II OSK 384/26Brak właściwości sądu administracyjnego w sprawach wiz krajowych
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej obywatela Tanzanii, Y. B. S., od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odrzuciło jego skargę na decyzję Konsula RP o odmowie wydania wizy krajowej w celu wykonywania pracy. Sąd pierwszej instancji uznał, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, powołując się na art. 5 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej skarżący podniósł szereg zarzutów, w tym naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie braku właściwości sądu, zarzucił także naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 32, 45 ust. 1) oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (art. 13, 14), argumentując, że wyłączenie kontroli sądowej decyzji wizowych narusza prawo do sądu i prowadzi do dyskryminacji. Wskazywał również na potrzebę skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę w granicach jej podstaw, oddalił ją. Sąd podkreślił, że kwestia braku właściwości sądów administracyjnych w sprawach wiz krajowych była już wielokrotnie rozstrzygana, a obecne brzmienie art. 5 pkt 4 p.p.s.a. wyłącza kontrolę sądową decyzji wizowych, z wyjątkiem wiz Schengen oraz wiz dla członków rodzin obywateli UE. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, wskazując, że prawo UE nie reguluje trybu wydawania wiz długoterminowych, a warunki i procedury odwoławcze są objęte prawem krajowym. Wyrok TSUE w sprawie C-949/19 M.A. nie miał zastosowania, gdyż sprawa nie dotyczyła realizacji uprawnień wynikających z prawa UE. NSA uznał, że wyłączenie właściwości sądów administracyjnych w sprawach wiz krajowych nie narusza konstytucyjnego prawa do sądu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 12/99, który dopuścił ograniczenia prawa do sądu dla cudzoziemców na mocy art. 37 ust. 2 Konstytucji. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia EKPC, wskazując na brak wskazania konkretnych naruszonych praw i wolności. Na koniec, NSA sprostował oczywistą omyłkę w postanowieniu Sądu pierwszej instancji dotyczącą oznaczenia strony skarżącej. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu został skierowany do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej braku właściwości sądów administracyjnych w sprawach wiz krajowych, z uwzględnieniem interpretacji przepisów krajowych i unijnych.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego (wiza krajowa na pracę) i nie obejmuje wszystkich rodzajów wiz ani sytuacji, w których prawo UE może przyznawać prawa podlegające ochronie sądowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy decyzja o odmowie wydania wizy krajowej w celu wykonywania pracy podlega kontroli sądów administracyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, z wyjątkiem ściśle określonych sytuacji, decyzje o odmowie wydania wiz krajowych nie podlegają kontroli sądów administracyjnych na mocy art. 5 pkt 4 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach wiz krajowych, chyba że są to wizy Schengen lub wizy dla członków rodzin obywateli UE. Prawo UE nie reguluje trybu wydawania wiz długoterminowych, a warunki i procedury odwoławcze są objęte prawem krajowym. Wyłączenie to nie narusza konstytucyjnego prawa do sądu, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego.
Czy wyłączenie właściwości sądów administracyjnych w sprawach wiz krajowych narusza konstytucyjne prawo do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ art. 37 ust. 2 Konstytucji RP dopuszcza ustawowe ograniczenia prawa do sądu dla cudzoziemców.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny w wyroku P 12/99 uznał, że art. 37 ust. 2 Konstytucji pozwala na ograniczenie prawa do sądu dla cudzoziemców, co obejmuje również sprawy wizowe.
Czy odmowa wydania wizy krajowej w celu wykonywania pracy może rodzić obowiązek udzielenia ochrony sądowej na podstawie prawa Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wniosek o wizę nie realizuje uprawnień przewidzianych w prawie UE, a warunki wydania wizy są regulowane wyłącznie prawem krajowym.
Uzasadnienie
Wyrok TSUE w sprawie C-949/19 dotyczył sytuacji, gdy prawo UE przyznaje prawa lub nakłada obowiązki. W przypadku wiz krajowych na pracę, gdzie regulacje opierają się na prawie krajowym, nie ma podstaw do stosowania art. 47 KPP.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 5 § pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłącza właściwość sądów administracyjnych w sprawach wiz krajowych, z wyjątkiem wiz Schengen oraz wiz dla członków rodzin obywateli UE.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.c. art. 114
Ustawa o cudzoziemcach
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 37 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 37 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2026 poz 143
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak właściwości sądów administracyjnych do rozpoznania skargi na decyzję o odmowie wydania wizy krajowej w celu wykonywania pracy, zgodnie z art. 5 pkt 4 p.p.s.a. • Wyłączenie właściwości sądów administracyjnych nie narusza konstytucyjnego prawa do sądu. • Prawo UE nie nakłada obowiązku zapewnienia prawa do sądu w przypadku odmowy wydania wizy krajowej na pracę, gdy regulacje opierają się na prawie krajowym.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 4 oraz art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie braku właściwości sądu. • Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędną interpretację i odrzucenie skargi. • Zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 267 TFUE poprzez zaniechanie skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE. • Zarzut naruszenia art. 2, 32 i 45 ust. 1 Konstytucji RP. • Zarzut naruszenia art. 13 i 14 EKPC.
Godne uwagi sformułowania
sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych • nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych • zasada państwa prawa, prawo do sądu oraz standardy ochrony praw człowieka • strefy bez kontroli sądowej • nie można zatem wskazać, analogicznie jak w powołanej sprawie M.A. przeciwko Konsulowi Rzeczypospolitej Polskiej w N., przepisu prawa Unii, który nakładałby na państwo członkowskie obowiązek zapewnienia prawa do sądu • wyłączenie właściwości sądów administracyjnych w sprawach wiz krajowych nie narusza, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, zagwarantowanego w Konstytucji RP prawa do sądu
Skład orzekający
Zdzisław Kostka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej braku właściwości sądów administracyjnych w sprawach wiz krajowych, z uwzględnieniem interpretacji przepisów krajowych i unijnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego (wiza krajowa na pracę) i nie obejmuje wszystkich rodzajów wiz ani sytuacji, w których prawo UE może przyznawać prawa podlegające ochronie sądowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa migracyjnego i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla cudzoziemców, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.
“Czy odmowa wizy krajowej oznacza brak prawa do sądu? NSA wyjaśnia granice kontroli administracyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.