II OSK 822/26Bezczynność organu zezwolenie na pobyt czasowy 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził bezczynność organu w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy złożonego przez małoletniego cudzoziemca. Wojewoda podnosił zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, argumentując m.in., że przepisy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadzające ograniczenia w stwierdzaniu bezczynności po 30 czerwca 2024 r., nie mogły być pominięte, a ich stosowanie nie narusza Konstytucji. NSA oddalił skargę kasacyjną, opierając się na swoim wcześniejszym orzecznictwie, zgodnie z którym art. 100d ustawy o pomocy nie mógł być stosowany po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu. Sąd wskazał, że wniosek o zezwolenie na pobyt został złożony w styczniu 2025 r., a organ nie podjął żadnych czynności w celu jego rozpoznania, w tym nie wezwał do uzupełnienia braków formalnych. W związku z tym, WSA zasadnie stwierdził bezczynność organu i zobowiązał go do załatwienia wniosku w terminie. NSA uznał, że argumenty Wojewody dotyczące obciążenia organu i skomplikowanego charakteru spraw nie mogły stanowić podstawy do oddalenia skargi na bezczynność po dacie wyłączenia stosowania art. 100d.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ograniczających możliwość stwierdzenia bezczynności organu w sprawach dotyczących cudzoziemców, zwłaszcza w kontekście przepisów przejściowych i ich zgodności z Konstytucją i prawem UE.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i okresem po 30 czerwca 2024 r. oraz wnioskami składanymi po tej dacie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadzający ograniczenia w stwierdzaniu bezczynności organu, mógł być stosowany po 30 czerwca 2024 r. w kontekście wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy złożonego po tej dacie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 100d ustawy o pomocy nie mógł być stosowany po 30 czerwca 2024 r. ze względu na naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
Uzasadnienie
Kolejne przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało uzasadnienia w konstytucyjnych i konwencyjnych przesłankach, naruszało zasadę proporcjonalności i prawo do sądu, co uzasadniało odmowę zastosowania przepisu w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności.
Czy organ pozostawał w bezczynności w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, mimo braku uzupełnienia braków formalnych przez wnioskodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ pozostawał w bezczynności, ponieważ nie podjął żadnych czynności w celu kontroli formalnej wniosku i nadania sprawie dalszego biegu.
Uzasadnienie
Nawet jeśli wniosek obarczony był brakami formalnymi, organ miał obowiązek dokonać kontroli formalnej i wezwać stronę do ich uzupełnienia. Brak podjęcia jakichkolwiek czynności w tym zakresie świadczy o bezczynności.
Czy sądy administracyjne są powołane do oceny zgodności ustaw z Konstytucją w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności?
Odpowiedź sądu
Tak, sądy administracyjne mogą stosować rozproszoną kontrolę konstytucyjności w sytuacjach wyjątkowych i niebudzących wątpliwości co do naruszenia przepisów Konstytucji.
Uzasadnienie
Choć sądy administracyjne nie są co do zasady sądami powołanymi do oceny zgodności ustaw z Konstytucją, mogą to czynić w ramach rozproszonej kontroli, jeśli naruszenie przepisów Konstytucji jest oczywiste i niebudzące wątpliwości.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Nie mógł być stosowany po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
ustawa zmieniająca z 2024 r. art. 1 § pkt 3
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Przedłużała obowiązywanie art. 100d ustawy o pomocy, co zostało uznane za niezgodne z Konstytucją.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 35 § § 1 - § 3 i § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólne terminy załatwiania spraw administracyjnych.
ustawa o pomocy
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Określa termin 60 dni na rozpoznanie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 100d ustawy o pomocy nie mógł być stosowany po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu. • Organ pozostawał w bezczynności, ponieważ nie podjął żadnych czynności w celu kontroli formalnej wniosku i nadania sprawie dalszego biegu.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 100d ustawy o pomocy nie mogły stanowić podstawy do kolejnego przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na ich niezgodność z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. • Uznanie, że rozwiązania legislacyjne przewidziane w art. 100d ustawy o pomocy powodują, że strona pozbawiona jest prawa do sądu, narusza zasadę proporcjonalności i prawa do sądu. • Sądy administracyjne nie są co do zasady sądami powołanymi do oceny zgodności ustaw z Konstytucją. • Sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w przepisie szczególnym, tj. art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a postępowanie administracyjne prowadzone było z naruszeniem zasady szybkości postępowania i z naruszeniem ustawowych terminów załatwienia sprawy. • Nieoddalenie skargi na bezczynność organu postępowania, mimo że na mocy art. 100d ustawy o pomocy nie mogło dojść do stwierdzenia bezczynności.
Godne uwagi sformułowania
kolejne, czwarte przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na mocy art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej • organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Gdesz
sędzia
Leszek Kiermaszek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ograniczających możliwość stwierdzenia bezczynności organu w sprawach dotyczących cudzoziemców, zwłaszcza w kontekście przepisów przejściowych i ich zgodności z Konstytucją i prawem UE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i okresem po 30 czerwca 2024 r. oraz wnioskami składanymi po tej dacie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7.5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów ograniczających prawo do sądu w kontekście sytuacji kryzysowej, a także praktycznych aspektów bezczynności organów administracji publicznej.
“Czy przepisy chroniące przed bezczynnością organów mogą naruszać prawo do sądu? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.