II OSK 605/06

II OSK 605/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Teresa Kobylecka
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1522/03 - Wyrok WSA w Krakowie z 2005-11-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
art. 15 ust. 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kurii Metropolitarnej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 1522/03 w sprawie ze skargi I. T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Kurii Metropolitarnej w K. na rzecz I. T. kwotę 192 (słownie: sto dziewięćdziesiąt dwa) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 1522/03 po rozpoznaniu skargi I. T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 5 czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania , uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji .
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy : Pismem z dnia 13 listopada 2002 r., uzupełnionego kolejnym z dnia 10 grudnia 2002 r. Kuria Metropolitalna w K. wniosła o wymeldowanie I. T. z mieszkania nr [...], położonego w oficynie domu nr [...] w R. w K. w którym ta nie mieszka już od 1992 r.
I. T. w piśmie z dnia 12 grudnia 2002 r. zaprotestowała wobec ewentualnego wymeldowania jej z mieszkania nr [...], położonego w oficynie domu nr [...] w R. w K.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] Prezydent Miasta K. wymeldował I. T. z lokalu nr [...], położonego w oficynie domu nr [...] w R. w K. Jednakże decyzja ta została następnie uchylona decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia [...] marca 2003 r., nr [...]. Organ odwoławczy uznał, że nie został wykazany fakt dobrowolnego opuszczenia mieszkania w R.
Ponownie prowadząc postępowanie, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu I. T. z mieszkania nr [...], położonego w oficynie domu nr [...] w R. w K., zaś Wojewody Małopolskiego decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] utrzymał ją w mocy . W motywach tych rozstrzygnięć akcent położony został na rejestracyjnym charakterze meldunków, nie uzależnionych od uprawnienia do zajmowania lokalu. Długotrwały okres zamieszkiwania przy ul. Rz. w połączeniu z brakiem zabiegów o powrót do mieszkania w R. wskazuje zdaniem organów administracji , że I. T. uczyniła z obecnie zajmowanego lokalu miejsce swego stałego pobytu. Od roku 1998 r. I. T. wiedziała o zakończeniu remontu oficyny przy R., a poprzestała na samej tylko korespondencji z właścicielem budynku. Nie podjęła żadnych kroków prawnych do przywrócenia zamieszkania pomimo , że posiada tytuł prawny do tego lokalu.
W skardze do Sądu administracyjnego I. T. wniosła o uchylenie decyzji orzekających jej wymeldowanie .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględniając skargę stwierdził , że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a , c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) . W uzasadnieniu powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego , Sąd I instancji wskazał , że organ administracyjny dokonuje wymeldowania, jeżeli osoba opuściła lokal (1) dobrowolnie i (2) w sposób trwały. W ocenie Sądu żadna z tych przesłanek nie została w niniejszej sprawie spełniona . Skarżąca z całą pewnością jak wykazano w 1992 r. nie opuściła lokalu w R. dobrowolnie. Uczyniła tak, gdyż została kategorycznie poinformowana, że czasowo jest to konieczne ze względu na jej własne bezpieczeństwo i zaplanowany remont. Dodatkowo właściciel wyraźnie zagwarantował skarżącej powrót do tego lokalu po zakończeniu remontu. W tej sytuacji faktycznej nie może być mowy o dobrowolności opuszczenia lokalu. Dlatego bezprzedmiotowe jest jak wyjaśnił Sąd I instancji powoływanie się w zaskarżonej decyzji na brak podejmowania przez skarżącą kroków prawnych celem odzyskania władztwa nad lokalem. Skoro opuszczenie nie było konsekwencją przymusu, niedozwolonej groźby, więc skarżąca zasadnie mogła tkwić w przekonaniu, że zostanie jej wyznaczony termin powrotu w trybie identycznym do tego, jaki właściciel zastosował, gdy zobowiązał ją do opuszczenia mieszkania w R. na czas remontu.
Wyjaśniono, że bierność strony wymeldowanej może być dowodem dobrowolności opuszczenia lokalu, do którego strona nie mogła wejść z powodu wymiany zamków, fizycznego przeciwstawiania się innej osoby wejściu strony do mieszkania. Natomiast I. T. opuściła dobrowolnie mieszkanie w tym znaczeniu, że przyjęła do wiadomości nieuchronność opuszczenia lokalu, ale wyłącznie na czas remont. Nie była to jednak zmiana zamierzona przez skarżącą i dlatego nie można jej zaliczyć do dobrowolnego opuszczenia. Nie ma też zdaniem Sądu I instancji powodu wymagać, aby zwracała się do organów ochrony porządku prawnego czy wymiaru sprawiedliwości, gdyż mając ponad 80 lat, miała prawo oczekiwać od Kurii Metropolitalnej identycznego postępowania po zakończeniu remontu, jak i przed remontem, gdy w interesie Kurii było opróżnienie mieszkania przez I. T.
Również w ocenie Sądu I instancji nie można mówić o trwałym opuszczeniu przedmiotowego lokalu bowiem skarżąca konsekwentnie odmawiała podpisania umowy najmu lokalu przy ul. Rz. i na piśmie przypomniała o swym oczekiwaniu na powrót. Opłacanie opłat eksploatacyjnych w żadnym wypadku nie można interpretować jako potwierdzenia zamiaru trwałego opuszczenia mieszkania przy R. Organy administracyjne nie wyjaśniły czy rzeczywiście mieszkanie przy ul. Rz. jest w tak tragiczny stanie jak opisuje to skarżąca. Gdyby jej słowa pokrywały się z rzeczywistością, to dodatkowo jeszcze wzmocniłoby to znaczenie dowodowe twierdzeń i pisma skarżącej do Kurii Metropolitalnej, że oczekuje na możliwość powrotu do mieszkania, które musiała opuścić na czas remontu w 1992 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Kuria Metropolitarna w K. zaskarżając go w całości . Wyrokowi temu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnie oraz błędne zastosowanie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, iż dla możliwości zastosowania w niniejszej sprawie przedmiotowej regulacji konieczne jest ustalenie dobrowolności co do opuszczenia lokalu przez I. T. oraz przyjęcie, iż przedmiotowa regulacja przewiduje, jedynie dobrowolność opuszczenia lokalu przez I. T. oraz przyjęcie, iż dobrowolność taka w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Powołując się na powyższe naruszenie prawa wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
I. T. w odpowiedzi na skargę kasacyjną w piśmie procesowym z dnia 9 maja 2007 r. wniosła o jej oddalenie jako nieusprawiedliwionej .
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to , że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) . Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny .
Badając stosownie do treści art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaistnienie , którejkolwiek z przesłanek nieważności , w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń w rozpoznawanej sprawie .
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącej Kurii oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa materialnego . Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 174 pkt 1 cytowanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd ( porównaj wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 121/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 11 ) .
Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wyżej wymaganiom jednakże podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie .
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych , zarówno poprzez jego błędną wykładnię jak i poprzez błędne jego zastosowanie .
Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz. U. Nr 87 z 2001 r. poz. 960 ze zm. ) nakłada na osobę , która opuszcza mieszkanie , obowiązek wymeldowania się . Jeżeli obowiązek ten nie zostanie dopełniony , ustawa przewiduje tryb administracyjny wymeldowania . Według art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy na podstawie stanu prawnego obowiązującego w chwili podejmowania zaskarżonych decyzji - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby , która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo ,która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Organy administracji w sprawie wymeldowania strony z miejsca pobytu stałego orzekały wyłącznie na podstawie pierwszej hipotezy tej normy prawnej bowiem miejsce pobytu I. T. było znane .
Podkreślenia wymaga , że wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 ( publikowane OTK - A 2002/3/34 ) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych . W związku z tym wydając decyzję o wymeldowaniu należało wziąć pod uwagę wyłącznie fakt opuszczenia lokalu , nie badając kwestii uprawnień do lokalu o jakiej mowa w art. 9 ust. 2 omawianej ustawy , gdyż przepis ten utracił moc obowiązującą .
Zatem kwestią podstawową występującą w przedmiotowej sprawie było wyjaśnienie niezbędnej przesłanki ustawowej wymeldowania tj. opuszczenia lokalu.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie się wypowiadał , że opuszczenie miejsca pobytu stałego jako niezbędna przesłanka wymeldowania , określona w art. 15 ust. 2 omawianej ustawy winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania . Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas , gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej a nie z powodu bezprawnych działań bądź sytuacji faktycznych przymuszających do takiego zachowania ( np.: opuszczenia lokalu na czas remontu. ) . Prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości " opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu " wynika z prawidłowego odczytania normy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych a więc zasadnie znalazł odzwierciedlenie w interpretacji tej normy prawa w zaskarżonym wyroku ( porównaj wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 302/05 publikowany zbiór Lex nr 190969, wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02 publikowany zbiór Lex nr 159183 , wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 publikowany zbiór Lex nr 50123, wyrok z dnia 21 marca 2001 r. sygn. akt V SA2950/00 publikowany zbiór Lex nr 80643 , wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r. sygn. akt V SA 108/00 publikowany zbiór Lex nr 49954 , wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2000 r. sygn. akt V SA 1784/99 publikowany zbiór Lex nr 49415 ). Wobec powyższego nie można w okolicznościach przedmiotowej sprawy skutecznie zarzucić Sądowi I instancji wadliwej wykładni wskazanej wyżej normy art. 15 ust. 2 omawianej ustawy .
Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia prawa materialnego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego wadliwe zastosowanie albowiem , nie można poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego skutecznie podważać stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji . W orzeczeniu z dnia 22 października 2004 r. sygn. akt . akt FSK 624/04 niepublikowane , Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował , iż ocena zasadności naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy , nie zaś na podstawie stanu faktycznego , który skarżący uznał za prawidłowy . Dlatego też by zakwestionować zdaniem skarżącego nieprawidłowe ustalenie Sądu I instancji co jest podnoszone w skardze kasacyjnej należało uczynić to w formie zarzutu naruszenia prawa procesowego , czego jednak skutecznie w tej skardze nie dokonano . Tym samym ustalenia dotyczące braku dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu przez I. T. wobec ich nie zakwestionowania w przewidzianej formie , wiązały Naczelny Sąd Administracyjny .
Dlatego też przy uwzględnieniu powyższych rozważań nie można było podzielić zarzutów skargi kasacyjnej , które w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie .
Z tych przyczyn wobec nieusprawiedliwionych zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku .