząd Wspólnoty w osobach L. C. i R. C., w trybie art. 10 k.p.a., o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Kolejne pisma organ kierował do ww. członków zarządu Wspólnoty, również decyzję z 19 stycznia 2021 r.
Na etapie postępowania odwoławczego Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. M. [...] przedłożyła uchwałę właścicieli lokali z [...] lutego 2017 r., nr [...], w sprawie wyboru zarządu w osobach L. C. i R. C., zwracając się o kierowanie korespondencji na adres: spółki [...], ul. A. [...] w S.. Kolejne pisma kierowane do Wspólnoty były wysyłane na ten adres, również decyzja PWINB z 22 maja 2022 r.
Z powyższego wynika, że na żadnym etapie postępowania, od momentu jego wszczęcia z urzędu, R. C., jako właściciel lokalu tworzący Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. M. [...], nie był traktowany przez organ jako strona postępowania. Tymczasem wniósł we własnym imieniu skargę do sądu adniminstracyjnego na ww. decyzję PWINB uważając, że jest uprawniony do jej wniesienia.
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny właściciela lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość musi być rozważany w kontekście przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048), dalej "u.w.l". Ustawa ta określa, obok sposobu ustanawiania odrębnej własności lokali, prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz zarząd nieruchomością wspólną. Przepisy Kodeksu cywilnego mają zastosowanie do własności lokali w zakresie nieuregulowanym przez ustawę. Jej przepisy dotyczące samej konstrukcji własności lokali mają charakter iuris cogentis i ze względu na swój bezwzględnie obowiązujący charakter nie dopuszczają odmiennych regulacji (por.: Stanisław Rudnicki [w:] s. Dmowski, S. Rudnicki "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, s. 197). Na sytuację prawną właściciela lokalu wpływa przede wszystkim przynależność właściciela lokalu do wspólnoty mieszkaniowej, którą tworzy ogół właścicieli lokali wchodzących w skład nieruchomości (art. 6 u.w.l.). Wspólnota jest podmiotem, którego uprawnienia wprost wpływają na zakres uprawnień współwłaścicieli lokali tworzących tę wspólnotę. Chodzi przy tym nie tylko o uprawnienia i obowiązki materialnoprawne i proceduralne, określone w art. 6 zdanie drugie cyt. ustawy, ale także zarządzanie nieruchomością wspólną. Zarząd, w znaczeniu przedmiotowym, tj. zarządzanie nieruchomością wspólną, sprawowany jest przez zarząd w rozumieniu podmiotowym, wyłoniony sposób określony w art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 u.w.l.
Zarząd w znaczeniu przedmiotowym, jak wynika pośrednio z treści art. 21 omawianej ustawy, polega na kierowaniu sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowaniu jej na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali. Tak rozumiane zarządzanie obejmuje czynności prawne, w tym rozporządzanie rzeczą, czynności faktyczne, np. remont, konserwacja, i czynności polegające na załatwianiu spraw urzędowych dotyczących rzeczy wspólnej, przed urzędami i sądami (por. S. Rudnicki, op. cit. s. 270).
W sytuacjach, dla których zastrzeżona jest kompetencja wspólnoty mieszkaniowej, za członków wspólnoty mieszkaniowej działa więc wyłącznie wspólnota. Właściciel lokalu (członek wspólnoty) może jednak wykazać swój indywidualny interes prawny w sprawach nie dotyczących nieruchomości wspólnej. Indywidualna obrona członka wspólnoty sprowadza się, jak określono w piśmiennictwie, do jego "własnych spraw mieszkaniowych" (por.: G. Bieniek, Z. Marmaj "Własność lokali. Komentarz", C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 94). Natomiast w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd. Odnosi się to także do spraw usuwania naruszeń przepisów prawa budowlanego, prowadzonych w trybie art. 50-51 p.bud. Uprawnienie, wynikające z kompetencji do zarządzania nieruchomością, do tego, by wszelkie roboty budowlane w częściach wspólnych i lokalach mieszkalnych w zakresie oddziałującym na nieruchomość wspólną, były wykonywane w sposób zgodny z przepisami prawa budowlanego, posiada wspólnota mieszkaniowa. W tym zakresie powołane wyżej przepisy art. 6 i art. 21 u.w.l. modyfikują możliwość skorzystania z norm Kodeksu cywilnego dotyczących zarządu nieruchomością będąca przedmiotem współwłasności (art. 199-201 k.c.), a także norm tzw. prawa sąsiedzkiego (art. 144 k.c.), przyznając przymiot strony wspólnocie mieszkaniowej, a nie właścicielom lokali (por. uchwała NSA z 26 listopada 2001 r., sygn. OPK 19/01, ONSA 2002/2/68; wyroki NSA: z 15 lutego 2017 r., sygn. II OSK 671/15; z 26 marca 2021 r., sygn. II OSK 2493/19; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego, dopiero kiedy członek wspólnoty wykaże swój indywidualny własny interes prawny, to istnieje podstawa aby mógł wystąpić jako strona w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w sprawie, w której może wystąpić także wspólnota. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie takiego indywidualnego własnego interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji PWINB z 22 maja 2022 r. nie wykazał. Wynika to z następujących okoliczności.
Przedmiotem postępowania naprawczego w tej sprawie, prowadzonego w trybie art. 51 p.bud., były roboty budowlane dotyczące werandy przynależnej do lokalu nr [...]. Weranda ta znajduje się nad lokalem mieszkalnym skarżącego. Z przedłożonej do akt sprawy "Oceny technicznej wykonanych robót budowlanych polegających na remoncie istniejącej balustrady i wymianie desek podłogowych (...)" opracowanej w lutym 2020r. przez rzeczoznawcę budowlanego wynika, że przedłużenie desek pokrycia tarasu przez inwestorkę i wyprowadzenie ich nad rynnę (okalającą półokrągły taras- przp. NSA) nie stanowi zagrożenia dla sprawności rynny, ponieważ 2/3 rynny jest otwarte co umożliwia przejęcie i odprowadzenie wody. Dodatkowo dostęp z dwóch stron umożliwia czyszczenie rynien. Na krawędzi zewnętrznej, deski podłogowe zakończone są pionową podłużną deską okapową uniemożliwiającą podciekanie wody na ich spód. Według rzeczoznawcy częściowe zakrycie rynny nie ma wpływu na odprowadzenie wody opadowej z balkonu. Nie stwierdził on zacieków w pasmie nadprożowym i na słupach na parterze, wskazał, że wysunięcie podłogi tarasu do krawędzi rynny nie powoduje zacienienia kondygnacji poniżej, czyli lokalu mieszkalnego skarżącego kasacyjnie. Ponadto zdaniem rzeczoznawcy szczeliny na styku desek wynoszą od 1-2 mm, co jest wystarczające do przesączania tak małej ilości wody.
Ma rację zatem Sąd pierwszej instancji, że dowody zebrane w sprawie nie dają podstaw do przyznania skarżącemu indywidualnego interesu prawnego do zaskarżenia wydanej wobec E. S. decyzji. Wykonane w lokalu nr [...] roboty budowlane dotyczące werandy nie miały wpływu na indywidualne prawa i obowiązki związane z funkcjonowaniem lokalu mieszkalnego R. C., a tylko z częściami wspólnymi budynku (rynna, elewacja). Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że kwestia dotycząca ewentualnego zalewania elewacji wskutek przysłonięcia części rynny – choć ocena techniczna sporządzona przez rzeczoznawcę taki skutek wykluczyła - dotyczy interesu prawnego wspólnoty mieszkaniowej, a nie indywidualnego interesu prawnego właścicieli poszczególnych lokali. To zatem wspólnocie mieszkaniowej przysługiwałaby legitymacja do zaskarżenia wydanej w postępowaniu decyzji z powodu naruszenia § 319 ust. 1 rozporządzenia technicznego, czego jednak nie uczyniła.
Źródłem interesu prawnego skarżącego w niniejszej sprawie nie mógł być również powoływany przez niego w skardze kasacyjnej art. 61 pkt 1 p.bud. zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Skarżący nie jest jednak właścicielem obiektu budowlanego ani zarządcą budynku przy ul. M. [...], a członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej tej nieruchomości, za którą działa zarząd. Natomiast jako członek zarządu mógł oczywiście czynić starania, by Wspólnota Mieszkaniowa, jako strona postępowania, w odpowiednim trybie, zaskarżyła decyzję PWINB z 22 maja 2022 r. Ta jednak tego nie uczyniła.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Natomiast stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skarżący kasacyjnie uważa, że organ uznając, że nie jest on stroną postępowania powinien wydać postanowienie o odmowie jego wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Skarżącemu kasacyjnie nie przywiązuje jednak wagi co do tego, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu i było prowadzone cały czas z udziałem Wspólnoty Mieszkaniowej, którą reprezentowali początkowo członkowie zarządu L. C. i R. C., a następnie spółka D. Z zachowania organów nadzoru budowlanego po wszczęciu postępowania, skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie mógł zasadnie wywodzić, że jest stroną postępowania, obok Wspólnoty Mieszkaniowej. Jeżeli natomiast uważa, że jego pismo z 8 kwietnia 2019r. stanowiło złożony w imieniu własnym wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a., który nie został załatwiony w terminie, to może ewentualnie rozważać wniesienie skargi na bezczynność organu. Wyjaśnić jednak od razu należy, że w tej sprawie trafnie ustalono, że skarżący nie posiada przymiotu strony, a więc nie dysponuje on tym samym legitymacją do skutecznego zainicjowania postępowania. Stroną w tym postępowaniu poza inwestorką był zarząd wspólnoty mieszkaniowej, reprezentujący - zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - wspólnotę, w tym skarżącego, jako właściciela lokalu w przedmiotowym budynku oraz posiadającego prawo współwłasności części budynku i urządzeń, a także określonej części ułamkowej prawa własności gruntu, na którym został wzniesiony budynek.
Z ukształtowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska wynika, że członek wspólnoty mieszkaniowej może być uznany za stronę w postępowaniu administracyjnym, jedynie wówczas, gdy posiada odrębny od wspólnoty interes prawny, co jak wyżej wyjaśniono nie miało miejsca w przypadku skarżącego kasacyjnie.
Z przedstawionych względów podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania należało uznać za nieuzasadnione.
W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.