II OSK 728/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali łukowej do produkcji peletu drzewnego. Kluczowym zarzutem było naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który wymaga spełnienia zasady "dobrego sąsiedztwa". Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Wójta, uznając, że analiza funkcji i cech zabudowy oraz zagospodarowania terenu wykazała brak zabudowy na działkach sąsiednich, co uniemożliwiało określenie wymagań dla nowej zabudowy. Wójt ustalił warunki zabudowy, opierając się jedynie na zabudowie istniejącej na działce inwestycyjnej (elektrownia wiatrowa z zapleczem technicznym), co zdaniem SKO było rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. Ż., podzielając stanowisko SKO. Sąd podkreślił, że dla spełnienia zasady "dobrego sąsiedztwa" musi istnieć zabudowa na działce sąsiedniej, pozwalająca na określenie kontynuacji funkcji i ładu architektoniczno-urbanistycznego. W przypadku braku takiej zabudowy, ustalenie warunków zabudowy jest niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził, że brak zabudowy na działkach sąsiednich w obszarze analizowanym stanowi rażące naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Sąd uznał, że ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji produkcyjnej na niezabudowanym terenie, bez odniesienia do istniejącej zabudowy sąsiedniej, prowadzi do skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Sąd podkreślił, że zasada dobrego sąsiedztwa ma fundamentalne znaczenie dla ładu przestrzennego, a jej naruszenie może uzasadniać stwierdzenie nieważności decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie kluczowej roli zasady "dobrego sąsiedztwa" w procesie ustalania warunków zabudowy oraz konsekwencji jej naruszenia.
Dotyczy sytuacji braku zabudowy na działkach sąsiednich w obszarze analizowanym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak zabudowy na działkach sąsiednich w obszarze analizowanym stanowi rażące naruszenie prawa, uniemożliwiające ustalenie warunków zabudowy zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak zabudowy na działkach sąsiednich w obszarze analizowanym uniemożliwia ustalenie warunków zabudowy i stanowi rażące naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., co może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.
Uzasadnienie
Zasada dobrego sąsiedztwa wymaga istnienia zabudowy na działkach sąsiednich, pozwalającej na określenie kontynuacji funkcji i ładu architektoniczno-urbanistycznego. W przypadku braku takiej zabudowy, ustalenie warunków zabudowy jest niemożliwe, a wydanie decyzji stanowi rażące naruszenie prawa.
Czy wadliwie przeprowadzona analiza urbanistyczna, w tym ustalenie warunków zabudowy na niezabudowanym terenie, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwie przeprowadzona analiza urbanistyczna, prowadząca do rażącego naruszenia prawa, może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy.
Uzasadnienie
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. występuje, gdy istnieje oczywista sprzeczność między przepisem a rozstrzygnięciem, a skutki decyzji są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W przypadku braku zabudowy sąsiedniej, ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji produkcyjnej na niezabudowanym terenie wywołuje takie skutki.
Przepisy (21)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
Warunek "dobrego sąsiedztwa" – konieczność istnienia zabudowy na działkach sąsiednich pozwalającej na określenie wymagań dla nowej zabudowy.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 1, 2 i 7
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
u.p.z.p. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
Rozporządzenie art. 3 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Dotyczy ustalania obszaru analizowanego, ale w sprawie kluczowe były wnioski z analizy stanu faktycznego.
Rozporządzenie art. 2 § pkt 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Rozporządzenie art. 4-8
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
k.p.a. art. 31 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Udział organizacji społecznej w postępowaniu.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organu na podstawie przepisów prawa i prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów przez organ.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja reformatoryjna organu odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zabudowy na działkach sąsiednich w obszarze analizowanym uniemożliwia ustalenie warunków zabudowy zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. • Wydanie decyzji o warunkach zabudowy w sytuacji braku zabudowy sąsiedniej stanowi rażące naruszenie prawa. • Wadliwie przeprowadzona analiza urbanistyczna może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez uznanie, że decyzja Wójta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. • Niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez wadliwą ocenę przesłanek stwierdzenia nieważności. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia dotyczącego obszaru analizowanego, które pozostawia swobodę organowi. • Niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez uzależnienie zasady dobrego sąsiedztwa wyłącznie od zabudowy istniejącej na działce sąsiedniej. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez wadliwą wykładnię i zastosowanie przepisów na tle wadliwie rozważonego stanu faktycznego. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku sądu I instancji. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. (wadliwe uzasadnienie decyzji SKO), art. 7 i 77 k.p.a. (nierozpatrzenie materiału dowodowego) oraz art. 8 i 80 k.p.a. (postępowanie niebudzące zaufania).
Godne uwagi sformułowania
Oczywistość naruszenia prawa występuje wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. • Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. • Właściciel jednej działki nie może samodzielnie kształtować zabudowy, w ramach swoistej enklawy, w całkowitym oderwaniu od zastanego ładu przestrzennego. • Przeczy to samej istocie wyrażonej w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., czyli zachowaniu zasady dobrego sąsiedztwa. • Zasada dobrego sąsiedztwa jest podstawowym i kluczowym elementem planowania oraz zagospodarowania przestrzennego na obszarze, na którym nie występuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. • W obszarze analizowanym nie występuje żadna istotna zabudowa, która pozwalałaby na wyznaczenie parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu. • Niewystępowanie zabudowy na działkach sąsiednich powinno skutkować odmową wydania decyzji o warunkach zabudowy z racji niespełnienia warunku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący
Marta Laskowska - Pietrzak
sprawozdawca
Tomasz Zbrojewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie kluczowej roli zasady \"dobrego sąsiedztwa\" w procesie ustalania warunków zabudowy oraz konsekwencji jej naruszenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji braku zabudowy na działkach sąsiednich w obszarze analizowanym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę planowania przestrzennego "dobrego sąsiedztwa" i pokazuje, jak jej naruszenie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, co jest istotne dla inwestorów i właścicieli nieruchomości.
“Brak sąsiadów, brak zgody na budowę? NSA wyjaśnia kluczową zasadę "dobrego sąsiedztwa".”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.