II OSK 570/07

II OSK 570/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj
Jacek Hyla /sprawozdawca/
Jan Paweł Tarno /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Łd 240/06 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-12-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 113 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia NSA Jacek Hyla /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. B. i K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 240/06 w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Wojewody Ł. z dnia [...] nr [...] znak [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2. zasądza od skarżącego J. M. solidarnie na rzecz M. B. i K. S. kwotę 374 (słownie: trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
II OSK 570/07
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006r. sygn. akt II SA/Łd 240/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Wojewody Ł. z dnia [...] Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. znak: [...], którym organ ten na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską. Wyrokiem tym uchylono także opisane wyżej postanowienie organu I instancji.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zapadł on w następujących okolicznościach sprawy:
M. B. i K. S. prowadzące Przedsiębiorstwo Gastronomiczne Restauracja "[...]" Usługi Hotelarskie, wystąpiły o wydanie pozwolenia na budowę pensjonatu na nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], działki nr [...] i [...]. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta S. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę obejmujące budynek pensjonatu wg załączonego projektu budowlanego, oznaczając jako miejsce inwestycji działki o nr ew. [...], [...], [...], [...] S. ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta S. na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w decyzji o pozwoleniu na budowę w ten sposób, iż w wierszu 16 i 17 na stronie pierwszej decyzji zamiast wymienionych tam działek o numerach ewidencyjnych "[...], [...]; [...]; [...]" wpisano działki o numerze ewidencyjnym " [...]; [...]". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w treści decyzji zaistniała oczywista omyłka (błąd przy kopiowaniu) przy określeniu usytuowania budynku, gdyż z całości materiału dowodowego jednoznacznie wynika miejsce lokalizacji budynku. Ponadto organ zaznaczył, że pozwolenie na budowę stanowi formalną podstawę do wykonywania robót, natomiast między innymi o sposobie wykonywania robót, wyglądzie obiektu jego lokalizacji, rozwiązaniach funkcjonalnych rozstrzyga projekt budowlany, który jest zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł uczestnik postępowania, właściciel nieruchomości graniczącej z działką, na której zaprojektowano budynek pensjonatu – J. M.. W jego ocenie postanowienie o sprostowaniu omyłki pisarskiej w sposób istotny zmienia treść wydanego pozwolenia na budowę. Zdaniem J. M. w decyzji z dnia [...] wskazano lokalizację inwestycji na działkach numer ewidencyjny [...], [...], [...], [...], natomiast wydane postanowienie przenosi przedmiot rozstrzygnięcia na działki nr ewidencyjny [...] i [...]. Zdaniem J. M. zmiana lokalizacji inwestycji ingeruje w merytoryczne rozstrzygnięcie organu, natomiast oczywista omyłka w rozumieniu art. 113 kpa to "widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie jakiegoś wyrazu, widoczna mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu" (wyrok NSA z dnia 10 lutego 1994 r. SA./Kr 723/93).
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swego postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie oczywistość popełnionej omyłki można stwierdzić porównując treść orzeczenia decyzji z jej uzasadnieniem i z projektem budowlanym stanowiącym integralną część decyzji oraz z innymi dokumentami, będącymi podstawą jej wydania. Sentencja orzeczenia decyzji pomimo istniejącej w niej omyłki, prawidłowo wskazuje adres lokalizacji inwestycji tj. S. ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] wskazano, iż projekt obejmuje lokalizację obiektu w granicy z działkami numery ewidencyjne [...], [...], [...], [...]. Załączony do wniosku projekt budowlany zatwierdzony przedmiotową decyzją Prezydenta Miasta S. i stanowiący jej integralną część dotyczył działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] przy ulicy [...] w S. Również zawiadomienie o wszczęciu postępowania, które strony postępowania otrzymały wskazuje tę lokalizację, zgodną z wnioskiem inwestora.
Ponadto organ administracji podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, iż błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, a błąd pisarski - to widoczne wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widoczna mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Na równi z błędami pisarskimi i rachunkowymi potraktowano inne oczywiste omyłki. Opisane okoliczności wskazują iż zaistniała w decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] omyłka była wynikiem nieprawidłowego "przekopiowania" sekwencji pisarskich przy tworzeniu projektu rozstrzygnięcia. W ocenie organu odwoławczego zaistniałe błędy pisarskie nie miały wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie merytoryczne. Nie można zatem podzielić zarzutu skarżącego, iż nastąpiło przeniesienie lokalizacji inwestycji. W opisywanej sprawie decyzja została w rzeczywistości wykonana na działkach [...] i [...] zgodnie z wnioskiem inwestora i zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta S. Nr [...] z dnia [...] projektem budowlanym.
Na powyższe postanowienie J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, żądając jego uchylenia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta S. W uzasadnieniu skargi podniósł argumenty jak w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku uchylającego postanowienia organów obu instancji wskazał, że naruszają one prawo w sposób rodzący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przyjęta w art. 113 § 1 k.p.a. klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca: są to błędy pisarskie, rachunkowe i inne oczywiste omyłki. Redakcja tego przepisu pozwala stwierdzić, że wszystkie wymienione wyżej wady orzeczenia charakteryzuje cecha oczywistości. Stanowi ona zarazem granice przedmiotowej dopuszczalności sprostowania wyrażającą się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Natomiast nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Numer działki jest desygnatem nieruchomości, w obrocie prawnym funkcjonuje jako nazwa własna określająca konkretną wielkość, położenie i ukształtowanie terenu z czym wiążą się konkretne prawa. Nie można traktować numerów określających poszczególne działki jak cyfr, które nic nie znaczą. Zatem nie można w drodze sprostowania oczywistej omyłki zmienić numerów określających działkę, na której ma być realizowana inwestycja. Naprawienie zaś istotnych błędów może nastąpić jedynie w drodze przewidzianej procedurą administracyjną, to jest w postępowaniu odwoławczym (decyzją organu II instancji) lub też w wyniku postępowania nadzwyczajnego.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku M. B. i K. S. domagały się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły naruszenie przepisów o postępowaniu w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy – tj art. 141 §4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do stanowiska uczestniczek postępowania wyrażonego w piśmie procesowym złożonym w dniu 29 listopada 2006r. oraz na rozprawie sądowej. Zdaniem wnoszących skargę kasacyjną sąd I instancji nie przeanalizował zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ograniczając się jedynie do treści skargi złożonej przez J. M. Uzasadnienie wyroku nie zawiera w swojej treści wszystkich elementów nakazanych przez wspomniany wyżej przepis. Brak jest w nim wskazania jakie stanowisko w sprawie zostało zajęte przez M. B. i K. S., a także dlaczego wspomnianego stanowiska Sąd nie podzielił.
Żaden przepis prawa nie precyzuje w jakich okolicznościach można mówić o błędach pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłkach w rozumieniu art.113§1 k.p.a. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek w każdym przypadku dokonać szczegółowej analizy istniejącego stanu faktycznego i na tej podstawie ustalić czy sprostowania można było dokonać. Sąd w tej sprawie nie przeprowadził takiej analizy, a jedynie powołał się na wyrok NSA wydany w innej sprawie. Sąd nie wykazał, że w tym konkretnym przypadku wada decyzji ma charakter wady istotnej ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że w drodze sprostowania oczywistej omyłki nie można zmieniać numerów określających działkę, na której ma być realizowana inwestycja. Sąd nie odniósł się zatem wcale do istniejącego w sprawie stanu faktycznego mimo, iż miał taki obowiązek wynikający z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oczywista omyłka w decyzji Prezydenta Miasta S. Nr [...] z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę pensjonatu, wydanej na wniosek M. B. i K. S. polegała na błędzie przy kopiowaniu numerów działek, na których miała być usytuowana przedmiotowa inwestycja. Jako miejsce lokalizacji inwestycji powinno być wpisane następujące sformułowanie: "działki o numerze ewidencyjnym [...], [...] w granicy z działkami nr ew. [...],[...], [...], [...] ". Natomiast w decyzji o pozwoleniu na budowę omyłkowo pominięto słowa: "działki o numerze ewidencyjnym [...], [...] w granicy z", w rezultacie czego na decyzji pozostały numery działek sąsiadujących z nieruchomością, na której planowano przeprowadzenie inwestycji. Jest to oczywisty błąd popełniony przez urzędnika Urzędu Miasta S. przy kopiowaniu numerów działek. W świetle całokształtu okoliczności towarzyszących wydaniu powyższej decyzji oczywistość tej omyłki jest niewątpliwa, a sprostowanie jej w trybie art. 113 § 1 k.p.a. było w pełni uzasadnione. Przede wszystkim numery działek zostały prawidłowo wskazane we wszystkich pozostałych dokumentach związanych z budową pensjonatu. Wniosek o pozwolenie na budowę określał lokalizację pensjonatu na nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] (działki nr ew. [...]; [...]). Do wniosku załączono projekt budowlany, z którego wynika że budynek został zlokalizowany na wspomnianych wyżej działkach. Projekt budowlany stanowi integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto inwestor załączył wydaną przez Prezydenta Miasta S. decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Nr [...] z dnia [...]. ustalającą lokalizację przedmiotowej inwestycji w S. przy ul. [...] czyli na w/w działkach. Zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania w tej sprawie wskazuje, że budynek został usytuowany na działkach nr ew. [...], [...] w granicy z działkami nr ew. [...], [...], [...], [...]. Przede wszystkim zaś sentencja orzeczenia decyzji, pomimo błędu przy kopiowaniu w zakresie numerów ewidencyjnych działek, prawidłowo wskazuje adres lokalizacji inwestycji tj. S., ul. [...]. Ponadto w uzasadnieniu decyzji wskazano właściwe numery działek. W sprawie tej nie zachodzi więc rozbieżność między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji. Sprostowania dokonano na podstawie nie zmienionych ustaleń faktycznych, a w sentencji orzeczenia wskazano prawidłowy adres inwestycji. Powołane wyżej dokumenty, w szczególności sama decyzja o pozwoleniu na budowę nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że zaszła oczywista omyłka w rozumieniu art. 113 kp.a. Błąd ten jest widoczny na pierwszy rzut oka, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych ustaleń, a są to znamiona oczywistości omyłki, o której mowa w art. 113 k. p.a. Analiza dokumentacji sprawy wskazuje jednoznacznie, że sprostowanie decyzji o pozwoleniu na budowę nie doprowadziło do zmiany rozstrzygnięcia pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym, zaś w sprawie nie miały miejsca mylne ustalenia faktyczne czy prawne dokonane przez organ administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionej podstawie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania wymienionymi w § 2 tego artykułu, z których żaden w sprawie nie zachodzi.
Art. 113 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.
Sąd I instancji uznał, że błędne określenie numeru działki w decyzji o pozwoleniu na budowę nigdy nie jest błędem pisarskim lub oczywistą omyłką w rozumieniu powyższego przepisu. Konsekwencją takiego stanowiska było całkowite pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienia się do konkretnych okoliczności sprawy i zaniechanie ich oceny. Sąd ograniczył się bowiem do przytoczenia występujących w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądów, w myśl których wadliwość oznaczenia numeru działki nie podlega sprostowaniu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, nie kwestionując co do zasady poglądu, że błędy i omyłki istotne nie powinny być prostowane w trybie przepisu art. 113§1 k.p.a., stwierdzić należy, że charakter stwierdzonej w decyzji omyłki lub błędu musi być przeanalizowany w odniesieniu do każdej indywidualnej sprawy administracyjnej. Analizy takiej nie może zastąpić oparcie się na stanowisku orzecznictwa wypracowanym w odmiennych stanach faktycznych.
Rzeczą sądu I instancji przeprowadzającego kontrolę zgodności z prawem postanowienia o sprostowaniu decyzji jest zatem odniesienie się w uzasadnieniu wyroku odpowiadającym wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. do konkretnego stanu faktycznego i powoływanych przez strony argumentów. Zwrócić należy równocześnie uwagę na to, że w sprawie niniejszej występuje szereg okoliczności szczególnych mogących mieć znaczenie dla oceny charakteru błędu stwierdzonego w decyzji o pozwoleniu na budowę. Okoliczności te podnoszone były w toku postępowania przez wnoszące skargę kasacyjną - a ich oceny zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – co słusznie zarzucono w skardze kasacyjnej.
Wziąć pod uwagę należało zwłaszcza to, że decyzja Prezydenta Miasta S. o z dnia [...] Nr [...] rozstrzygała nie tylko o pozwoleniu na budowę lecz także o zatwierdzeniu projektu budowlanego. W projekcie tym zaś numery działek, na których inwestycja miała zostać zrealizowana podano prawidłowo – zgodnie z wnioskiem (nr ew. [...] i [...]). Także adres wskazany w decyzji (S., ul. [...]) jest adresem właściwym dla działek wskazanych we wniosku o pozwolenie na budowę i określonym w projekcie budowlanym jako adres lokalizacji inwestycji. Nie jest ponadto kwestionowane, że inwestycja została zrealizowana na działkach wskazanych w projekcie budowlanym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie oczywistych rażących rozbieżności między dwiema częściami decyzji administracyjnej może stanowić podstawę do uznania, że występuje w sprawie oczywista omyłka pisarska podlegająca sprostowaniu w trybie art. 113 k.p.a. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 1972 r., sygn. akt I PZ 40/72, OSNC 1973, nr 5, poz. 87, wskazując w odniesieniu do wyroku sądu cywilnego, że podlegający sprostowaniu oczywisty błąd rachunkowy może wynikać z zestawienia jego uzasadnienia z sentencją wyroku, nie musi zaś wynikać z tej sentencji. W orzeczeniu tym dopuszczono sprostowanie określonej w sentencji wyroku kwoty, w przypadku, gdy nie odpowiadała ona wynikowi działań matematycznych przedstawionych w uzasadnieniu.
Nie wydaje się także, by zasadne było twierdzenie skarżącego, jakoby wskutek ewentualnego sprostowania decyzji o pozwoleniu na budowę dojść miało do faktycznego przeniesienia lokalizacji zaplanowanej inwestycji, skoro w samej sentencji decyzji o pozwoleniu na budowę wskazano wprawdzie z jednej strony numery działek, które nie były wymienione we wniosku, lecz określono zarazem lokalizację inwestycji wg adresu zgodnego z wnioskiem (ul. [...] w S.) odpowiadającego położeniu działek określonych we wniosku o pozwolenie na budowę i w projekcie budowlanym. Jeśli rzeczywiście lokalizacja zamierzonej inwestycji została w decyzji określona prawidłowo przez wskazanie adresu nieruchomości, zaś w zatwierdzonym decyzją projekcie budowlanym także przez określenie numerów działek, to w konkretnych okolicznościach niniejszej sprawy błędne przywołanie numerów ewidencyjnych działek może być uznane za omyłkę nie mającą charakteru istotnego.
Powyższe okoliczności powinny zostać przeanalizowane przez sąd I instancji w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom określonym w art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozważania powinny odnieść się do stanu faktycznego sprawy, który w niezbędnym dla rozstrzygnięcia zakresie najpełniej obrazować powinny akta postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę, a zatem dowód z dokumentów zebranych w tych aktach powinien sąd I instancji przeprowadzić.
Skoro zatem uzasadnienie wyroku wymogom omówionym wyżej nie odpowiada to uznać należało, że usprawiedliwiona była powołana w skardze kasacyjnej podstawa kasacyjna naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185§1 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że stronie, która wniosła skargę kasacyjną należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę.