Orzeczenie · 2025-09-11

II OSK 811/25

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-09-11

NSAbudowlaneWysokansa

ochrona przeciwpożarowabudynek wysokibudynek użyteczności publicznejbezpieczeństwo pożarowestraż pożarnaobowiązki właścicielaprzepisy techniczno-budowlanedroga ewakuacyjnazadymieniekontrola

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. P. i M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił ich skargę na decyzję Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. Decyzja ta nakazywała właścicielom wykonanie określonych obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w K. Organy Państwowej Straży Pożarnej zakwalifikowały budynek jako wysoki i użyteczności publicznej (ZL III) ze względu na faktyczne wykorzystanie jego części na cele usługowe (biurowe), mimo posiadania przez budynek statusu prawnego budynku mieszkalnego. Wskazano na brak zabezpieczeń przeciwpożarowych, takich jak oddzielenie klatki ewakuacyjnej przedsionkami przeciwpożarowymi i wyposażenie jej w urządzenia zapobiegające zadymieniu, co stanowiło zagrożenie dla życia ludzi. Sąd pierwszej instancji pierwotnie uchylił decyzje organów PSP, uznając, że organy te nie są uprawnione do oceny stanu prawnego budynku i zmiany jego funkcji. Jednak po rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez NSA, sprawa wróciła do WSA, który ostatecznie oddalił skargę właścicieli. Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim orzeczeniu (II OSK 532/23) ustalił, że organy PSP mają prawo oceniać faktyczny sposób użytkowania budynku, niezależnie od jego formalnego przeznaczenia w rejestrach, i na tej podstawie nakładać obowiązki dotyczące bezpieczeństwa pożarowego. Potwierdzono, że budynek jest wysoki (10 kondygnacji nadziemnych) i w dużej części użytkowany jako usługowy, co uzasadnia zastosowanie przepisów dotyczących budynków użyteczności publicznej. W obecnym postępowaniu NSA, związany wcześniejszymi ustaleniami, oddalił skargę kasacyjną właścicieli. Sąd uznał, że organy PSP prawidłowo zakwalifikowały budynek do kategorii zagrożenia ZL III i nałożyły obowiązki mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego, w tym wyposażenie w instalację wodociągową przeciwpożarową, system sygnalizacji pożarowej oraz dźwiękowy system ostrzegawczy. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące wadliwości ustaleń faktycznych i naruszenia przepisów postępowania, uznając, że nie miały one wpływu na wynik sprawy. Właściciele zostali obciążeni kosztami postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie kompetencji organów PSP w zakresie oceny faktycznego sposobu użytkowania budynków i nakładania obowiązków ochrony przeciwpożarowej, nawet w przypadku budynków o zmienionej funkcji prawnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji budynku mieszkalnego użytkowanego częściowo jako usługowy, gdzie kluczowe są ustalenia faktyczne dotyczące sposobu użytkowania i stanu technicznego.

Zagadnienia prawne (4)

Czy organy Państwowej Straży Pożarnej są uprawnione do samodzielnego ustalania faktycznego sposobu użytkowania budynku i kwalifikowania go do określonej kategorii zagrożenia pożarowego, niezależnie od jego formalnego przeznaczenia w dokumentach urzędowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organy Państwowej Straży Pożarnej są uprawnione do ustalania faktycznego sposobu użytkowania budynku i kwalifikowania go do określonej kategorii zagrożenia pożarowego, niezależnie od jego formalnego przeznaczenia w dokumentach urzędowych, jeśli stwierdzą naruszenie przepisów przeciwpożarowych.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że z punktu widzenia ochrony przeciwpożarowej organ PSP zobowiązany jest ustalić faktyczny sposób wykorzystania budynku, a nie tylko opierać się na danych z rejestrów. Kwalifikacja budynku do kategorii zagrożenia pożarowego (np. ZL) zależy od spełnienia określonych kryteriów technicznych i faktycznego sposobu użytkowania, a nie od jego przeznaczenia w dokumentach urzędowych.

Czy budynek mieszkalny, w którym prowadzona jest działalność usługowa, może być traktowany jako budynek użyteczności publicznej w kontekście przepisów o ochronie przeciwpożarowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli faktyczne użytkowanie budynku obejmuje znaczną część powierzchni na cele usługowe, może on być traktowany jako budynek użyteczności publicznej i podlegać szczególnym wymogom ochrony przeciwpożarowej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że skoro około 82,2% powierzchni budynku było wykorzystywane na cele usługowe (biura), uzasadnione było zakwalifikowanie go jako budynku użyteczności publicznej, co skutkuje obowiązkiem stosowania szczególnych środków ochrony przeciwpożarowej.

Czy właściciel budynku istniejącego, który nie spełnia nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej, może być zobowiązany do dostosowania go do aktualnych przepisów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla istniejących budynków jest dopuszczalne i stanowi działanie retrospektywne prawa, a nie retroaktywne, ze względu na ważny interes publiczny ochrony życia ludzkiego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ustawodawca ma swobodę w dostosowywaniu wymogów ochrony przeciwpożarowej do zmieniających się warunków, w tym dla istniejących budynków, aby zapewnić bezpieczeństwo ludzi i mienia.

Czy organy Państwowej Straży Pożarnej są zobowiązane do uwzględniania ustaleń z dokumentów urzędowych (np. decyzji o zmianie funkcji budynku) przy ocenie stanu faktycznego budynku pod kątem bezpieczeństwa pożarowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Organy PSP są zobowiązane do ustalenia faktycznego sposobu użytkowania budynku, a w przypadku niezgodności między dokumentami a faktycznym stanem, powinny kierować się faktycznym użytkowaniem, aby zapewnić bezpieczeństwo.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że organy PSP nie są związane wyłącznie danymi z dokumentów urzędowych, jeśli faktyczne użytkowanie budynku wskazuje na inne okoliczności, które mogą wpływać na bezpieczeństwo pożarowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną M. P. i M. P.

Przepisy (31)

Główne

u.p.s.p. art. 4 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej

u.p.s.p. art. 5

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej

u.p.s.p. art. 23 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej

u.p.s.p. art. 23 § ust. 13

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej

u.p.s.p. art. 26 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 68 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. warunki techniczne art. 3 § pkt 6

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. warunki techniczne art. 8 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. warunki techniczne art. 209 § ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. warunki techniczne art. 232 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. warunki techniczne art. 246 § ust. 1, 2, 4

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. warunki techniczne art. 256 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. ochrona przeciwpożarowa art. 3 § ust. 1-3

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

rozp. ochrona przeciwpożarowa art. 4 § ust. 2 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

rozp. ochrona przeciwpożarowa art. 6 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

rozp. ochrona przeciwpożarowa art. 16 § ust. 1 i 2 pkt 2, 4 i 5

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

rozp. ochrona przeciwpożarowa art. 19 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

rozp. ochrona przeciwpożarowa art. 28 § ust. 1 pkt 10

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

rozp. ochrona przeciwpożarowa art. 29 § ust 1 pkt 5

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

P.p.s.a. art. 105