II OSK 617/26

II OSK 617/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Po 500/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2025-02-13
II OZ 585/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-06
II OZ 1668/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3 i § 4 w zw. z art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku L. G. o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej L. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Po 500/23 w sprawie ze skargi L. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 czerwca 2023 r., nr WOA.7722.82.2023.MO w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 13 lutego 2025 r., II SA/Po 500/23, oddalił skargę L. G. (dalej: skarżąca) na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 czerwca 2023 r. nr WOA.7722.82.2023.MO w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o "ustanowienie zabezpieczenia poprzez orzeczenie o wstrzymaniu przedmiotowego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszej skargi w trybie art. 61 ppsa".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Podkreślić należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zawartości skargi kasacyjnej, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie.
Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Na uznanie, że szkoda ma charakter znaczny, wpływa też sytuacja finansowa skarżącego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zauważenia również wymaga, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który postanowieniem z 24 stycznia 2024 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a następnie postanowieniami z 11 kwietnia 2024 r. i z 30 lipca 2024 r. oddalił wnioski skarżącej o zmianę postanowienia z 24 stycznia 2024 r. Orzeczenie z 30 lipca 2024 r. stało się natomiast przedmiotem zażalenia, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2024 r., II OZ 585/24.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, obecnie rozpoznając ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania, jest związany granicami oceny takiego wniosku określonymi w art. 61 § 4 p.p.s.a. Podkreślić jednocześnie należy, że zmiana okoliczności sprawy jest również przesłanką zmiany i uchylenia postanowienia prawomocnego niekończącego postępowania w sprawie o czym stanowi art. 165 p.p.s.a. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny będzie uprawniony do zmiany zapadłego w niniejszej sprawie prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jeżeli w sprawie zmianie uległy okoliczności sprawy (por. postanowienia NSA z 5 czerwca 2019 r., II OSK 1473/19 i z 29 stycznia 2020 r., I OSK 3342/19). Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych nowych argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego w sprawie aktu. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zawiera w istocie żadnego uzasadnienia. Skarżąca nie wskazała, na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca nie uprawdopodobniła zatem wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do zmiany zapadłego już w sprawie postanowienia Sądu I instancji na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a., ani też nie ma podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Tym samym nie jest możliwe uwzględnienie obecnie rozpatrywanego wniosku.
Ponadto, zauważenia wymaga, że w świetle art. 61 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 3 tego przepisu udzielenie ochrony tymczasowej jest możliwe jedynie w odniesieniu do aktów i czynności organów administracji publicznej, które objęte są zakresem kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne. Jeżeli chodzi o postępowanie egzekucyjne, to przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie wydane w tym postępowaniu postanowienia, na które służy zażalenie. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do orzekania o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych i postępowania egzekucyjnego zarówno na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., jak i żadnego innego przepisu. Sąd nie jest bowiem ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zostać wydane tylko w toku postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcia w tym zakresie należą do właściwości organów egzekucyjnych, których sąd nie może zastępować (tak postanowienie NSA z 2 czerwca 2021 r., III FSK 3633/21). Zatem wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może dokonać w aktualnym stanie prawnym wyłącznie organ egzekucyjny (zob. postanowienie NSA z 14 marca 2023 r., III FSK 63/23).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 i w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.