II OSK 527/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną radnego I.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który utrzymał w mocy zarządzenie zastępcze wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego. Powodem wygaśnięcia mandatu było zarządzanie przez radnego działalnością gospodarczą Klubu Piłkarskiego [...], który korzystał z mienia komunalnego (stadionu miejskiego). Wojewoda stwierdził naruszenie art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który zakazuje radnym prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego lub zarządzania taką działalnością. Klub, mimo że jest stowarzyszeniem kultury fizycznej i część jego działalności mogła być uznana za pożytek publiczny (na mocy umowy z gminą), prowadził również działalność gospodarczą (sprzedaż biletów, reklamy, prawa do transmisji), z której dochód przeznaczany był na cele statutowe. Sąd pierwszej instancji oraz NSA uznali, że okoliczność przeznaczenia dochodów na cele statutowe oraz częściowe prowadzenie działalności pożytku publicznego nie niweczy gospodarczego charakteru tej działalności ani nie zwalnia radnego z zakazu zarządzania nią z wykorzystaniem mienia komunalnego. NSA podkreślił, że naruszenie zakazu następuje z chwilą łącznego spełnienia przesłanek: prowadzenia działalności gospodarczej i wykorzystywania mienia gminy. Nie jest przy tym istotne, czy radny odnosi z tego tytułu osobiste korzyści. Sankcją za naruszenie tego zakazu jest wygaśnięcie mandatu radnego, a w przypadku braku uchwały rady gminy, wojewoda ma prawo wydać zarządzenie zastępcze. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego za nieuzasadnione. Podkreślono, że orzecznictwo NSA i SN konsekwentnie interpretuje zakaz jako bezwzględny w odniesieniu do zarządzania działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, niezależnie od jej celu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakazu łączenia funkcji radnego z prowadzeniem lub zarządzaniem działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, nawet w kontekście stowarzyszeń i działalności pożytku publicznego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykorzystania mienia komunalnego przez stowarzyszenie sportowe, ale zasady interpretacji zakazu są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarządzanie przez radnego działalnością gospodarczą stowarzyszenia, które wykorzystuje mienie komunalne gminy, stanowi naruszenie zakazu łączenia funkcji radnego z wykonywaniem określonych działalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarządzanie przez radnego działalnością gospodarczą stowarzyszenia wykorzystującego mienie komunalne narusza zakaz określony w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Uzasadnienie
Naruszenie zakazu następuje z chwilą łącznego spełnienia przesłanek prowadzenia działalności gospodarczej i wykorzystywania mienia gminy. Okoliczność, że dochody z tej działalności są przeznaczone na cele statutowe stowarzyszenia lub że część działalności ma charakter pożytku publicznego, nie niweczy gospodarczego charakteru tej działalności ani nie zwalnia radnego z zakazu.
Czy działalność stowarzyszenia kultury fizycznej, prowadząca działalność gospodarczą (np. sprzedaż biletów, reklam) z wykorzystaniem mienia komunalnego, może być uznana za działalność pożytku publicznego w całości, wyłączającą zastosowanie zakazu łączenia funkcji radnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, tylko część działalności stowarzyszenia, która bezpośrednio realizuje zadanie publiczne w ramach umowy z gminą, może być uznana za działalność pożytku publicznego. Pozostała działalność gospodarcza, nawet jeśli dochody są przeznaczone na cele statutowe, nadal podlega zakazowi.
Uzasadnienie
Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie rozróżnia działalność nieodpłatną, odpłatną oraz gospodarczą. Nawet jeśli stowarzyszenie realizuje zadanie publiczne, to działalność taka jak sprzedaż biletów czy reklam nadal ma charakter gospodarczy i podlega przepisom o swobodzie działalności gospodarczej, a w konsekwencji zakazom dla radnych.
Czy wojewoda ma prawo wydać zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego, jeśli rada gminy nie podjęła stosownej uchwały?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, wojewoda ma prawo wydać zarządzenie zastępcze, jeśli rada gminy nie podejmie uchwały o wygaśnięciu mandatu w terminie po wezwaniu.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o samorządzie gminnym jasno określają procedurę w przypadku naruszenia zakazu przez radnego i braku reakcji rady gminy, dając wojewodzie uprawnienie do wydania zarządzenia zastępczego.
Przepisy (11)
Główne
u.s.g. art. 24f § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
o.w. art. 190 § ust. 1 pkt 2a
Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw
Wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy prawa w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych funkcji lub działalności.
Pomocnicze
u.s.g. art. 98a § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
W przypadku niepodjęcia przez radę gminy uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze.
p.p.s.a. art. 183 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 187 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości składowi siedmiu sędziów.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.o.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach
Stowarzyszenia są zrzeszeniami o celach niezarobkowych.
p.o.s. art. 34
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach
Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad.
u.d.p.p. art. 6
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Statutowa działalność organizacji pozarządowych w części obejmującej działalność pożytku publicznego nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów Prawa działalności gospodarczej.
u.d.p.p. art. 4 § ust. 1 pkt 14
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Upowszechnianie kultury fizycznej jest zadaniem publicznym.
u.s.d.g.
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarządzanie przez radnego działalnością gospodarczą klubu sportowego wykorzystującego mienie komunalne narusza zakaz łączenia funkcji. • Część działalności klubu sportowego, mimo umowy z gminą o realizację zadania publicznego, nadal ma charakter gospodarczy i podlega zakazom dla radnych. • Wojewoda miał prawo wydać zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego w sytuacji braku uchwały rady gminy.
Odrzucone argumenty
Działalność klubu sportowego, nawet gospodarcza, powinna być traktowana jako działalność pożytku publicznego, wyłączająca zakaz łączenia funkcji. • Użyczenie stadionu przez miasto i korzystanie z niego przez stowarzyszenie nie stanowi prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia miasta. • Organ nadzoru i sąd nie wyjaśniły prawidłowo stanu faktycznego, nie zbadały umowy z dnia 2 marca 2007 r. i nie odniosły się do statusu organizacji pożytku publicznego.
Godne uwagi sformułowania
Ustawodawca wprowadził generalny zakaz używania przez radnego mienia gminy w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej bez względu na jej przedmiot, rodzaj majątku komunalnego i tytuł prawny. • Okoliczność, że Klub przeznacza uzyskany dochód z takiej działalności na realizację celów statutowych, nie niweczy gospodarczego celu działalności. • Wypełnienie dyspozycji art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie jest uzależnione od tego, czy z prowadzenia, zarządzania bądź bycia przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności radny uzyskuje dochód, czy inne osobiste korzyści.
Skład orzekający
Wojciech Chróścielewski
przewodniczący sprawozdawca
Leszek Leszczyński
sędzia
Bogusław Cieśla
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu łączenia funkcji radnego z prowadzeniem lub zarządzaniem działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, nawet w kontekście stowarzyszeń i działalności pożytku publicznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykorzystania mienia komunalnego przez stowarzyszenie sportowe, ale zasady interpretacji zakazu są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu konfliktu interesów radnych samorządowych i interpretacji zakazów dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia publicznego. Jest to istotne dla samorządowców i obywateli.
“Radny stracił mandat za zarządzanie klubem sportowym korzystającym z mienia gminy.”
Sektor
sport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.