II OSK 428/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A. D. na uchwałę Rady Gminy Kosakowo w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wprowadzała zakaz zabudowy kubaturowej na działkach rolnych skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną i stwierdził nieważność § 43 uchwały w części dotyczącej działek skarżącego, uznając zakaz zabudowy za nadużycie władztwa planistycznego. Sąd I instancji wskazał na sprzeczność zakazu z zapisami planu dotyczącymi stref biologicznie czynnych oraz brak uzasadnienia w materiale planistycznym, Studium czy mapach zagrożenia powodziowego. Rada Gminy Kosakowo wniosła skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za usprawiedliwioną. NSA stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące stref biologicznie czynnych i zakazu zabudowy. Sąd II instancji podkreślił, że zakaz zabudowy na terenach rolnych może być wprowadzony, jeśli jest uzasadniony i proporcjonalny. NSA uznał, że zakaz zabudowy na działkach skarżącego był uzasadniony uwarunkowaniami przyrodniczymi, wodnymi (sąsiedztwo obszaru zagrożonego powodzią, podmokły teren, rowy melioracyjne), zgodnością z planem wojewódzkim oraz Studium, a także zasadą zapobiegania rozlewaniu się zabudowy na terenach otwartych. NSA uznał, że WSA błędnie ocenił stan faktyczny, nie uwzględniając kumulatywnie wszystkich czynników. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę, zasądzając od skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zakazu zabudowy na terenach rolnych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, wyważenie interesu publicznego i prywatnego w planowaniu przestrzennym, kontrola sądowa uchwał planistycznych.
Dotyczy specyficznych uwarunkowań terenowych i zgodności z nadrzędnymi aktami planistycznymi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zakaz zabudowy kubaturowej na terenach rolnych, wprowadzony miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, stanowi przekroczenie władztwa planistycznego gminy i narusza prawo własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zakaz zabudowy kubaturowej na terenach rolnych może być uzasadniony uwarunkowaniami przyrodniczymi, wodnymi oraz zgodnością z nadrzędnymi aktami planistycznymi (Studium, plan wojewódzki), a jego wprowadzenie nie stanowi automatycznie przekroczenia władztwa planistycznego ani naruszenia prawa własności, jeśli jest proporcjonalne i wyważone.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zakaz zabudowy był uzasadniony analizą wszystkich czynników: zgodnością ze Studium i planem wojewódzkim, uwarunkowaniami przyrodniczymi i wodnymi (sąsiedztwo obszaru zagrożonego powodzią, podmokły teren), a także zasadą zapobiegania rozlewaniu się zabudowy. Sąd II instancji skorygował błędną ocenę stanu faktycznego przez WSA i uznał, że gmina działała w granicach swojego władztwa planistycznego.
Czy zakaz zabudowy kubaturowej wprowadzony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest zgodny z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zakaz zabudowy kubaturowej na terenach rolnych może być zgodny ze Studium, jeśli Studium dopuszcza elastyczność w decyzji o lokalizacji siedlisk rolniczych i nie wyklucza takiego zakazu.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że ustalenia Studium nie musiały być przeniesione wprost do planu miejscowego, a jedynie nie mogły być z nimi sprzeczne. W tym przypadku, zarówno dopuszczenie, jak i wykluczenie zabudowy na terenie 49-R pozostawało w zgodzie ze Studium, które dopuszczało lokalizację siedlisk rolniczych w sąsiedztwie istniejącej zabudowy lub na terenach odleglejszych pod pewnymi warunkami, co dawało gminie swobodę decyzyjną.
Czy zakaz zabudowy kubaturowej wprowadzony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego województwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wymogi planu wojewódzkiego mogą stanowić istotny materiał merytoryczny dla planu miejscowego, nawet jeśli nie są wiążące wprost.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć ustalenia planu wojewódzkiego nie są wiążące dla planu miejscowego, to mogą stanowić istotny element w wykonywaniu prerogatyw planistycznych, zwłaszcza gdy uzupełniają kierunki przyjęte w Studium. W tym przypadku, ochrona ekosystemów, gruntów rolnych i ciągłości korytarzy ekologicznych wskazana w planie wojewódzkim wspierała decyzję gminy o wyłączeniu terenów rolnych spod zabudowy.
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi przez NSA.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi przez NSA.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 7
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Naruszenie prawa własności spowodowane całkowicie dowolnym określeniem sposobu zagospodarowania nieruchomości objętych miejscowym planem przy jednoczesnym pominięciu stanowiska zgłaszanego przez właścicieli nieruchomości.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przekroczenie władztwa planistycznego polegające na pominięciu interesu indywidualnego kosztem nieuzasadnionego prymatu interesu publicznego.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dążenie do lokalizowania nowej zabudowy na obszarach o w pełni wykształconej zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej, w szczególności poprzez uzupełnianie istniejącej zabudowy.
u.p.z.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Gmina dysponuje władztwem planistycznym, które musi uwzględniać wyważenie interesu publicznego i prywatnego.
u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W planie obowiązkowo ustala się warunki zagospodarowania terenów i ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy.
u.p.z.p. art. 20 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Uchwalenie postanowień planu niezgodnych ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Ogólne zasady kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola legalności uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Treść i granice prawa własności.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia prawa własności.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw i wolności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakaz zabudowy kubaturowej na terenach rolnych był uzasadniony uwarunkowaniami przyrodniczymi, wodnymi oraz zgodnością z nadrzędnymi aktami planistycznymi. • WSA błędnie ocenił stan faktyczny i prawny, nie uwzględniając kumulatywnie wszystkich istotnych czynników. • Gmina działała w granicach swojego władztwa planistycznego, wyważając interes publiczny i prywatny.
Odrzucone argumenty
Zakaz zabudowy kubaturowej naruszał prawo własności skarżącego i był nieuzasadniony. • Zakaz zabudowy był sprzeczny ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. • WSA prawidłowo ocenił, że zakaz zabudowy stanowił przekroczenie władztwa planistycznego.
Godne uwagi sformułowania
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. • Postawiona przez Sąd wojewódzki teza, że jedynie w granicach strefy biologicznie czynnej mógł zostać wprowadzony zakaz zabudowy kubaturowej, jest błędna. • Ustalenia studium nie muszą być przeniesione wprost do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale nie mogą również być ze sobą niespójne. • Studium ma być z założenia aktem elastycznym, który stwarzając nieprzekraczalne ramy dla swobodnego planowania miejscowego pozwala na maksymalne uwzględnienie warunków i potrzeb lokalnych przy tworzeniu regulacji planów miejscowych. • Plan miejscowy ma stanowić uszczegółowienie zapisów zawartych w studium. • Teren rolny na peryferiach wsi Mosty ze względu na uwarunkowania przyrodnicze oraz wodne stanowił teren predystynowany do wyłączenia spod jakiejkolwiek zabudowy. • Prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. • Sąd wojewódzki błędnie nadał charakter priorytetowy prawu własności i wadliwie przeprowadził test ważenia interesu prywatnego i interesu publicznego, dokonując po części błędnego ustalenia stanu faktycznego.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Marzenna Linska - Wawrzon
członek
Anna Szymańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zakazu zabudowy na terenach rolnych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, wyważenie interesu publicznego i prywatnego w planowaniu przestrzennym, kontrola sądowa uchwał planistycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych uwarunkowań terenowych i zgodności z nadrzędnymi aktami planistycznymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest tematem często budzącym emocje i zainteresowanie wśród właścicieli nieruchomości oraz prawników.
“Zakaz zabudowy na działce rolnej: Kiedy interes publiczny wygrywa z prawem własności?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.