II OSK 392/24

II OSK 392/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Grzegorz Czerwiński
Mirosław Gdesz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1777/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-18
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 710
art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 107d ust. 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184, art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Gdesz Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Grzegorz Antas (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Paulina Jaszczuk po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1777/23 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 czerwca 2023 r. nr DOZ-APN.650.104.2021.MW w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz A. W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 października 2023 r., VII SA/Wa 1777/23, w wyniku rozpoznania skargi A. W., uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: MKiDN) z 2 czerwca 2023 r., nr DOZ-APN.650.104.2021.MW oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: [...]WKZ) z 25 sierpnia 2021 r., znak: WSK.5180.220.2021.ML, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 107d ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r. poz. 710 ze zm.), dalej: u.o.z.o.z., a także art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej: k.p.a., wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości 10000,00 zł za prowadzenie bez pozwolenia [...]WKZ robót budowlanych przy budynku hali [...] należącej do [...] przy ul. [...] w [...] polegających na wzmocnieniu zabytkowej ściany szczytowej.
MKiDN złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107d ust. 1 oraz art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków (Dz. U. z 2021 r. poz. 81), dalej: r.p.p.k., w zw. z art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: Konstytucja RP, poprzez dokonanie przez Sąd I instancji wadliwej oceny, że organ nie dokonał w okolicznościach zawisłej sprawy wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i oceniał go w sposób dowolny, podczas gdy fakt braku posiadania ważnego pozwolenia konserwatorskiego przez skarżącą przed Sądem w momencie prowadzenia prac budowlanych ustalony został w wyniku przeprowadzonych oględzin i jest to stan faktyczny obiektywnie stwierdzalny, niepodlegający ocenie. Także i ocena stanu nieruchomości, mając na uwadze, że jest to zabytek o opisanych w ustawie wartościach, co także wynika z materiału dowodowego, została przez organ oparta na obiektywnych kryteriach oraz kompletnym materiale dowodowym, który został wszechstronnie zbadany, a błędna ocena działania postępowania organu doprowadziła Sąd I instancji do niesłusznego uchylenia zaskarżonej decyzji;
2) art. 107d ust. 1 oraz art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 7 r.p.p.k. w zw. z art. 5 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię ww. przepisów i wadliwe uznanie, że hipoteza art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. nie stanowi o "prowadzeniu" określonych tamże działań, ale o ich rozpoczęciu w sposób nieprawidłowy, w tym bez wymaganej zgody konserwatorskiej i obejmuje wyłącznie "fazę wstępną", podczas gdy zawarty w tym przepisie czasownik "podejmuje" został użyty w czasie teraźniejszym, w formie niedokonanej, zatem dla oceny możliwości zastosowania tego przepisu znaczenie ma nie tylko stan istniejący w momencie rozpoczęcia ocenianej czynności, ale przez cały czas jej trwania. Tym samym kontynuowanie działań przy zabytku rozpoczętych w okresie ważności pozwolenia po upływie tego terminu stanowi podejmowanie tych działań bez pozwolenia w rozumieniu art. 107d u.o.z.o.z., za czym przemawiają zarówno ratio legis tego przepisu, jak i względy logiki formalnej, wnioskowania a fortiori, systemowej oraz funkcjonalnej wykładni prawa, a także treść art. 5 Konstytucji RP; stąd dokonaną przez Sąd I instancji w tym zakresie wykładnię należy uznać za nieprawidłową;
3) art. 107d ust. 1 oraz art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 7 r.p.p.k. w zw. z art. 5 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię ww. przepisów i przez to wadliwe uznanie, że organy obu instancji nieprawidłowo stwierdziły, że upływ terminu pozwolenia konserwatorskiego spowodował wygaśnięcie tej decyzji lub wygaśnięcie uprawnień nadanych pozwoleniem konserwatorskim, podczas gdy organy właściwie ten stan prawny oceniły i wskazały, że upływ terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego jest równoznaczny z koniecznością uzyskania nowego pozwolenia, gdy inwestor planuje prowadzenie jakichkolwiek prac przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków. W przypadku pozwoleń konserwatorskich jednym z obligatoryjnych jego elementów jest wyznaczenie terminu ważności pozwolenia. Upływ czasu, na który został wydany dany akt, a więc nadejście terminu końcowego ma charakter zdarzenia przyszłego i nieuniknionego, i powoduje wygaśnięcie aktu. Upływ terminu działa zawsze automatycznie i oznacza wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wraz z nadejściem terminu końcowego decyzja przestaje obowiązywać i wygasa. Zatem jeśli inwestor uzyskał pozwolenie konserwatorskie na wykonanie określonych prac lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru i nie wykonał prac objętych danym pozwoleniem konserwatorskim w okresie ważności tego pozwolenia, to jest zobowiązany uzyskać nowe pozwolenie; stąd dokonaną przez Sąd I instancji w tym zakresie wykładnię należy uznać za nieprawidłową;
4) art. 107d ust. 1 oraz art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 7 r.p.p.k. w zw. z art. 5 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię ww. przepisów i wadliwe uznanie, że art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. interpretować należy wyłącznie w ramach wykładni gramatycznej i z tego powodu stwierdzono, że zgodnie z definicją zawartą w Słowniku Języka Polskiego PWN, podejmowanie oznacza "przedsięwziąć jakieś działanie", "rozpocząć coś", czyli podejmowanie działań, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z., to ich rozpoczynanie, a zatem karze podlega tylko ten, kto rozpoczyna roboty budowlane bez uzyskania pozwolenia konserwatorskiego; podczas gdy normę prawną wywodzoną z art. 107 ust. 1 u.o.z.o.z. należy intepretować łącznie z perspektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej, z uwzględnieniem zasady per non est oraz treści art. 5 Konstytucji RP, a tym samym karze podlega także kontynuowanie działań przy zabytku rozpoczętych w okresie ważności pozwolenia po upływie tego terminu, bowiem stanowi ono podejmowanie tych działań bez pozwolenia w rozumieniu art. 107d u.o.z.o.z., a nadto z brakiem pozwolenia konserwatorskiego należy również utożsamiać sytuacje, w których podmiot nie posiada pozwolenia, na podstawie którego w realiach danej sprawy może prowadzić przy zabytku roboty budowlane lub inne wskazane w art. 107d u.o.z.o.z. działania; stąd dokonaną przez Sąd I instancji w tym zakresie wykładnię należy uznać za nieprawidłową;
5) art. 107d ust. 1 oraz art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 7 r.p.p.k. w zw. z art. 5 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię ww. przepisów i wadliwe uznanie, że art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. interpretować należy tak, że hipoteza normy zawartej w art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. nie obejmuje sytuacji, w której inwestor uzyskał zgodę właściwego konserwatora zabytków na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z., następnie w okresie ważności tego pozwolenia uzyskał decyzję udzielającą pozwolenia na budowę i na podstawie tej decyzji wykonywał roboty budowlane po upływie okresu ważności wskazanego w pozwoleniu konserwatorskim, podczas gdy hipoteza art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. opisany stan faktyczny obejmuje, bowiem następuje wówczas upadek przesłanki niezbędnej do wydania pozwolenia na budowę, tj. uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego; stąd dokonaną przez Sąd I instancji w tym zakresie wykładnię należy uznać za nieprawidłową;
6) art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 7 r.p.p.k. w zw. z art. 5 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię ww. przepisów i wadliwe uznanie, że termin pozwolenia konserwatorskiego należy uznać za formalnoprawny, a to oznacza, że jego upływ nie powoduje, że decyzja przestaje obowiązywać w obrocie prawnym, podczas gdy ratio legis instytucji pozwolenia konserwatorskiego i łączna, zarówno gramatyczna, jak i funkcjonalna oraz systemowa wykładnia wymienionych przepisów wyraźnie prowadzi do wniosku, że jest to termin materialnoprawny i jego upływ powoduje, że decyzja przestaje obowiązywać w obrocie prawnym; stąd dokonaną przez Sąd I instancji w tym zakresie wykładnię należy uznać za nieprawidłową;
7) art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 7 r.p.p.k. w zw. z art. 5 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię ww. przepisów i wadliwe uznanie, że prezentowane przez organ konserwatorski interpretacje ww. przepisów w decyzjach administracyjnych oraz odpowiedzi na skargę nie mogły zostać uznane za słuszne ze względu na brak w u.o.z.o.z. odpowiednika art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351), dalej: p.b., podczas gdy rudymenty wykładni systemowej i funkcjonalnej oraz wymogi wykładni per analogiam nakazują art. 37 ust. 1 p.b. stosować w opisanym stanie faktycznym analogicznie, co w efekcie skutkuje wygaśnięciem pozwolenia na budowę; stąd dokonaną przez Sąd I instancji w tym zakresie wykładnię należy uznać za nieprawidłową;
8) art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 7 r.p.p.k. w zw. z art. 5 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię ww. przepisów i wadliwe uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziłyby podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, ponieważ waga naruszenia miałaby być znikoma z uwagi na to, że inwestor kontynuując prace miał na celu utrzymanie substratu zabytku, bowiem ich przerwanie groziłoby katastrofą budowlaną (zawaleniem budynku), podczas gdy taki stan faktyczny nie wynika z zebranego w sprawie niniejszej materiału dowodowego, a w szczególności nie była to opinia właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, a wyłącznie subiektywne stanowisko skarżącej przed Sądem I instancji, a do wiążącego formułowania stanowiska w tym zakresie skarżąca nie jest uprawniona, stąd dokonaną przez Sąd I instancji w tym zakresie wykładnię należy uznać za nieprawidłową.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej MKiDN wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżąca w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżący kasacyjnie organ na usprawiedliwionych podstawach.
Istota sporu w świetle zarzutów sformułowanych przez MKiDN we wniesionej skardze kasacyjnej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy kontynuowanie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru po upływie terminu wskazanego w uprzednio wydanym pozwoleniu konserwatorskim, przy jednoczesnym legitymowaniu się przez inwestora ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę wydaną na podstawie tego pozwolenia konserwatorskiego, może zostać zakwalifikowane jako "podejmowanie działań bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków" w rozumieniu art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z., a w konsekwencji prowadzić do nałożenia na osobę wskazaną w tym przepisie administracyjnej kary pieniężnej za popełniony delikt.
Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej, przy czym argumentem, który nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu uwzględnić skargi kasacyjnej, nie jest bezpośrednio uznanie, iż wskazywany w jej zarzutach kierunek wykładni, jaki powinien być nadawany art. 107d ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z., § 12 ust. 1 pkt 7 r.p.p.k. i art. 5 Konstytucji RP, jest nieuzasadniony w świetle powszechnie stosowanych dyrektyw interpretacyjnych pozwalających na ustalenie sensu przepisu, lecz stwierdzenie, że zagadnienie interpretacyjne stanowiące przedmiot zarzutów skargi kasacyjnej musi być traktowane w sprawie poddanej kontroli Sądu I instancji jako już wiążąco przesądzone na płaszczyźnie prawnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 kwietnia 2024 r., II OSK 869/22. Brak jest tym samym powodu, by przepisy składające się na regulację materialnoprawną opisaną w skardze kasacyjnej poddawać wykładni uwzględniającej szczegółowo przytoczone w niej argumenty prawne, jeżeli działanie to nie służy osiągnięciu celu postępowania instancyjnego, które należy odnosić do potrzeby sformułowania wypowiedzi, czy stanowisko przyjęte w zaskarżonym wyroku przez Sąd I instancji odnośnie do oceny legalności zaskarżonej decyzji MKiDN z 2 czerwca 2023 r. jest prawidłowe.
W przywołanym orzeczeniu z 9 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny, poddając kontroli instancyjnej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 listopada 2021 r., VII SA/Wa 1522/21 wydany w sprawie dotyczącej zmiany pozwolenia konserwatorskiego, dokonał oceny prawnej relacji między pozwoleniem konserwatorskim a ostatecznym pozwoleniem na budowę, stwierdzając, że termin ważności decyzji zezwalającej na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku jest istotny z tego względu, iż w ww. terminie inwestor powinien uzyskać pozwolenie na budowę. Upływ tego terminu, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego kasacyjnie organu, nie skutkuje natomiast, jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny, koniecznością uzyskiwania przez inwestora nowego pozwolenia konserwatorskiego czy też wystąpienia o zmianę istniejącego pozwolenia poprzez wydłużenie terminu ważności decyzji wydanej przez organ konserwatorski.
Co jest kluczowe dla dalszych rozważań, powyższa ocena prawna została sformułowana przez Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie sprawy ubiegania się przez A. W., a więc skarżącą w niniejszym postępowaniu, o przedłużenie terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego udzielonego decyzją [...]WKZ z 15 stycznia 2019 r., nr [...] na prowadzenie robót budowlanych przy spornym budynku hali [...] przy ul. [...] w [...], którego ściana szczytowa została wpisana do rejestru. Z akt sprawy wynika, że upływ terminu ważności ww. pozwolenia konserwatorskiego (31 grudnia 2020 r.) w sytuacji niedoprowadzenia do jego przedłużenia, jak też kontynuowania przez skarżącą robót budowlanych przy budynku na podstawie udzielonego jej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w dniu 21 października 2020 r. pozwolenia na budowę - co potwierdziły przeprowadzone przez [...]WKZ 22 stycznia 2021 r. oględziny stanu zachowania obiektu - stanowił podstawę wstrzymania przez [...]WKZ decyzją z 22 stycznia 2021 r., nr WSK.5180.23.2021 robót prowadzonych przez skarżącą z uwagi na nadanie im kwalifikacji robót budowlanych prowadzonych bez ważnego pozwolenia konserwatorskiego, a następnie wszczęcia w dniu 25 stycznia 2021 r. postępowania w sprawie wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, które zostało zakończone przywołaną decyzją MKiDN z 2 czerwca 2023 r. objętą skargą skarżącej rozpatrzoną zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji.
W sytuacji, gdy motywy wyroku z 9 kwietnia 2024 r. dotyczące terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego doprowadziły do wiążącego określenia jego charakteru, a w konsekwencji wyznaczyły zakres uprawnień, jaki wynikał dla skarżącej z pozostawania adresatem decyzji [...]WKZ z 15 stycznia 2019 r., nr W/204/2019, nie zachodzi możliwość, by na gruncie niniejszej sprawy MKiDN mógł w sposób skuteczny prawnie dowodzić w skardze kasacyjnej, zarzucając Sądowi I instancji dopuszczenie się błędnej wykładni art. 107d ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z., § 12 ust. 1 pkt 7 r.p.p.k. i art. 5 Konstytucji RP, że upływ terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego udzielonego ww. decyzją spowodował wygaśnięcie tego aktu, co jest równoznaczne z koniecznością uzyskania nowego pozwolenia i że zaniechanie podjęcia przez skarżącą tego działania powinno podlegać sankcji prawnej, jako że stanowiło sytuację równoważną z przypadkiem określonym przez ustawodawcę w art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z.
Podzielenie poglądu interpretacyjnego organu prowadziłoby do podważenia skutków prawnych wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, pozostając w rażącej sprzeczności z art. 170 p.p.s.a. Określona w ww. przepisie moc wiążąca orzeczenia sądowego w odniesieniu tak do organu, jak i do sądu oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Powoduje to, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie powinna być ona podważana. Jak się jednolicie przyjmuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć niedających się pogodzić w systemie sprawowania władzy publicznej (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2024 r., II OSK 198/23; wyrok NSA z 20 września 2023 r., II OSK 3197/20; wyrok NSA z 17 maja 2023 r., II OSK 1654/20).
Uwaga skarżącej zamieszczona w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że prowadzenie (kontynuowanie) przez nią w styczniu 2021 r. robót budowlanych przy zabytku po terminie ustalonym w pozwoleniu konserwatorskim nie może być utożsamiane z podjęciem robót bez pozwolenia konserwatorskiego przy zabytku "w ogóle" w tych warunkach pozostaje w całości trafna, a równocześnie, co należy podkreślić, odpowiada ogólnemu zapatrywaniu, jakie w odniesieniu do tejże kwestii na gruncie stosowania art. 107d ust. 1 u.o.z.o.z. jest przyjmowane w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2024 r., II OSK 80/24; wyrok NSA z 15 listopada 2022 r., II OSK 3526/19).
Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.