II OSK 686/05

II OSK 686/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Krystyna Borkowska
Maria Czapska - Górnikiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA 4597/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-02-21
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz /spr./, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, Andrzej Jurkiewicz, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2005 r. sygn. akt 7/IV SA 4597/03 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] października 2003 Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi J. G. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) zł oraz 22 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy oddalił skargę wniesioną przez J. G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2003 r. umarzającą na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia 29 listopada 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. odmówił wydania decyzji nakazującej E. N. rozbiórkę wybudowanego zbiornika ściekowego na działce nr ew.[...] położonej w Z. przy ul. W. Rozpoznając odwołanie wniesione przez J. G. od powyższej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż wnoszący odwołanie J. G. nie jest stroną postępowania z uwagi na brak interesu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na to, że z przedłożonej do akt sprawy mapy geodezyjnej wynika, iż w dniu 19 stycznia 1995 r. dokonany został podział działki o numerze ewidencyjnym [...], wskutek czego skarżący J. G. został właścicielem działki o nr ew. [...], a działka o nr ew. [...] stała się własnością E. N. Pomiędzy działką nr ew. [...], a działką o numerze ew. [...] znajduje się działka nr ew. [...] należąca do małżonków W. Z powyższego ustalenia w ocenie Sądu wynika, iż skarżący J. G. nie ma interesu prawnego w sprawie dotyczącej rozbiórki zbiornika ściekowego usytuowanego na działce nr ew. [...], bowiem działka ta nie sąsiaduje bezpośrednio z działką skarżącego.
W takim przypadku zdaniem Sądu na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. należało postępowanie odwoławcze umorzyć, dlatego zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę .
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. G. zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:
1/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2 Konstytucji i powszechnie obowiązującej zasady wynikającej z paremii lex retro non agit przez uznanie, iż wykładnia przepisu dokonana w 2000 roku odnosi się wprost do zdarzeń, które nastąpiły przed tą datą;
2/ naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie nieuwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy;
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł:
1/ o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania
2/ o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego pełnionego z urzędu.
W uzasadnieniu wniesionej kasacji stwierdzono, iż błędny jest pogląd Sądu, że skarżący J. G. nie jest legitymowany do działania w sprawie w charakterze strony, gdyż przeprowadzony w 1995 roku podział działki o nr ew. [...], której uprzednio był współwłaścicielem, spowodował, że nie jest on od 1995 roku już bezpośrednim sąsiadem nieruchomości, na której znajduje się zbiornik ściekowy wybudowany bez właściwej decyzji na to zezwalającej i zachowania warunków takiej zabudowy. Skarżący wskazał, iż stanowisko Sądu oparte zostało na poglądzie wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6.X.2000 roku, jaki zapadł w sprawie dotyczącej rozbiórki ogrodzenia - sygn. akt IV SA 857/98 i zawarciu w tymże orzeczeniu wykładni, że "w sprawach dotyczących rozbiórki ogrodzenia interesu prawnego nie ma osoba, której nieruchomość nie sąsiaduje bezpośrednio z nieruchomością ogradzaną."
Zdaniem strony skarżącej nieprawidłowe odprowadzanie ścieków, to nie tylko problem bezpośredniego sąsiada, ale z uwagi na rozchodzący się fetor także i tych dalszych działek. Stąd w przypadku zbiornika ściekowego przesłanką interesu prawnego skarżącego nie jest ustalanie, czy jest on bezpośrednim sąsiadem, czy też nie, wadliwej budowy ścieku, ale wyłącznie ustalenie, czy wadliwa budowa zagraża, bądź potencjalnie może zagrozić w ściśle określony sposób warunkom bytowania skarżącego na jego działce w sposób wykraczający poza dopuszczalną uciążliwość.
W ocenie skarżącego wykładnia przepisu dokonana w 2000 roku nie może mieć z uwagi na zasadę lex retro non agit zastosowania do zdarzeń zaistniałych przed datą dokonania tej wykładni. Skarżący wskazując na wyroki Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, iż można rozważyć, czy wykładnia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego również nie powinna być wiążąca dla objętych nią norm prawnych dopiero do zdarzeń zaistniałych po jej uchwaleniu. Tak więc zdaniem skarżącego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie spełnia przesłanki wyroku urzeczywistniającego zasadę sprawiedliwości społecznej w rozumieniu art. 2 Konstytucji RP, a to w szczególności wobec ograniczenia się w ocenie interesu prawnego skarżącego wyłącznie do przesłanki bezpośredniego sąsiedztwa z wadliwą budowlą, a "nie jednocześnie do przesłanki samowoli i wad budowli ścieku wywierających określone skutki wprost dla działki skarżącego, mimo, że nie jest ona w bezpośrednim sąsiedztwie, a jedynie bliskim sąsiedztwie." Brak rozważenia powyższych kwestii przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadnia tak zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i procedury, obligującej Wojewódzki Sąd Administracyjny do wydania wyroku w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Ponieważ w ocenie skarżącego naruszenie procedury przez Wojewódzki Sąd Administracyjny miało istotny wpływ na treść skarżonego wyroku, zatem wniosek o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest uzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada tym wymaganiom.
Zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 2 Konstytucji RP uznać trzeba za bezzasadny w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy, której przedmiotem była kwestia posiadania przez skarżącego interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym oceny legalności zrealizowania zbiornika ściekowego.
W postępowaniu administracyjnym interes prawny strony musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, a nie może wynikać tylko z istnienia określonego stanu faktycznego, na który skarżący wyłącznie się powoływał. Tak więc stroną postępowania administracyjnego jest co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Pojęcie interesu prawnego trzeba odróżnić od interesu faktyczny, to jest stanu, w którym określony podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W takim wypadku temuż podmiotowi nie przysługują atrybuty strony w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy, osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania administracyjnego. Podkreślić przy tym trzeba, że posiadanie interesu prawnego przez określony podmiot będzie uzależnione przede wszystkim od przedmiotu sprawy, bowiem to przedmiot postępowania określa przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie.
Aby możliwe było dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny, czy zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji podzielający ustalenie organu odwoławczego co do braku posiadania przez stronę skarżącą interesu prawnego w niniejszej sprawie było zasadne, w kasacji należało wskazać konkretny przepis prawa materialnego, z którego skarżący wywodzi swój interes prawny w rozpatrywanej sprawie. Tymczasem we wniesionej skardze kasacyjnej nie wskazano, żadnego przepisu prawa materialnego, którego naruszenie strona upatrywałaby przez Sąd I instancji. Przytoczenie przez stronę skarżącą w kasacji wyłącznie art. 2 Konstytucji RP nie jest wystarczające, bowiem tak sformułowany zarzut nie wyczerpuje dyspozycji przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wymaga wskazania normy prawa materialnego wypływającej z określonych w Konstytucji źródeł prawa.
Bezzasadny jest też kolejny zarzut kasacji dotyczący naruszenia powszechnie obowiązującej zasady wynikającej z paremii lex retro non agit "przez uznanie, iż wykładnia przepisu dokonana w 2000 roku odnosi się wprost do zdarzeń, które nastąpiły przed tą datą".
Fakt powołania się przez Sąd pierwszej instancji na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2000 r. sygn. akt. IV S.A. 857/98 stanowi jedynie przytoczenie poglądu, zgodnego z poglądem Sądu orzekającego w danej sprawie. Pogląd ten nie jest wiążący w takim znaczeniu, o jakim stanowi przepis art. 153 p.p.s.a. Nie można też, tak jak wywodził to autor skargi kasacyjnej zaakceptować stanowiska, iż poglądowi Naczelnego Sądu Administracyjnego bądź też Sądu Najwyższego wyrażonemu w sprawie nie pozostającej w związku ze sprawą rozpatrywaną, należy przypisać takie znaczenie w przeprowadzonej interpretacji przepisu prawa, jakie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego orzekający o zgodności określonej normy prawnej z Konstytucją RP.
Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa procesowego stwierdzić należy, że i ten zarzut skonstruowany został wadliwie. Autor wniesionej skargi kasacyjnej formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. ograniczył się do stwierdzenia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił "całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy". Brak powołania na poparcie tego zarzutu dyspozycji konkretnej normy prawa procesowego stosowanego w postępowaniu sądowym pozbawia Naczelny Sąd Administracyjny możliwości kontroli zaskarżonego wyroku w tym zakresie.
W związku z treścią uzasadnienia wniesionej kasacji należy stwierdzić, iż zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą się ograniczać do polemiki z ustaleniami poczynionymi w postępowaniu sądowym lub do ogólnikowych stwierdzeń o naruszeniu norm konstytucyjnych bez przytoczenia konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też prawa procesowego.
Mając na uwadze brak uzasadnionych podstaw kasacji na podstawie art. 184 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 250 p.p.s.a. i § 2 ust. 3 oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznał ustanowionemu w ramach prawa pomocy adwokatowi J. G. od Skarbu Państwa kwotę 240,00 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.