II OSK 641/23

II OSK 641/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Magdalena Dobek-Rak
Tomasz Bąkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Kr 786/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-09-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.T. i B.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 786/22 w sprawie ze skargi I.T. i B.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2022 r., znak SKO.ZP/415/194/2022 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 786/22, oddalił skargę I.T. i B.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 29 kwietnia 2022 r., znak SKO.ZP/415/194/2022 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania I.T. oraz B.T., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z 7 marca 2022 r., znak WGG.6725.1.17.2021.AK, ustalającą jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tzw. "renta planistyczna", dla I.T. i B.T., zbywców prawa własności nieruchomości położonej w obrębie B. w gminie Z., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,0837 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] (na dzień zbycia) w wysokości 31.540,80 zł.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli I.T. i B.T., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wyrokowi zarzucono:
– naruszenie art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503 z poźn. zm., dalej: "u.p.z.p.") przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący uzyskali w wyniku uchwalenia planu miejscowego przysporzenie majątkowe, w konsekwencji czego zachodziła podstawa prawna do nałożenia na skarżących opłaty planistycznej;
– naruszenie art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez niezbadanie, czy w sprawie na skutek umowy sprzedaży nastąpiło powiększenie (przysporzenie) majątku skarżących w stosunku do jego stanu sprzed sprzedaży, jak również czy faktycznie odnieśli oni korzyść majątkową będącą wyłącznie wynikiem zmiany przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przedmiotowego gruntu.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 kwietnia 2022 r., znak SK.ZP/415/194/2022 oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu Krakowie, jednocześnie zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania podług norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Niezasadnym okazał się zarzut błędnej wykładni art. 36 ust. 4 u.p.z.p., zgodnie z którym: "Jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości."
Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku słusznie przyjął, że o wzroście wartości nieruchomości w rozumieniu cytowanego przepisu nie decydują ceny wynikające z aktu notarialnego, ale różnica wartości nieruchomości przed i po uchwaleniu planu. Ta zaś jest określana na podstawie operatu szacunkowego, o którym mowa w przepisach rozdziału 1 w dziale IV ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 z późn. zm., dalej: "u.g.n."). Operat szacunkowy jest zaś rezultatem wyceny rynkowej wartości dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego.
Z uwagi na wskazane wyżej uwarunkowania prawne, nie sposób kwestionować przyjętej w zaskarżonym wyroku wykładni art. 36 ust. 4 u.p.z.p. w kontekście zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Z tych samych względów, a więc przede wszystkim z dyspozycji wynikającej z art. 36 ust. 4 u.p.z.p., nie mógł też odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a.
Niezależnie od powyższego wypada wskazać, że: po pierwsze, zarzut ten jest obarczony błędem konstrukcyjnym. Otóż w petitum skargi kasacyjnej skarżący jako podstawę zaskarżenia podają art. 174 pkt 1 p.p.s.a., który jak wyżej wskazano stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przywołane zaś w powyższym zarzucie art. 7 i 77 k.p.a. odnoszą się do zasad postępowania wyjaśniającego, będącego częścią postępowania administracyjnego. Zatem zarzut naruszenia wymienionych przepisów powinien być powiązany z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym, skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że przedstawienie podstaw kasacyjnych w świetle art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest obligatoryjne, zaś same podstawy powinny być jednoznacznie sprecyzowane. Wprawdzie w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie spełniają w pełni wymogów konstrukcyjnych określonych w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a., to jednak Naczelny Sąd Administracyjny nie jest umocowany do ich konkretyzowania, czy też korygowania.
Po drugie, jak wynika z akt administracyjnych, organ odwoławczy w sposób prawidłowy dokonał oceny operatu szacunkowego, jako głównego dowodu w sprawach o ustalenie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości z związku z uchwaleniem planu miejscowego, słusznie wskazując, że ocena ta ma charakter formalny i sprowadza się do weryfikacji tego, czy został on sporządzony przez uprawniona osobę, czy został przez nią podpisany, czy posiada wszystkie przewidziane prawem elementy treści, czy jest wolny od niejasności, omyłek oraz czy spełnia wymogi określone w przepisach rozdziału 1 w działu IV u.g.n. oraz obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555).
Natomiast organ w sprawach o ustalenie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości z związku z uchwaleniem planu miejscowego, wbrew twierdzeniu skarżących kasacyjnie, nie jest umocowany do badania, czy na skutek umowy sprzedaży nastąpiło powiększenie majątku strony w stosunku do jego stanu sprzed sprzedaży, jak również czy strona odniosła faktyczną korzyść majątkową w wyniku zmiany dotychczasowego przeznaczenia nieruchomości.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.