II OSK 671/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta nakazywała skarżącemu, jako właścicielowi nieruchomości, sporządzenie i przedłożenie projektu budowlanego zamiennego dla dobudowanej wiaty magazynowej. Powodem było stwierdzenie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego z 2001 r., które polegało na zwiększeniu wysokości obiektu o ok. 19% (z 5,2 m do 6,2 m), powierzchni zabudowy o ok. 15% (z 316 m2 do 366,52 m2) oraz zmianie sposobu użytkowania z magazynowego na produkcyjny. Sąd I instancji uznał te odstępstwa za istotne w rozumieniu art. 36a Prawa budowlanego i prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., nakładając obowiązek na aktualnego właściciela. NSA w pełni podzielił stanowisko Sądu I instancji. Stwierdził, że kwalifikacja odstępstw jako istotnych była prawidłowa, uwzględniając zarówno pierwotne parametry, jak i zmiany wprowadzone przez kolejne nowelizacje Prawa budowlanego. Podkreślono, że kluczowe znaczenie ma data wszczęcia postępowania administracyjnego oraz fakt, że samowola budowlana ma charakter ciągły, a skarżący podejmował działania inwestycyjne po nabyciu nieruchomości. NSA uznał również za niezasadny zarzut dotyczący nieuznania poprzednich inwestorów za strony postępowania, wskazując, że obowiązki nałożone na mocy art. 52 P.b. mogą być skierowane do aktualnego właściciela, który posiada tytuł prawny do nieruchomości i może wykonać nałożone obowiązki. Skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia istotnego odstąpienia od projektu budowlanego, zasady prowadzenia postępowania naprawczego (art. 51 P.b.) oraz ustalania kręgu stron i adresatów decyzji (art. 52 P.b.) w kontekście samowoli budowlanej i zmian własnościowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem budowlanym i jego nowelizacjami, a także intertemporalnymi przepisami. Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych spraw.
Zagadnienia prawne (3)
Czy istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegające na zmianie parametrów obiektu budowlanego (wysokości, powierzchni zabudowy) oraz sposobu jego użytkowania, uzasadnia nałożenie obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, w tym zmiana parametrów obiektu budowlanego i sposobu jego użytkowania, uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i nałożenie obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stwierdzone odstępstwa (wzrost wysokości o ok. 19%, powierzchni zabudowy o ok. 15%, zmiana sposobu użytkowania) kwalifikują się jako istotne odstąpienie od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a P.b. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do wszczęcia postępowania naprawczego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., mającego na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Kto ponosi odpowiedzialność za wykonanie obowiązków nałożonych w decyzji wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, w sytuacji gdy inwestor zbył nieruchomość przed wszczęciem postępowania naprawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązki te mogą być nałożone na aktualnego właściciela nieruchomości, nawet jeśli nie był on pierwotnym inwestorem, zwłaszcza gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości i podejmował działania inwestycyjne.
Uzasadnienie
Przepis art. 52 P.b. (w brzmieniu obowiązującym w sprawie) daje organom pewien margines uznania w wyborze adresata decyzji spośród inwestora, właściciela lub zarządcy. W sytuacji, gdy inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości, zasadne jest skierowanie obowiązków na aktualnego właściciela, który ma możliwość ich wykonania i jest odpowiedzialny za stan prawny obiektu.
Czy data wykonania robót budowlanych ma decydujące znaczenie dla zastosowania przepisów Prawa budowlanego, w szczególności w kontekście nowelizacji wprowadzających pojęcie istotnego odstąpienia od projektu budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kluczowe znaczenie ma data wszczęcia postępowania administracyjnego, a samowola budowlana ma charakter ciągły. Nawet jeśli pierwotne roboty wykonano wcześniej, późniejsze działania inwestycyjne właściciela mogą uzasadniać zastosowanie przepisów obowiązujących w dacie wszczęcia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że kwalifikacja istotnych odstępstw powinna być dokonana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego, a także przepisów intertemporalnych. Podkreślono, że samowola budowlana ma charakter ciągły, a działania podjęte przez obecnego właściciela po nabyciu nieruchomości mogą wpływać na ocenę stanu prawnego obiektu.
Przepisy (9)
Główne
P.b. art. 36a § ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa, co stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, w tym zmiany parametrów obiektu (powierzchnia zabudowy, wysokość) oraz zmiana sposobu użytkowania.
P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Reguluje postępowanie naprawcze w przypadku stwierdzenia istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, nakładając obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego.
P.b. art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa podmioty zobowiązane do wykonania czynności nakazanych w decyzji wydanej na podstawie art. 51 P.b. (inwestor, właściciel, zarządca), wskazując na możliwość nałożenia obowiązku na aktualnego właściciela.
Pomocnicze
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 27
Przepis intertemporalny, określający zastosowanie przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji z 19 września 2020 r.
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 28
Przepis intertemporalny, dotyczący kwalifikacji istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo błędnego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organy (nie ustalono daty wykonania robót). • Naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 36a ust. 5 i w zw. z art. 52 P.b. przez błędną wykładnię i uznanie istotnych odstępstw oraz skierowanie obowiązku na właściciela zamiast na inwestorów.
Godne uwagi sformułowania
samowola budowlana w przypadku braku formalnego zakończenia budowy, ma charakter ciągły • podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 P.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji
Skład orzekający
Jerzy Stankowski
przewodniczący
Paweł Miładowski
sprawozdawca
Jan Szuma
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia istotnego odstąpienia od projektu budowlanego, zasady prowadzenia postępowania naprawczego (art. 51 P.b.) oraz ustalania kręgu stron i adresatów decyzji (art. 52 P.b.) w kontekście samowoli budowlanej i zmian własnościowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem budowlanym i jego nowelizacjami, a także intertemporalnymi przepisami. Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i istotnych odstępstw od projektu, co jest częstym zagadnieniem w praktyce prawniczej i budowlanej. Wyjaśnia zasady odpowiedzialności właściciela i interpretację przepisów intertemporalnych.
“Samowola budowlana: Kto odpowiada za błędy poprzednika i jak prawo budowlane radzi sobie z istotnymi odstępstwami?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.