II OSK 436/26

II OSK 436/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Gdesz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1905/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-10-14
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S., od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 14 października 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1905/25, w sprawie ze skargi R.S., na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z dnia 6 czerwca 2025 r. nr 658/25, w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania budynku, postanawia:, uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 października 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 1905/25 odrzucił skargę R. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 czerwca 2025 r. nr 658/25 w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania budynku.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, inicjując postępowanie sądowe wniósł skargę za pośrednictwem systemu e-Doręczenia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP), która stanowi jedyną drogę skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego w świetle wymogów przewidzianych w art. 54 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej Ppsa). Wobec powyższego brak było podstaw do uznania, że skarżący wniósł skutecznie skargę za pośrednictwem adresu do doręczeń elektronicznych organu. Z tych względów Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa, skargę odrzucił.
2. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa w zw. z art. 45 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wniesienie skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne, a tym samym, że zaistniały okoliczności uzasadniające jej odrzucenie, w sytuacji, gdy wadliwy sposób wniesienia skargi, tj. na adres do doręczeń elektronicznych organu, nie stanowi przesłanki do uznania, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne, co doprowadziło do pozbawienia skarżącej prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez niezawisły sąd, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje, że skarżący skutecznie wniósł skargę na decyzję i nie wystąpiła żadna okoliczność niedopuszczalności wniesienia skargi,
2) art. 49 § 1 Ppsa poprzez jego niezastosowanie, tj. brak wezwania strony skarżącej w terminie 7 dni do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez ponowne złożenie skargi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ePuap, w sytuacji gdy zostały spełnione warunki do uznania, że pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych,
3) art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa w zw. z art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 155 ust. 9 ustawy o doręczeniach elektronicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Sąd nie ma możliwości odbioru skargi złożonej przez pełnomocnika – radcę prawnego na adres do doręczeń elektronicznych organu podatkowego, podczas gdy radca prawny jest obowiązany wykonać ciążący na nim obowiązek dokonywania doręczeń z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego, co doprowadziło do tego, że skarżący został pozbawiony prawa do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd z powodu sprzeczności wewnętrznej ustawy.
W oparciu o wskazane podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Zgodnie z art. 182 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Rozpoznając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego (art. 182 § 3 Ppsa).
3.2. Z kolei stosownie do art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 Ppsa, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami wniesionej skargi kasacyjnej.
3.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi nie odpowiada prawu, bowiem argumentacja Sądu I instancji, oparta na ścisłym powiązaniu pojęcia "elektronicznej skrzynki podawczej" wyłącznie z systemem ePUAP, jest błędna. Należy podkreślić, że kluczowy w tym zakresie przepis art. 54 § 1a Ppsa posługuje się ogólnym pojęciem "elektronicznej skrzynki podawczej organu" i nie zawiera zastrzeżenia, że musi to być wyłącznie adres konta na platformie ePUAP. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 17 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 307), pojęcie to należy rozumieć szeroko jako "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego", co obejmuje również usługę rejestrowanego doręczenia elektronicznego (e-Doręczenia). Skoro w stanie prawnym obowiązującym na datę wydanego rozstrzygnięcia funkcjonowało równolegle kilka alternatywnych systemów służących do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi, w tym ePUAP oraz e-Doręczenia, to nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa byłaby sytuacja, w której wykorzystanie tego systemu na etapie wnoszenia skargi dyskwalifikowałoby jej skuteczność. Strona, kierując pismo do organu za pośrednictwem udostępnionego przez ten organ kanału komunikacji elektronicznej, ma prawo działać w zaufaniu do państwa i nie może ponosić negatywnych konsekwencji procesowych z powodu braku jednoznacznych regulacji wykluczających dany system. Powyższe stanowisko dominuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i NSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni je aprobuje (por. postanowienia NSA z: 26 marca 2026 r. sygn. akt III FSK 1603/25, 26 lutego 2026 r. sygn. akt II OSK 56/26, 19 lutego 2026 r. sygn. akt III OSK 71/26, 30 stycznia 2026 r. sygn. akt I OSK 1937/25).
3.4. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla przy tym, że rygor odrzucenia skargi jest sankcją najdalej idącą i musi wynikać wprost z jasnego przepisu ustawy. Obecnie ani przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani ustawy o doręczeniach elektronicznych nie przewidują rygoru odrzucenia skargi z powodu wykorzystania systemu e-Doręczenia zamiast platformy ePUAP. W sytuacji, gdy skarga została podpisana w sposób przewidziany w art. 46 § 2a Ppsa i przekazana przez organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu, brak było podstaw do przyjęcia, że wniesienie skargi było niedopuszczalne w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa.
3.5. Wobec powyższych rozważań działanie Sądu polegające na odrzuceniu skargi należało ocenić jako przejaw nadmiernego formalizmu procesowego, który bezpośrednio godzi w konstytucyjne prawo skarżącego do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro skarga terminowo wpłynęła do sądu w formie dokumentu elektronicznego, pochodzi od uprawnionych podmiotów i została prawidłowo podpisana, formalny aspekt techniczny związany z wykorzystaniem elektronicznego systemu użytego do jej przesyłania nie może stanowić przeszkody do nadania jej dalszego biegu.
3.6. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 1 w zw. z art. 185 § 1 Ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie.