Pełny tekst orzeczenia

II OSK 671/23

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

II OSK 671/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Wr 276/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-11-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 36a ust. 5, art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 276/22 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 stycznia 2022 r. nr 81/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego dotyczącego robót budowlanych polegających na dobudowie wiaty magazynowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 276/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. G. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2022 r., nr 81/2022, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 oraz w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), zwanej dalej "P.b.", uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oleśnicy z dnia 17 listopada 2021 r., nr 76/2021, i orzeczono o istocie sprawy poprzez nakazanie skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości przy ul. [...] w S. (dz. nr [...] i [...]), na której wykonano roboty budowlane polegające na dobudowie wiaty magazynowej do istniejącego budynku warsztatowego wyrobów PCV w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego (decyzją o pozwoleniu na budowę nr 46/2001 Burmistrza Miasta i Gminy Syców z 23 marca 2001 r.) – w terminie do 1 lipca 2022 r. – sporządzić i przedłożyć w siedzibie PINB, 3 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sporządzonego zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi i planistycznymi obejmującego przedmiotową inwestycję wraz z zagospodarowaniem terenu i uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych, a projekt budowlany zamienny powinien spełniać wymagania art. 34 P.b., rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1935 ze zm.).
Sąd I instancji wskazał na dokonane w sprawie ustalenia organu nadzoru budowlanego, z których – w porównaniu z decyzją o pozwoleniu na budowę z 2001 r. – wynika, że w związku z robotami budowlanymi co do obiektu, którego budowa nie została formalnie zakończona (brak decyzji o pozwoleniu na użytkowanie), wiata magazynowa posiada wysokość 6,2 m (projektowane 5,2 m) – więcej o ok. 19%. Powierzchnia jej zabudowy wynosi 366,52 m2 (projektowane 316 m2) – więcej o ok. 15%. Zmierzone przez pracowników organu nadzoru budowalnego parametry dobudowanej wiaty przedstawiono na kopiach rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego. Ponadto ustalono, że obiekt wykorzystywany jest na cele produkcyjne (projektowana była wyłącznie funkcja magazynowa). Poprzez zabudowę elewacji północnej wiata stałą się obecnie obiektem kubaturowym. Mając to na względzie Sąd wyjaśnił skarżącemu, że organ nadzoru budowlanego wyjaśnił z jakich względów w niniejszej sprawie znalazł zastosowanie art. 36a P.b. dotyczący istotnego odstąpienia od pozwolenia na budowę (zmiany przekraczające 2% i zmiana sposobu użytkowania), a dla tej oceny nie mają znaczenia kolejne zmiany ustawy – Prawa budowlanego obowiązujące od 1 stycznia 2017 r. i 19 września 2020 r.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowość tych ustaleń. W opisanej sytuacji, fakt wystąpienia istotnego odstępstwa od projektu budowlanego nie budzi wątpliwości. Ustalenia te dokonane zostały na podstawie dowodów w postaci: dokumentacji projektowej zatwierdzonej ww. decyzją o pozwoleniu na budowę z 2001 r., szkiców sporządzonych na kopiach rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego, które dokumentują pomiary dokonane podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 30 września 2021 r., co zostało zaakceptowane przez strony uczestniczące w tych czynnościach dowodowych (w tym skarżącego, który podpisał protokół z oględzin bez zastrzeżeń).
Skoro przy budowie spornego obiektu budowlanego doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego to w sprawie znajdował zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. Dlatego jako bezzasadny Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. przez błędne jego zastosowanie i wszczęcie postępowania naprawczego na skutek wadliwego wnioskowania, że doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzanego projektu budowlanego. Ocenie tej zaś nie przeczy to, że w prawomocnym wyroku z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 125/19, WSA we Wrocławiu zobligował organ odwoławczy do uzupełnienia materiału dowodowego, dotyczącego pozwolenia na budowę i dopiero w oparciu o tak uzupełniony materiał organ miał podjąć decyzję co do dalszego postępowania w sprawie. Co więcej, możliwości przeprowadzenia postępowania naprawczego pod kątem ustaleń, czy nie zachodzi konieczność wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. nie wykluczył również NSA w wyroku z 30 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 1159/20, oddalającym skargę kasacyjną od wyroku WSA we Wrocławiu z 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 672/19.
Mając powyższe na względzie Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowo powołany został przez organy nadzoru art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. (mający na celu doprowadzenie już wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem) w brzmieniu sprzed zmian wprowadzonych w dniu 19 września 2020 r., znajdujący zastosowanie na podstawie art. 27 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy roboty budowlane prowadzone są na podstawie ważnego pozwolenia na budowę, ale jednocześnie organy stwierdziły, że doszło do odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W sprawie nie budzą wątpliwości kluczowe okoliczności badane przez organ. Roboty budowlane prowadzone były na podstawie pozwolenia na budowę, a odstępstwa od projektu budowlanego dotyczyły zmiany wysokości budynku, powierzchni zabudowy, sposobu użytkowania, które należało uznać za istotne odstępstwa (art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. a i b oraz art. 36a ust. 5 pkt 4 P.b.). Powyższe uprawniało organ do nałożenia na skarżącego obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych.
Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego braku przeprowadzenia postępowania z udziałem inwestorów robót, których nie uznano za stronę postępowania i tym samym nie rozważono, czy decyzja kończąca postępowanie nie może być wykonana przez nich, Sąd zauważył, że zgodnie z art. 52 P.b. w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej mocą ww. ustawy z 2020 r. – inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 51 P.b. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kolejność podmiotów wymienionych w art. 52 P.b. nie jest przypadkowa. Skoro jednak ustawodawca w powołanym przepisie wskazał trzy podmioty, które są zobowiązane do wykonana czynności nakazanych w decyzji wydanej na podstawie art. 51 P.b. i nie wskazał kryteriów wyboru jednego z nich, to oznacza to, że pozostawił organom administracji pewien margines uznania, który powinien zależeć od okoliczności konkretnej sprawy. W sytuacji, która polega na tym, że w chwili podejmowania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. inwestor nie posiada już żadnych uprawnień do obiektu budowlanego, gdyż w całości zbył go na rzecz innych osób, zasadne może okazać się zatem nałożenie tych obowiązków wyłącznie na aktualnego właściciela obiektu budowlanego. Za wyborem aktualnego właściciela obiektu budowlanego jako adresata decyzji przemawia to, że tylko w ten sposób można zagwarantować wykonanie obowiązków nałożonych taką decyzją (por. wyroki NSA: z 8 marca 2017 r., II OSK 1502/15; z 9 grudnia 2020 r., II OSK 1454/18). Prawidłowość powyższego poglądu potwierdza aktualne brzmienie art. 52 P.b., gdzie wprost wskazuje się, że jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Wobec tego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy prawidłowo nałożył obowiązek na aktualnego właściciela, którym jest skarżący. Jest on osobą odpowiedzialną za stan prawny należącego do niego obiektu budowlanego i tym samym podmiotem powinności ukierunkowanych na doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Z tych przyczyn nie mógł przynieść oczekiwanych przez skarżącego skutków w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji zarzut braku uznania za stronę postępowania inwestorów, którzy nie tylko w dacie orzekania ale na długo przed wszczęciem postępowania naprawczego utracili tytuł prawny do władania spornym obiektem budowlanym i z tego powodu nie mogą złożyć wraz z projektem budowlanym zamiennym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto Sąd stwierdził, że zarzutu pominięcia inwestorów jako stron postępowania nie może podnosić inna osoba, niż ta, którą miałyby dotknąć skutki tego uchybienia. W tym przypadku byliby to wyłącznie inwestorzy.
Ponadto jako niezasadne Sąd ocenił zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Jeżeli zdaniem skarżącego, postępowanie wyjaśniające zawiera wady, to najpóźniej w skardze powinien wykazać słuszność swoich twierdzeń, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Skarżący nie wykazał aby ustaleń w kwestii istotnych odstępstw organy dokonały w sposób dowolny, jak i arbitralny oraz nie dokonały rozważenia całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie jest lakoniczne, powołuje się bowiem na udowodnione i skonkretyzowane ustalenia dotyczące istotności odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Natomiast zarzuty dotyczące braku poczynienia koniecznych ustaleń faktycznych nie zostały wsparte argumentacją, jakie to czynności niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dla załatwienia sprawy zostały przez organy zaniechane oraz jakie to dowody należałoby jeszcze w kontrolowanej sprawie przeprowadzić w celu jej załatwienia z poszanowaniem zasady praworządności. Zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada zatem prawu, a skarga jest niezasadna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi "zwykłej"; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi skarżącego, pomimo naruszenia przez organy w toku postępowania administracyjnego przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. polegającego na błędnym przyjęciu, iż organy nadzoru budowlanego przeprowadziły prawidłowe/wszechstronne postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia najistotniejszych elementów niniejszej sprawy (nie ustalono daty wykonania spornych robót).
Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 36a ust. 5 i w zw. z art. 52 P.b. przez błędną ich wykładnię i uznanie, iż doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, a ponadto do uznania, iż za ich wykonanie konsekwencje powinien ponosić jedynie właściciel (nie uwzględniono za strony postępowania inwestorów).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, odwoływanie się do historycznej treści art. 36a P.b. nie ma prawnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, ponieważ zakres stwierdzonego odstępstwa od projektu budowlanego (zmiana charakterystycznych paramentów zabudowy – powierzchnia zabudowy i kubatura, a także zmiana sposobu użytkowania) uprawniał do stwierdzenia, że tego rodzaju okoliczności mieszczą się w normie prawnej wynikającej z art. 36a P.b. – przepisu wprowadzającego od 1997 r. do ustawy – Prawo budowlane pojęcie "istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę". Co najistotniejsze, to data wszczęcia postępowania administracyjnego ma decydujące znaczenie dla dokonania prawnej kwalifikacji obiektu budowlanego jako zrealizowanego w ramach istotnego odstępstwa od pozwolenia na budowę, co zasadniczo w okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygają przepisy intertemporalne – art. 27 i art. 28 ww. ustawy zmieniającej z 13 lutego 2020 r. Poza tym jednoznaczne ustalenie daty dokonania istotnego odstępstwa nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro kolejne nowelizacje art. 36a P.b. polegały na doprecyzowaniu co kwalifikuje się do "istotnego odstąpienia od pozwolenia na budowę" i aktualnie nie ulega wątpliwości, że zakres wykonanych robót przy budowie wiaty kwalifikuje się do tych istotnych odstępstw w rozumieniu art. 36a ust. 5 P.b., także przy uwzględnieniu, czy doszło do przekroczenia odpowiednio parametrów zabudowy o 2%, czy 5%. Tego rodzaju konstatacja w odniesieniu do daty budowy obiektu budowlanego jest tym bardziej zasadna gdy zważy się, że "samowola budowlana" w przypadku braku formalnego zakończenia budowy, ma charakter ciągły, co oznacza, że jeżeli po zakupie nieruchomości skarżący podejmował przy obiekcie budowlanym działania inwestycyjne (sam podnosił, że w 2014 r., tj. roku zakupu obiektu, wstawił okna, wymienił bramy i odnowił elewację), to należało w niniejszej sprawie przyjąć, że finalnie obiekt w ustalonym przez organy nadzoru budowlanego kształcie powstał w 2014 r., co też uzasadniało zastosowanie przepisów Prawa budowlanego, w tym art. 51 ust. 1 pkt 3, w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. – na co niewadliwie wskazał Sąd I instancji w związku z treścią art. 27 ww. ustawy zmieniającej z 13 lutego 2020 r. i w związku z tym, że przy zawiadomieniu z dnia 20 lipca 2018 r. PINB poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania inwestycji z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego. Z tych względów należy stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie ocenił, iż organ administracyjny wskazał dokładnie jaka norma prawna zawarta w art. 36a P.b. została naruszona w związku z tym, że finalnie doszło do zwiększenia parametrów zabudowy obiektu budowlanego, tj. zwiększenia jego powierzchni zabudowy i wysokości oraz zmiany sposobu użytkowania. Albowiem kwalifikacji istotnych odstępstw dokonano na podstawie art. 36a ust. 5 P.b. w aktualnym brzmieniu w związku z treścią art. 28 ww. ustawy zmieniającej z 13 lutego 2020 r. (a więc wedle zmniejszonych przez prawodawcę rygorów co do kwalifikacji istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę). Zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. a P.b. zmiana powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5% jest istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu. W badanym przypadku powierzchnię zwiększono o ok. 50,5 m2, co stanowi ok. 15% więcej w stosunku do pierwotnego zamierzenia. Z kolei na podstawie art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b P.b. zmiana wysokości obiektu budowlanego przekraczająca 2% jest istotnym odstępstwem od projektu budowlanego. W rozpatrywanej sprawie zmieniono wysokość o ok. 1 m, co stanowi ok. 19% więcej w stosunku do pierwotnego zamierzenia. Bezsporną pozostaje również okoliczność, że w obiekcie prowadzona jest produkcja, wobec projektowanego przeznaczenia na cele magazynowe. Spełniona została zatem przesłanka z art. 36a ust. 5 pkt 4 P.b., polegająca na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego, co stanowi również istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Krótko mówiąc, nie istniały i nie istnieją przepisy prawa, które ustalonego zakresu wykonanych robót budowanych nie kwalifikowałyby do zrealizowanych z "istotnym odstępstwem od pozwolenia na budowę", co się tyczy także treści art. 36a P.b. obowiązującej od 1 stycznia 2017 r., która zasadniczo łagodziła skutki odstąpienia od decyzji o pozwoleniu na budowę pod względem kwalifikacji jako "istotnego", przez dopuszczenie odstąpienia od projektu budowlanego o wskazany procent wielkości charakterystycznych parametrów powstałej faktycznie zabudowy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie także wyłożył z jakich względów "poprzedni inwestorzy" nie zostali uznani za strony postępowania administracyjnego przez organy nadzoru budowlanego. Konstatacja Sądu I instancji wynikająca z tego, że poprzedni właściciele sprzedali skarżącemu nieruchomość, a tym samym utracili tytuł prawny do nieruchomości, jest niewadliwa z punktu widzenia treści art. 28 K.p.a. w związku z art. 52 P.b. Poza tym co najistotniejsze, decydujące o tym, że skarżący był stroną postępowania administracyjnego w sprawie istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę jest okoliczność, iż w sprawie miał zastosowanie art. 52 P.b. (w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. w związku z treścią art. 27 ww. ustawy zmieniającej z 13 lutego 2020 r.) i skierowania przedmiotowego nakazu nastąpiło właśnie do skarżącego jako właściciela nieruchomości, który także podejmował działania inwestycyjne w przedmiotowym obiekcie, nadając mu finalny kształt. Należy uwzględnić, że art. 52 P.b. uprawnia do twierdzenia, że podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 P.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., II OSK 2845/20). Na akceptację zasługuje pogląd, zgodnie z którym adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 P.b., w pierwszej kolejności powinien być inwestor, ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości (por. wyrok NSA z 18 maja 2023 r., II OSK 1699/20). Należy bowiem uwzględnić, że co do zasady zgodnie z art. 52 P.b. obowiązki w toku postępowania z art. 50-51 P.b. organy nadzoru budowlanego mogą nakładać na inwestora i to także w przypadku, gdy nie przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości, niemniej nie oznacza to, że tak można czynić zawsze i bezrefleksyjnie, nie bacząc na racjonalność takiego podejścia w indywidualnych okolicznościach danej sprawy. Zgodnie z art. 52 P.b., w brzmieniu mającym zastosowanie do niniejszej sprawy, ustawodawca dał organom nadzoru budowlanego wybór, wskazując, iż obowiązki w postępowaniach w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy, a więc m.in. prowadzone w trybie art. 50-51 P.b., mogą być nakładane na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Artykuł 52 P.b. umożliwia zatem skierowanie obowiązków, na przykład w postępowaniu dotyczącym istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę, do takiego podmiotu, który w danych okolicznościach może i powinien je ponosić, względnie także można sądzić, że jest zainteresowany określonym rozstrzygnięciem sprawy, tj. np. do właściciela nieruchomości, której dotyczy samowola budowlana – jak w niniejszej sprawie. Dodatkowo należy wskazać, że także na podstawie aktualnego brzmienia art. 52 P.b. możliwe jest skierowanie określonych obowiązków do właściciela nieruchomości. Natomiast niezależnie od powyższego skarżący nie wykazał najpóźniej w skardze kasacyjnej aby istniały dowody, które pozwalałyby na skierowanie stosownych obowiązków do "poprzednich inwestorów", którzy przecież utracili tytuł prawny do nieruchomości, uprawniający do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a.; oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 36a ust. 5 i w zw. z art. 52 P.b. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.