II OSK 360/23

II OSK 360/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 744/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-09-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 10, 90, 106, 120, 122, 133, 141, 145, 151, 153, 183, 184, 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15 zzs4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 8, 9, 10, 11, 61a, 77, 80, 105, 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant: starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. i A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 września 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 744/22 w sprawie ze skargi A.K. i A.K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2022 r., nr [...] , znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 28 września 2022r., sygn. akt II SA/Kr 744/22, oddalił skargę A. K. i A. K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2022 r., nr [...], znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 23 lipca 2021 r. znak: [...], działając na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej: P.b.) i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Nowego Sącza (PINB) umorzył w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej realizacji budowy budynku gospodarczego o wymiarach 3.00x8.00 m zlokalizowanego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...][...] w [...], usytuowanego w granicy z nieruchomością przy ul. [...][...] w [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że pismem z dnia 3 kwietnia 2019 r. A. K. i A. K. zwrócili się do PINB o wydanie w stosunku do D. R. nakazu rozebrania szopy drewnianej usytuowanej na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...]. Pismem z dnia 28 czerwca 2019 r. sprecyzowali, że ich intencją jest wszczęcie postępowania zmierzającego do ustalenia legalności przedmiotowego budynku. Jednocześnie załączyli kopie dwóch decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie: 1. decyzji Urzędu Miejskiego w Nowym Sączu z dnia 22 września 1980 r. znak: [...], którą wydano nakaz rozbiórki szopy drewnianej usytuowanej na nieruchomości położonej przy ul. [...][...] w [...]; 2. decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego, Architektury i Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu z 20 października 1980 r. znak: [...], którą uchylono ww. decyzję organu I instancji.
Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 10 maja 2019 r. ustalono, że przedmiotowy budynek jest nieużytkowany – jest opróżniony i znajduje się w dobrym stanie faktycznym.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2019 r. nr [...]znak: [...]PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalności realizacji budynku gospodarczego wybudowanego przed 1960 r. i zlokalizowanego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...][...] w [...], usytuowanego przy granicy z nieruchomością przy ul. [...][...] w [...].
Postanowieniem nr [...] z dnia 9 kwietnia 2020 r. znak: [...]Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie (MWINB) utrzymał powyższe postanowienie w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 września 2020r. sygn. akt: II SA/Kr 706/20 uchylił ww. postanowienie MWINB oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organy nadzoru budowlanego powinny przyjąć albo brak jednoznacznego ustalenia w niniejszej sprawie tożsamości ww. postępowania z postępowaniem inicjowanym w 2019 r. przez skarżących, albo w przypadku uznania tej tożsamości, jako obecnie właściwe w sprawach legalności utrzymania obiektów budowlanych zgodnie z przepisami technicznymi (organy orzekające w latach 80-tych nie mają obecnie tych kompetencji), winny doprowadzić ww. postępowanie jako niezakończone do końcowego rozstrzygnięcia. W wyroku tym wskazano również, że organy mimo wyraźnych twierdzeń skarżących o braku fundamentów (związania z gruntem) obiektu (szopy), bez wystarczającego uzasadnienia przyjęły jako przedmiot orzekania "budynek gospodarczy".
W trakcie oględzin na terenie przedmiotowej nieruchomości w dniu 26 lutego 2021 r. ustalono, że na terenie działki nr [...] w obr. [...] usytuowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący oraz budynek gospodarczy o konstrukcji drewnianej usytuowany w granicy z działką nr [...] w obr. [...]. Wymiary poziome budynku wynoszą około: 8.00 x 3.00 m, wysokość około: 2.40 - 3.50 m - nie uległy zmianie od poprzedniej kontroli przeprowadzonej dnia 10 maja 2019 r. Zostało wymienione pokrycie dachu z papy na blachę dachówkową. Na okoliczność wymiany pokrycia dachu właściciele budynku - B. i P. S. - przedłożyli zaświadczenie z dnia 4 września 2019 r. znak: [...], o braku wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia wymiany pokrycia dachowego na budynku gospodarczym. Przedmiotowy budynek gospodarczy posadowiony jest na fundamencie betonowym - górna część fundamentu widoczna jest ponad powierzchnią gruntu. Dokonano częściowej wymiany elementów drewnianych budynku, które zostały zaimpregnowane, a to: dolnych fragmentów poszycia deskowego ściany od strony działki nr [...] w obr. [...] do wysokości około 50 cm; fragmentów drewnianych belek podwalinowych od strony działki nr [...] w obr. [...]; fragmentów słupków drewnianych od strony działki nr [...] w obr. [...] do wysokości około 80-100 cm - słupki w miejscach połączeń wzmocniono obustronnie nabitymi deskami; fragmentu drewnianej belki podwalinowej przy drzwiach wejściowych do budynku. Właściciele przedmiotowego budynku przedłożyli kserokopię protokołu ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych przez pracowników Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Nowym Sączu z dnia 1 sierpnia 2019 r. znak: [...]. Jak wynika z protokołu, w wyniku czynności kontrolnych nie stwierdzono nieprawidłowości powodujących bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru, jak również nie stwierdzono występowania elementów zagrożenia życia ludzi. Z kolei z treści aktu notarialnego nr rep. A: [...]z dnia 15 września 1960r. wynika, że w chwili sprzedaży nieruchomość ta była zabudowana dwiema szopami. Na podstawie dokumentacji archiwalnej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości – a to "Planu sytuacyjnego (...)" zatwierdzonego dnia 30 października 1961 r. ustalono, że projektowany to budynek mieszkalny o wymiarach 7.50 x 9.00 m oraz prowizoryczna szopa na składowanie materiałów budowlanych o wymiarach 3.00 x 2.00 m. Szopa zlokalizowana miała być w odległości 13.5 m od tzw. linii regulacyjnej i w odległości 7.00 m od granicy z działką nr [...] (obecnie nr [...] w obr. [...]) oraz 7.00 m od granicy z działką nr [...]. Na planie tym ukazano również istniejący obiekt gospodarczy usytuowany w granicy z działką nr [...]. Po dokonaniu pomiarów obiektu na planie stwierdzono, że wynoszą one 8.00 x 3.00 m.
Niezależnie od powyższego uzyskano: kopię aktualnej mapy ewidencyjnej gruntów i budynków dla działki nr [...] w obr. [...] - mapa ta nie ukazuje przedmiotowego budynku gospodarczego; kopię archiwalnej mapy zasadniczej dla działki nr [...] obr. [...] - mapa ta ukazuje przedmiotowy budynek gospodarczy; mapę sytuacyjną w skali 1:1000 nr [...] - mapa ta nie ukazuje przedmiotowego budynku gospodarczego; szkic pomiaru budynku nr [...] sporządzony dnia 1 grudnia 1966 r. - szkic ten ukazuje przedmiotowy budynek gospodarczy.
Pismem z dnia 26 maja 2021 r. Urząd Miasta Nowego Sącza poinformował, że nie odnaleziono akt sprawy [...], ani pozwolenia na budowę budynku gospodarczego wydanego przed 1966 r.
W konsekwencji powyższych ustaleń przyjęto, że przedmiotem niniejszego postępowania jest budowa budynku gospodarczego o wymiarach 3.00 x 8.00 m zlokalizowanego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...][...] w [...], usytuowanego w granicy z nieruchomością przy ul. [...][...] w [...]. Przedmiotowy budynek gospodarczy posiada konstrukcję drewnianą, dach pokryty blachą dachówkową i jest posadowiony na fundamencie betonowym (co jednoznacznie ustalono w trakcie oględzin przedmiotowego budynku przeprowadzonych dnia 26 lutego 2021 r.). Zebrany materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż budynek zrealizowano przed 1961 r. Świadczy o tym fakt ukazania przedmiotowego budynku na Planie Sytuacyjnym parceli gruntowej l. kat. [...] z naniesieniem projektowanego budynku mieszkalnego typowego 0146 E. R. przy ul. [...] w [...] zatwierdzonym dnia 30 października 1961 r. przez Kierownika Wydziału Architektury i Budownictwa w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Nowym Sączu. Nie jest znany inwestor przedmiotowego budynku. Ustalono nadto, że decyzją z dnia 22 września 1980 r. znak: [...]wydano nakaz rozbiórki szopy drewnianej usytuowanej na nieruchomości położonej przy ul. [...][...] w [...]. Następnie decyzją Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego, Architektury i Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu z dnia 20 października 1980 r. znak: [...] uchylono ww. decyzję organu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że przedmiotowy budynek usytuowany jest w głębi ogrodu i nie mógł być tymczasowy i przeznaczony na czas trwania budowy budynku mieszkalnego. Wiedzę o fakcie wydania ww. decyzji tut. organ posiadł na podstawie dokumentów przedłożonych przez A. i A. K.. Akta postępowania znak: [...] zostały prawdopodobnie poddane zniszczeniu. Nie zachował się też dokument, który świadczyłby o zakończeniu postępowania prowadzonego przez Urząd Miejski w Nowym Sączu pod znakiem: [...], zatem należało przyjąć, że postępowanie to nie zostało zakończone. PINB uznał tożsamość postępowania prowadzonego przez Urząd Miejski w Nowym Sączu pod znakiem: [...]oraz postępowania obecnie prowadzonego pod znakiem [...]. Wskazał, że nakaz rozbiórki zawarty w decyzji z dnia 22 września 1980 r. uzasadniono okolicznością, że budowa budynku mieszkalnego została zakończona, zatem czasową wiatę należało rozebrać. Jak jednak wynika z Planu Sytuacyjnego parceli gruntowej l. kat. [...] z naniesieniem projektowanego budynku mieszkalnego typowego 0146, przedmiotowy budynek istniał już przed wydaniem pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego przy ul. [...][...] w [...], tj. przed 1961 r. Mając na uwadze okoliczność, że A. i A. K. stali się właścicielami sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...][...] w [...] dopiero w 1966 r., nie sposób zdaniem PINB przyjąć, iż ich twierdzenia na temat daty realizacji i przeznaczenia przedmiotowego budynku gospodarczego są bardziej wiarygodne, aniżeli oświadczenia E. R. będącego właścicielem nieruchomości przy ul. [...][...] od 1960 roku.
W konsekwencji PINB przyjął, że budynek stanowiący przedmiot niniejszego postępowania wybudowano przed 1961 r. i tym samym budynek ten nie stanowił budynku tymczasowego na materiały budowalne wykonanego na czas budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...][...] w [...]. Z uwagi na okoliczność, iż od daty realizacji przedmiotowego budynku upłynęło co najmniej 60 lat oraz nie zachowały się wszystkie archiwalne dokumenty dotyczące inwestycji budowlanych na nieruchomości przy ul. [...][...], brak jest podstaw, by przyjąć, iż przedmiotowy budynek został zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę i niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie realizacji.
Decyzją z dnia 19 kwietnia 2022 r. znak: [...], MWINB utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalony przez organ I instancji stan faktyczny, przyjmując go za własny. Podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany przed 1961 r., tj. w okresie obowiązywania Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1928 r., Nr 23, poz. 202). Wskazał, że w celu zbadania legalności przedmiotowego obiektu budowlanego, z uwagi na fakt, iż aktualni właściciele nie dysponują takową dokumentacją organ I instancji wystąpił do Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta Nowego Sącza, Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w Nowym Sączu, jak również do Archiwum Narodowego w Krakowie Oddz. w Nowym Sączu, celem pozyskania stosownej dokumentacji z zasobów archiwalnych. Jednakże wśród nich nie odnaleziono wnioskowanej dokumentacji. Organ wskazał, że na gruncie obowiązującego w/w rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, jak również następnych regulacji tj. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane i ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, brak było w aktualnym wówczas stanie prawnym obowiązującego przepisu, który nakładałby na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązek przechowywania dokumentacji robót budowlanych przez okres istnienia obiektu, co na dzień dzisiejszy określa dyspozycja zawarta w art. 63 P.b.
Organ odwoławczy zauważył, że braku wymaganego pozwolenia na budowę nie można utożsamiać z brakiem samego dokumentu decyzji o pozwoleniu na budowę przez inwestora; brak tego ostatniego nie zawsze bowiem będzie oznaczać wybudowanie obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (por. II SA/Wr 402/09). W konsekwencji brak możliwości wylegitymowania się przez aktualnych właścicieli dokumentem decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego nie prowadzi do wniosku, że ww. obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Wobec tego zdaniem MWINB organ I instancji prawidłowo ustalił, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe, w obecnym stanie prawnym nie ma bowiem podstawy prawnej (przepisu w ustawie Prawo budowlane), która pozwalałaby w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym na wydanie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia przepisów proceduralnych, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania niniejszej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 6, 7, 8, k.p.a. organ odwoławczy podał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Bezpodstawny, zdaniem organu odwoławczego, jest również zarzut naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że zawiadomieniem z dnia 5 lutego 2021 r., znak: [...] strony zostały poinformowane o planowanych na dzień 26 lutego 2021 r. oględzinach budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...][...] w [...]. W dniu 22 lutego 2021 r. na dziennik podawczy PINB wpłynęło pismo odwołujących, którym wnieśli o zmianę terminu oględzin. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 24 lutego 2021 r., znak: [...] organ I instancji poinformował wnioskodawców, że z przyczyn obiektywnych nie ma możliwości odwołania wyznaczonych na dzień 26 lutego 2021 r. oględzin budynku gospodarczego na terenie nieruchomości przy ul. [...][...] w [...]. Organ I instancji wskazał, iż przedmiotowy wniosek wpłynął zbyt późno, by w sposób skuteczny poinformować pozostałe strony postępowania o odwołaniu oględzin. Jednocześnie PINB poinformował A. i A. K., iż posiadają (...) przymiot stron prowadzonego postępowania, w związku z czym - po wcześniejszym ustaleniu daty i godziny - mogą skorzystać z prawa wglądu w akta sprawy, w tym protokołu oględzin z dnia 26 lutego 2021 roku. Ponadto zawiadomieniem z dnia 23 czerwca 2021 r., znak: [...] organ I instancji poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do całości zebranych materiałów dowodowych. Strony postępowania na każdym etapie prowadzenia sprawy mogły więc zapoznać się z kompletem akt sprawy oraz wypowiedzieć się co do wszystkich zgromadzonych materiałów.
Jeśli chodzi o zarzut dotyczący naruszenia przepisów dot. minimalnej odległości obiektu od granicy sąsiedniej nieruchomości, to organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu nie można kwestionować legalności posadowionego tam przedmiotowego budynku, bowiem nie ma dowodu, który wskazywałby na to, iż powstał w warunkach samowoli budowlanej. Ponadto mając na uwadze przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, to zgodnie z art. 178 w/w rozporządzenia: Budynki powinny być wznoszone bezpośrednio przy granicy działki albo w odległości co najmniej trzech metrów od granicy. Organ zauważył również, że z Protokołu ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 1 sierpnia 2019 r., znak: [...] przeprowadzonych przez Państwową Straż Pożarną wynika, że w obrębie obiektu oraz w bezpośrednim sąsiedztwie nie stwierdzono przechowywania/magazynowania żadnych materiałów palnych. Wobec tego bezzasadny jest również zarzut ryzyka rozniecenia i przeniesienia ognia.
Skargą A. K. i A. K. zaskarżyli powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 156 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 §1 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 6, 7 § 1, art. 8 § 1, art. 11 k.p.a. oraz art. 105 §1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a w związku z tym skarga musiała zostać oddalona.
Sąd podniósł, że przyczyn bezprzedmiotowości w okolicznościach sprawy organy nadzoru budowlanego dopatrzyły się w braku możliwości wykazania, że sporny obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Wskazał przy tym, że to stanowisko podziela. Zauważył przy tym, że kontekst prawny zaskarżonej decyzji stanowił również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 września 2020 r., II SA/Kr 706/20, którym orzekające w sprawie organy oraz Sąd były związane na podstawie art. 153 p.p.s.a. Sąd zakwestionował przede wszystkim zakończenie postępowania w drodze rozstrzygnięcia o formalnym charakterze (art. 61a § 1 k.p.a.), podczas gdy wymagane było postępowanie wyjaśniające.
Sąd stwierdził, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i doprowadziły do ustalenia kwestii, które w wyroku II SA/Kr 706/20 uznane zostały za wątpliwe. Doprowadzono tym samym do zgromadzenia materiału dowodowego wystarczającego do zakończenia postępowania. Po pierwsze, w odniesieniu do spornego obiektu ustalono, że stanowi on budynek gospodarczy o wymiarach 3.00 x 8.00 m, zlokalizowany jest na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...][...] w [...], w granicy z nieruchomością przy ul. [...][...] w [...]. Sąd podzielił stanowisko organu, że w nomenklaturze Prawa budowalnego obiekt ten należy określać mianem "budynku gospodarczego", nie zaś szopy, jak chcą skarżący.
Dalej Sąd wskazał, że jak ustalono, budynek ten posiada konstrukcję drewnianą, dach pokryty blachą dachówkową i jest posadowiony na fundamencie betonowym (vide: protokół oględzin z 26.02.2021 r.). Ustalono również, na podstawie zgromadzonych materiałów, że budynek zrealizowano przed 1961 r. Wskazuje na to przede wszystkim fakt ukazania przedmiotowego budynku na Planie Sytuacyjnym parceli gruntowej l. kat. [...] z naniesieniem projektowanego budynku mieszkalnego typowego 0146-ob. R. E. przy ul. [...] w [...] zatwierdzonym dnia 30 października 1961 r. przez Kierownika Wydziału Architektury i Budownictwa w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Nowym Sączu. Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia są prawidłowe i nie sposób ich zakwestionować na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Na prawidłowość ustaleń w tym zakresie wskazuje również kopia zezwolenia na budowę z 17 grudnia 1961 r. wydanego dla E. R., zezwalającego na budowę domu jednorodzinnego oraz prowizorycznej szopy na składowanie materiałów budowlanych według projektu typowego 0146, do którego nawiązuje ww. Plan sytuacyjny. Z zestawienia obu tych dokumentów w ocenie Sądu wynika, że owa "prowizoryczna szopa na składowanie materiałów budowlanych" miała być posadowiona w środkowej części działki wówczas oznaczonej numerem [...] (aktualnie działka nr [...]), w podanych tam odległościach od granic działki. Lokalizacja szopy została zwymiarowana podobnie, jak planowany wówczas budynek mieszkalny. Równocześnie, na rysunku Planu sytuacyjnego wrysowany jest w granicy z działką nr [...] budynek oznaczony literą "g", który jest przedmiotem tego postępowania. W konsekwencji należało zdaniem Sądu stwierdzić, że sporny budynek istniał już w dacie wydawania zezwolenia na budowę budynku mieszkalnego i prowizorycznej szopy na składowanie materiałów budowlanych, a jednocześnie nie był przedmiotem tego zezwolenia, w szczególności nie dotyczył go punkt 6 zezwolenia, w którym nakazano zlokalizowanie prowizorycznej szopy na materiały budowlane w odległościach 4 m od poszczególnych granic oraz jej rozebranie niezwłocznie po wybudowaniu budynku mieszkalnego. W ocenie Sądu można również przypuszczać, że legalność tego budynku nie była wówczas kwestionowana, skoro wrysowany został na ww. dokumentach.
Po drugie zdaniem Sądu ustalono, że w latach 80-tych XX wieku prowadzone było postępowanie w sprawie nakazania rozbiórki spornego budynku gospodarczego. Ustalono w szczególności, że Prezydent Miasta Nowego Sącza (Urząd Miejski w Nowym Sączu) decyzją z 22 września 1980 r. znak: [...]nakazał rozebranie szopy drewnianej usytuowanej na nieruchomości położonej przy ul. [...][...], która następnie została uchylona decyzją Wojewody Nowosądeckiego (Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego, Architektury i Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu) z 20 października 1980 r. znak: [...]. Jako podstawę prawną ww. decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której (brzmienie z 1988 r.) "uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji". Zatem z sentencji rozstrzygnięcia wynika, że organ ten podjął decyzję reformatoryjną, choć brak jest treści zreformowanego rozstrzygnięcia. Z kolei z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że "Przedłożony (...) akt notarialny (...) z dnia 15.IX.1960 r. stwierdza, że parcela [...] jest zabudowana budynkiem gospodarczym drewnianym na fundamencie oraz szopą. (...) Po przeprowadzeniu wizji lokalnej w terenie tut. Biuro stwierdza, ze budynek usytuowany jest w głębi ogrodu (...). W związku z powyższym sprawę przekazuje się do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji". Sąd przypomniał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 18 września 2020 r. zobowiązał organy nadzoru budowlanego do ustalenia, czy przedmiot tamtego postępowania był tożsamy z przedmiotem aktualnie prowadzonego postępowania, jak i tego, czy tamto postępowanie zakończyło się i w jaki sposób. W tym zakresie organy ustaliły, że akta postępowania znak: [...]zostały prawdopodobnie zniszczone; nie zachował się jakikolwiek dokument, który świadczyłby o zakończeniu postępowania prowadzonego przez Urząd Miejski w Nowym Sączu do sygn. [...]. Organy przyjęły wobec tego, że postępowanie to nie zostało zakończone, a przedmiot postępowania prowadzonego przez Urząd Miejski w Nowym Sączu pod znakiem: [...] jest tożsamy z przedmiotem postępowania prowadzonego przez PINB do sygn. [...], który to organ jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. Również i w powyższym zakresie Sąd uznał ustalenia organu za prawidłowe i realizujące wytyczne WSA w Krakowie zawarte w wyroku z 18 września 2020 r. W ocenie Sądu obecnie orzekającego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z treści uzasadnienia decyzji Wojewody Nowosądeckiego i odwołania E. R. wynika, że przedmiotem ówczesnego postępowania była sporna szopa, którą ówczesny organ pierwszej instancji błędnie utożsamił z prowizoryczną szopą na materiały budowalne, o której stanowiło zezwolenie na budowę, a która to szopa miała zostać niezwłocznie rozebrana po wybudowaniu budynku mieszkalnego.
Sąd przyjął za uzasadnione stanowisko organów, zgodnie z którym ustalone w sprawie okoliczności wskazują na bezprzedmiotowość postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Zaznaczył, że słusznie organy przyjęły, że brak przedmiotu postępowania wynika z braku możliwości stwierdzenia, iż przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany samowolnie. Jeśli przyjąć, że od daty realizacji przedmiotowego budynku upłynęło co najmniej 60 lat, to nie można wymagać od właścicieli nieruchomości, na której znajduje się sporny budynek, by dysponowali dowodami na legalność tego obiektu. Nie bez znaczenia pozostaje zdaniem Sądu fakt, że dopiero art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zobowiązuje właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego do przechowywania przez okres istnienia obiektu dokumentów, o których mowa w art. 60, w szczególności dokumentacji budowy i dokumentacji powykonawczej, oraz opracowań projektowych i dokumentów technicznych robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania. Nie można odmówić racji organom, które wskazywały, że samowoli budowlanej nie można domniemywać.
Odnosząc się do zarzutów skarżących Sąd stwierdził, że nie doszło w sprawie do naruszeń przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie doszło do naruszenia art. 10 § 1, art. 79 § 1 i art. 85 § 1 k.p.a. w związku z przeprowadzonymi w sprawie oględzinami. Trzeba zdaniem Sądu uwzględnić, że pismem z 5 lutego 2021 r. PINB powiadomił strony o planowanych na dzień 26 lutego 2021 r. o godzinie 13 oględzinach. W dniu 22 lutego 2021 r. skarżący wnieśli o zmianę terminu oględzin ze względu na wyznaczony im na ten dzień termin przyjęcia II dawki szczepienia w godzinach południowych. W ocenie Sądu podana przyczyna nie uzasadniała zmiany terminu oględzin, o którym skarżący dowiedzieli się już w dniu 12 lutego 2021 r. Ponadto, brak udziału w oględzinach nie uniemożliwiał skarżącym wypowiedzenie się odnośnie do treści ustaleń zawartych w protokole oględzin i sporządzonych załączników w postaci fotografii. Skarżący z tego prawa korzystali w toku postępowania, przedkładając własne dowody i podnosząc własne twierdzenia, które podlegały ocenie organów. Sąd stwierdził ponadto, że nie doszło do naruszenia w sprawie art. 156 § 1 k.p.a. Przepis ten, określający kwalifikowane wady decyzji administracyjnej skutkujące stwierdzeniem jej nieważności, składa się z wielu jednostek redakcyjnych i żadna z nich nie była w przedmiotowej sprawie stosowana. Wyjaśniając sprawę organy uczyniły zadość przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji organów obu instancji spełnia wymagania postawione w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Mając powyższe na względzie, Sąd oddalił skargę.
Skargą kasacyjną A. K. i A. K. zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1. art. 90 § 1 w zw. z art. 120 i art. 122 p.p.s.a. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy przez WSA w Krakowie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym pomimo wniosków skarżących o przesunięcie terminu i przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym oraz brak skierowania sprawy do rozpoznania z posiedzenia niejawnego na rozprawę, co w oczywisty sposób uniemożliwiło skarżącym bezpośrednie odniesienie się do skomplikowanego przedmiotu sprawy i wyjaśnienie podstawowych okoliczności determinujących zarówno prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jak i wykazanie, iż w sprawie nie może być jakiejkolwiek przesłanki bezprzedmiotowości postępowania
2. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi przy jednoczesnym naruszeniu przepisu art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieuprawnione uznanie, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, podczas gdy z samego rozstrzygnięcia sprawy ocenianego przez pryzmat jej okoliczności wynika, iż przedmiotem sprawy jest był od 1980 r. i jest nadal nakaz rozbiórki prowizorycznej i tymczasowej szopy drewnianej na wskazanej posesji przy ul. [...][...] w [...], a nie zaś badanie legalności postawienia tej szopy, co w sposób oczywisty - przy braku zmiany stanu sprawy się do dnia dzisiejszego, jest rażącym i całkowitym zlekceważeniem ustaleń i wniosków uprzednio zapadłego w niniejszej sprawie wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2020 r. sygn. akt: III SA/Kr 706/20,
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu przez WSA w Krakowie wadliwego uzasadnienia, tj.:
1) błędne przedstawienie stanu faktycznego poprzez uznanie, iż obiekt w centralnej części działki o wymiarach 2x3 m jest projektowaną szopą na składowanie materiałów budowlanych, zaś obiekt gospodarczy usytuowany w granicy z działką [...] o wymiarach 8x3 m istniał wcześniej - przed realizacją budowy przez E. R., podczas gdy faktycznie obiekt o wymiarach 2x3 m we wskazanej lokalizacji jest gnilnym dołem zanikowym na nieuzbrojonej wówczas działce,
2) brak odniesienia się w sporządzonym uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów stawianych w skardze a wcześniej w odwołaniu, które to uchybienie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale taki wpływ niewątpliwie miało i skutkowało nierozpoznaniem jej istoty;
3) niewyjaśnienie uzasadnionych i obiektywnie istniejących wątpliwości co do przedmiotu postępowania poprzez uporczywe koncentrowanie się na wykazywaniu legalności "budynku gospodarczego" nie zaś prowizorycznej szopy tymczasowej zbudowanej na czas realizacji budowy budynku jednorodzinnego na posesji przy ul. [...][...] w [...] i nie usuniętej po zakończeniu tej budowy, co doprowadziło do utrwalenia stanu w którym co najmniej od 1980 r. organy administracji publicznej nie rozstrzygnęły merytorycznie tej sprawy
4. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organy nadzoru budowlanego obu instancji w toku postępowania n/w. przepisów k.p.a., w tym:
1) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i odmowę skarżącym możliwości osobistego udziału w czynnościach oględzin w terenie i bezpośredniego wypowiedzenia się o okolicznościach sprawy, czym pozbawiono skarżących prawa do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, prawa do złożenia zarzutów, twierdzeń, wniosków dowodowych, do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do stanowiska innych uczestników postępowania,
2) art. 7, art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie i zaniechanie przez organy obu instancji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz pominięcie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przy jednoczesnym zlekceważeniu słusznego interesu skarżących wnioskodawców w niniejszej sprawie, w tym:
a. prawa do ich udziału w oględzinach szopy od strony ich nieruchomości wraz z wyjaśnieniem istoty i przeznaczenia przywoływanego obiektu w centralnej części działki o wymiarach 2,00 x 3,00 m,
b. pominięcia znaczenia posadowienia szopy w granicy działek,
c. brak pozyskania dowodów w postaci mapy katastralnej z przedstawionym archiwalnym stanem zagospodarowania kompleksu, w którym znajduje się posesja przy ul. [...][...] w [...], a z której to wynika, iż przed 1960 r. nie istniały na niej żadne obiekty budowlane, którym organy przypisują dziś status legalności,
d. brak odniesienia merytorycznego do postępowania prowadzonego w 1980 r. a zmierzającego do wydania decyzji o nakazie rozbiórki prowizorycznej szopy stanowiącej obiekt tymczasowy w ramach uprzednio zakończonej budowy budynku jednorodzinnego,
e. brak uwzględnienia okoliczności, iż wydana wówczas decyzja nie została skutecznie doręczona skarżącemu A. K.,
f. nadanie nieuprawnionego znaczenia treści przedłożonego w marcu 2021 r. aktu notarialnego umowy kupna sprzedaży z 15 września 1960 r. z którego wynikało, iż zakupiona przez E. R. nieruchomość miała być zabudowana dwiema szopami,
g. brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne i niewystarczające dla wyjaśnienia sprawy ustalenia faktyczne i prawne, niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego rzetelnego i kompleksowego poczynienia ustaleń faktycznych przez organy obu instancji, a następnie ich wyjaśnienia w uzasadnieniach obu decyzji tj. w szczególności wykazania identyfikacji poszczególnych obiektów na posesji przy ul. [...][...] w [...], zakresu i skutków prawnych decyzji o pozwoleniu na budowę na tej posesji, zakresu i skutków prawnych decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wybudowanego na tej posesji budynku, braku usunięcia po 1967 r. prowizorycznej szopy tymczasowej przewidzianej na czas budowy tego budynku, toku postępowania i rozstrzygnięć z 1980 r. w przedmiocie badania legalności istnienia tej prowizorycznej szopy tymczasowej a tym samym brak ustalenia, że doszło do samowoli budowlanej trwającej do dziś od 1967 r. a w konsekwencji błędne zastosowanie przepisu art. 105 k.p.a. i przyjęcie przez WSA w Krakowie, iż w sprawie zidentyfikowany został prawidłowo przedmiot postępowania, a następnie uznanie, iż postępowanie musi być umorzone z powodu bezprzedmiotowości,
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji, gdy organy nadzoru budowlanego naruszyły wskazane wyżej przepisy prawa, co miało wpływ na wynik sprawy,
6. art. 53 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r., nr. 7, poz. 46, z późn. zm.), ewentualnie przepisu art. 38 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., nr. 38 poz. 229 z późn. zm.) poprzez niezastosowanie pomimo istnienia przesłanek nakazu rozbiórki prowizorycznej szopy jako tymczasowego obiektu budowlanego.
Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. Jednocześnie na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu: mapy katastralnej pozyskanej przez skarżących z PZGiK w Starostwie Powiatowym w Nowym Sączu na okoliczność wykazania stanu zagospodarowania m.in. posesji przy ul. [...][...] w [...], która nie była w 1960 r. zabudowana jakimikolwiek budynkami i obiektami budowlanymi, co podważa wersję organów i WSA w Krakowie o rzekomej legalności przedmiotowej prowizorycznej szopy drewnianej i ma oczywisty wpływ na wykazanie braku bezprzedmiotowości niniejszej sprawy; pisma z dnia 7 października 2022 r. znak: [...] w sprawie informacji o przyłączeniu do sieci wodociągowej ul. [...] w [...] w 1965 r. na okoliczność wykazania konieczności wcześniejszego wykorzystania do budowy przez E. R. wykopanej studni oraz zanikowego dołu gnilnego (szamba) a tym samym wykazania prawidłowego oznaczenia właściwych obiektów i urządzeń na szkicach sytuacyjnych z lat 60tych XX w. - przy czym przeprowadzenie takiego dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionej skargi kasacyjnej należy zaznaczyć, iż Sąd pierwszej instancji przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2022 r., nr [...], znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej, trafnie zastosował konstrukcję prawną z art. 151 § 1 p.p.s.a. albowiem wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie wobec nie posiadania usprawiedliwionych podstaw. Również i wniesiony środek odwoławczy od tego wyroku nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w nim zarzuty, jako niezasadne, nie mogły doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.
Odnosząc się do przywołanych w kasacji zarzutów w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż całkowicie nieusprawiedliwiony pozostaje ten, który dotyczy naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania a to art. 90 § 1 w zw. z art. 120 i art. 122 p.p.s.a. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy przez WSA w Krakowie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym pomimo wniosków skarżących o przesunięcie terminu i przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym oraz brak skierowania sprawy do rozpoznania z posiedzenia niejawnego na rozprawę, co w oczywisty sposób uniemożliwiło skarżącym bezpośrednie odniesienie się do skomplikowanego przedmiotu sprawy i wyjaśnienie podstawowych okoliczności determinujących zarówno prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jak i wykazanie, iż w sprawie nie może być jakiejkolwiek przesłanki bezprzedmiotowości postępowania.
Niewątpliwie w sądownictwie administracyjnym obowiązuje zasada jawności posiedzeń sądowych. Z art. 90 § 1 p.p.s.a. wynika, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. W trybie uproszczonym rozpoznawane są sprawy wymienione w art. 119 p.p.s.a. i wówczas sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Przy czym Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie ( art. 122 p.p.s.a.).
W tej sprawie nie przeprowadzono rozprawy lecz rozpoznano skargę na posiedzeniu niejawnym a uczyniono to w trybie z art. 15 zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej "uCOVID-19") wskutek skierowania zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału WSA w Krakowie z 21 lipca 2022 r. na posiedzenie niejawne. Fakt ten został odnotowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na stronie 7 i jest bezsporny. Przy czym nie doszło do rozpoznania wniesionej skargi stron jak sugeruje to skarga kasacyjna w trybie uproszczonym a więc regulacje prawne dotyczące tego trybu a powołane w kasacji nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.
Natomiast rozpoznanie skargi stron nastąpiło na posiedzeniu niejawnym z uwagi na przepisy szczególne, które dopuszczały odstąpienie od powszechnej zasady jawności posiedzeń sądowych. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Przepis ten jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Dodatkowo godzi się zauważyć, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Celem rozwiązań procesowych, przyjętych w uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego przy jednoczesnym zapewnieniu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w stanie pandemii. W chwili wydawania zaskarżonego wyroku 28 września 2022 r, istniały takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazywały uwzględnianie rozwiązań uCOVID-19 w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, zachodziły przesłanki uzasadniające rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, lecz nie nastąpiło to w trybie uproszczonym lecz zwykłym. Zatem zarzuty podniesione w tym zakresie jawią się jako całkowicie niezasadne. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż skarga kasacyjna skutecznie nie podniosła zarzutu naruszenia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, choć przepis ten, co wyżej zaznaczono wskazano w motywach zaskarżonego wyroku.
Nie jest usprawiedliwiony kolejny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi przy jednoczesnym naruszeniu przepisu art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieuprawnione uznanie, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, podczas gdy z samego rozstrzygnięcia sprawy ocenianego przez pryzmat jej okoliczności wynika, iż przedmiotem sprawy był od 1980 r. i jest nadal nakaz cytat "rozbiórki prowizorycznej i tymczasowej szopy drewnianej na wskazanej posesji przy ul. [...][...] w [...], a nie zaś badanie legalności postawienia tej szopy, co w sposób oczywisty - przy braku zmiany stanu sprawy się do dnia dzisiejszego, jest rażącym i całkowitym zlekceważeniem ustaleń i wniosków uprzednio zapadłego w niniejszej sprawie wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2020 r. sygn. akt: III SA/Kr 706/20"-koniec cytatu.
Zarzut ten w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niezrozumiały w szczególności gdy odnosi powoływane w nim naruszenia prawa do wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2020 r. sygn. akt: III SA/Kr 706/20, który nie ma nic wspólnego z przedmiotową sprawą. Wyrok ten bowiem dotyczy skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Miechowie na uchwałę Rady Gminy Gołcza z dnia 28 marca 2003 r. nr VI/44/03 w sprawie zmiany uchwały Nr VIII/50/90 Rady Gminy w Gołczy z dnia 28 listopada 1990 r. w sprawie utworzenia Sołectwa Chobędza gdzie stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Niezależnie od tego błędnego wskazania sprawy nie mającej jakiegokolwiek związku z niniejszą należy podkreślić, iż organy rozstrzygające w tej sprawie związane były, na podstawie art. 153 p.p.s.a., poprzednim wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 września 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 706/20, który dotyczył skargi A. K. i A. K. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalności realizacji budynku gospodarczego wybudowanego przed 1960 r. i zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...][...] w [...], usytuowanego przy granicy z nieruchomością przy ul. [...][...] w [...]. Sprawa ta w żadnym wypadku nie dotyczyła, jak wskazują to w zarzucie oznaczonym jako pkt II. ppkt 2 w petitum kasacji skarżący oraz innych zarzutach, nakazu rozbiórki prowizorycznej i tymczasowej szopy drewnianej lecz w wyroku tym przedmiot postępowania określono jako "legalność realizacji budynku gospodarczego wybudowanego przed 1960 r.". Właśnie taki przedmiot postępowania był weryfikowany ww. wyrokiem z 18 września 2020 r. Nie budzi wątpliwości Sądu odwoławczego, że z ww. wyroku jasno wynika, na co wskazał w nim WSA w Krakowie, iż cytat: "Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie utrzymujące w mocy postanowienie PINB odmawiające na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie "legalności realizacji budynku gospodarczego wybudowanego przed 1960 r.". Przedmiotowy obiekt budowlany istniejący przy granicy jest od co najmniej 40 lat źródłem konfliktu pomiędzy właścicielami sąsiadujących działek (obecnie nr [...] i nr [...])."-koniec cytatu.
Eliminując z obrotu prawnego ww. wyrokiem ostateczne postanowienie MWINB oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia wyżej określonego postępowania uznano, że organy wystąpienie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania upatrywały w prowadzonym uprzednio w latach 80-tych postępowaniu o takim samych charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Ustalenia jednak w tym zakresie wymagały podjęcia działań wyjaśniających, które winny być podejmowane w postępowaniu jurysdykcyjnym, po jego wszczęciu. Nadto podjęte przez organy działania nie doprowadziły do jednoznacznego wykazania ani tożsamości ww. postępowania prowadzonego w latach 80-tych, ani też do ustalenia jak ww. postępowanie się zakończyło. Z kolei, organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu swojego postanowienia z 8 lipca 2019 r., że po przeprowadzeniu kontroli w terenie nie znalazł podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku, który jest obecnie nieużytkowany i znajduje się w dobrym stanie technicznym, zaś takie stwierdzenie wykracza poza dopuszczalne uzasadnienie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jako dotyczące kwestii merytorycznych.
Z treści tego wiążącego wyroku a zatem również i w zakresie jego przedmiotu dla organów nadzoru budowlanego wynikało, że w zakresie legalności realizacji budynku gospodarczego wybudowanego przed 1960 r. i zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...][...] w [...], usytuowanego przy granicy z nieruchomością przy ul. [...][...] w [...] w postępowaniu rozpoznawczym należy ustalić, czy prowadzone w latach osiemdziesiątych postępowanie w sprawie szopy jest tożsame z tym w jakim wniesiono wniosek z 10 kwietnia 2019 r. a po dokonaniu tych ustaleń rozstrzygnąć o jego legalności albowiem niedopuszczalne było przed wszczęciem postępowania wyrażanie merytorycznych stwierdzeń przesądzających o istocie sprawy.
Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. natomiast kwestionuje brak odniesienia się merytorycznego do postępowania prowadzonego w 1980 r., z czym absolutnie nie można się zgodzić. Po wyroku WSA w Krakowie z 18 września 2020 r. organy w postępowaniu rozpoznawczym ustaliły, że akta postępowania znak: [...]zostały prawdopodobnie zniszczone; nie zachował się jakikolwiek dokument, który świadczyłby o zakończeniu postępowania prowadzonego przez Urząd Miejski w Nowym Sączu do sygn. [...]. Organy przyjęły wobec tego, że postępowanie to nie zostało zakończone, a przedmiot postępowania prowadzonego przez Urząd Miejski w Nowym Sączu pod znakiem: [...] jest tożsamy z przedmiotem postępowania prowadzonego przez Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Nowego Sącza do sygn. [...], który to organ jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. Te ustalenia, w zaskarżonym wyroku słusznie Sąd I instancji uznał za prawidłowe i realizujące wytyczne WSA w Krakowie zawarte w wyroku z 18 września 2020 r. Prawidłowo zaaprobowano stanowisko, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z treści uzasadnienia decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia 22 października 1980 i odwołania E. R. od decyzji z 22 września 1980 r. wynika, że przedmiotem ówczesnego postępowania był budynek określany jako szopa (obecnie oznaczany inaczej jako budynek gospodarczy), którą ówczesny organ pierwszej instancji błędnie utożsamił z prowizoryczną szopą na materiały budowalne, o której stanowiło zezwolenie na budowę, a która to szopa miała zostać niezwłocznie rozebrana po wybudowaniu budynku mieszkalnego. Sąd odwoławczy również nie ma wątpliwości, iż oba te postępowania dotyczyły przedmiotowego budynku gospodarczego choć jak wynika z twierdzeń skarżących inaczej przez nich nazywanego.
Ponadto trafnie zaaprobował Sąd I instancji w tej sprawie, że organy przeprowadziły właściwe postępowanie wyjaśniające i doprowadziły do ustalenia kwestii, które w wyroku z dnia 18 września 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 706/20 uznane zostały za wątpliwe. Doprowadzono tym samym do zgromadzenia materiału dowodowego wystarczającego do zakończenia postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż w odniesieniu do spornego obiektu ustalono, że stanowi on budynek gospodarczy o wymiarach 3.00 x 8.00 m, zlokalizowany jest na działce nr [...] w [...], w granicy z nieruchomością skarżących przy ul. [...][...] w [...]. Zasadnie przyznano w zaskarżonym wyroku, że w nomenklaturze Prawa budowalnego obiekt ten należy określać mianem "budynku gospodarczego", nie zaś szopy, jak podnoszą skarżący. Dalej ustalono, że budynek ten posiada konstrukcję drewnianą, dach pokryty blachą dachówkową i jest posadowiony na fundamencie betonowym (vide: protokół oględzin z 26 lutego 2021 r.). Należy w tym miejscu informacyjnie wskazać, iż aktualny właściciel działki nr [...] tj. B. S. zgłosiła organowi architektoniczno-budowlanemu zamiar wykonania robót budowlanych przy tym obiekcie polegających na wymianie pokrycia dachu na budynku gospodarczym zlokalizowanym na ww. działce a Prezydent Miasta Nowy Sącz działając w trybie art. 30 ust.5aa Prawa budowlanego w dniu 4 września 2019 r. z urzędu wydał inwestorowi zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu do przedmiotowego zgłoszenia - patrz wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1856/20 w sprawie ze skargi A. K. oraz A. K. na postanowienie GINB z dnia 13 sierpnia 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności.
Należy nadto podnieść, iż w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego zgodnie z regułami procedury administracyjnej ustalono również, że budynek gospodarczy zrealizowano przed 1960 r. Wskazuje na to przede wszystkim fakt ukazania przedmiotowego budynku na Planie Sytuacyjnym parceli gruntowej I. kat [...] z naniesieniem projektowanego budynku mieszkalnego typowego 0146-ob. E. R. przy ul. [...] w [...] zatwierdzonym dnia 30 października 1961 r. przez Kierownika Wydziału Architektury i Budownictwa w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Nowym Sączu. Widnieje tam również dopisek, iż jest to zgodne ze stanem na gruncie. Istotnym jest również i to, że dołączono do akt kopię zezwolenia na budowę z 17 grudnia 1961 r. wydanego dla E. R., zezwalającego na budowę domu jednorodzinnego oraz prowizorycznej szopy na składowanie materiałów budowlanych (k. 145-146 akt adm.) według projektu typowego 0146, do którego nawiązuje ww. Plan sytuacyjny. Z zestawienia obu tych dokumentów wynika, że owa "prowizoryczna szopa na składowanie materiałów budowlanych" miała być posadowiona w środkowej części działki wówczas oznaczonej numerem [...] (aktualnie działka nr [...]), w podanych tam odległościach od granic działki. Lokalizacja szopy została zwymiarowana podobnie, jak planowany wówczas budynek mieszkalny. Równocześnie, na rysunku Planu sytuacyjnego wrysowany jest w granicy z działką nr [...] budynek oznaczony literą "g", który jest przedmiotem tego postępowania. W konsekwencji trafnie Sąd I instancji zaaprobował stanowisko organów administracji, iż sporny budynek gospodarczy istniał już w dacie wydawania zezwolenia na budowę budynku mieszkalnego i prowizorycznej szopy na składowanie materiałów budowlanych, a jednocześnie nie był przedmiotem tego zezwolenia w szczególności nie dotyczył punktu, w którym nakazano zlokalizowanie prowizorycznej szopy na materiały budowlane w odległościach 4 m. od poszczególnych granic. W późniejszych dokumentach ten budynek jest konsekwentnie oznaczany jako budynek gospodarczy a nie szopa - na k-154 akt jest szkic podstawowy z 1966 r. pomiaru budynków E. R. i w części przy działce nr [...] jest tak oznaczony.
Ważne jest również i to, że w akcie notarialnym z 15 września 1960 r. kupna sprzedaży działki [...], którą nabył wówczas E. R. oznaczono, iż na tym terenie są dwie szopy, jednak bez dokładnego ich opisu. Pojęcie szopy może być bardzo różne, w szczególności gdy uwzględni się czas w jaki sporządzano ten akt notarialny. Niemniej jednak z oświadczenia nabywcy z dnia 2 marca 1999 r. (w aktach sądowych) wynika, że gdy kupował ten teren to były na nim budynek gospodarczy i szopa drewniana (tak również wskazywano w uzasadnieniu kasacyjnej decyzji z 22 października 1980 r.-przypomnienie NSA), którą następnie rozebrał. To oświadczenie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego koresponduje z powołanymi wyżej materiałami sprawy. Odmienne stanowisko skarżących nie może skutecznie zakwestionować tych twierdzeń, skoro nabyli on sąsiednią działkę dopiero w 1966 r. Przedstawiony w sprawie dowód z powołanego wyżej aktu notarialnego jest niewątpliwie dokumentem mającym istotne znaczenie, który musiał być oceniony w całokształcie ujawnionych okoliczności i wbrew poglądowi skarżących nie można zasadnie podnosić, iż nadano temu dokumentowi nieuprawnione znaczenie. Tym bardziej, że twierdzenia właściciela działki [...] w tym zakresie nie zostały skutecznie obalone.
Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej w realiach tej sprawy, co zaznaczono we wstępnej części tego uzasadnienia, Sąd pierwszej instancji słusznie zastosował konstrukcję prawną oddalenia skargi kasacyjnej z art. 151 p.p.s.a. albowiem wbrew zarzutom wniesionego środka odwoławczego w sprawie tej nie można przyjąć tezy, iż doszło do naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, [...] § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. czy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w sposób opisany w kasacji. Przedstawione wyżej ustalenia organów nadzoru budowlanego poczynione w postępowaniu rozpoznawczym w ramach związania wyrokiem z dnia 18 września 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 706/20 dokonane zostały prawidłowo zgodnie z regułami procedury administracyjnej a w konsekwencji właściwie zastosowano stanowiącą podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji regulację art. 105 § 1 k.p.a. Nie można było zatem w tych warunkach uznać, że w sprawie tej doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy czy do innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło by mieć wpływ na wynik sprawy.
Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że organ nie naruszył art. 10 k.p.a. jak wskazano to w skardze kasacyjnej. Zarzut ten w kasacji wiąże się z powoływaniem przez skarżących okoliczności, iż uniemożliwiono im sposobność osobistego udziału w czynnościach oględzin i bezpośredniego wypowiedzenia się o okolicznościach sprawy jak też wypowiedzenia się co do zebranego materiału.
Oceniając ten zarzut na podstawie akt sprawy uzasadnione jest stwierdzenie, iż organ zawiadomił skutecznie strony o przeprowadzanych oględzinach. Pismem z 5 lutego 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powiadomił strony o planowanych na dzień 26 lutego 2021 r. o godzinie 13 oględzinach. W dniu 22 lutego 2021 r. skarżący wnieśli o zmianę terminu oględzin ze względu na wyznaczony im na ten dzień termin przyjęcia II dawki szczepienia w godzinach południowych. W ocenie Sądu podana przyczyna nie uzasadniała zmiany terminu oględzin, o którym skarżący dowiedzieli się już w dniu 12 lutego 2021 r. Ponadto, brak udziału w oględzinach nie uniemożliwiał skarżącym wypowiedzenie się odnośnie do treści ustaleń zawartych w protokole oględzin i sporządzonych załączników w postaci fotografii. Zauważyć należy, że skarżący z tego prawa korzystali w toku postępowania, przedkładając własne dowody i podnosząc własne twierdzenia, które podlegały ocenie organów.
Z kolei zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To do strony stawiającej wskazany zarzut należy wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Zatem to strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu). Nie każde bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej czy postanowienia, poddanych kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a tylko takie, które realnie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W tej sprawie, co wynika z analizy akt sprawy organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji z 23 lipca 2021 r. zawiadomieniem z dnia 23 czerwca 2021 r. poinformował skarżących, że zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie jest wystarczający do zakończenia sprawy, informując jednocześnie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Z protokoły spisanego 2 lipca 2021 r. w organie wynika, że oboje skarżący przeglądali akta sprawy i wykonali zdjęcia dokumentów w nich zgromadzone. Jednocześnie w protokole tym znajduje się zapisek, że skarżący odmówili podpisani protokołu ponieważ nie zgadzają się z tym, że jest to budynek gospodarczy i że leży on przy granicy działki. Wg. skarżących przedmiotowy obiekt jest szopą zlokalizowaną w granicy działki. To stanowisko właśnie prezentowane jest również w skardze kasacyjnej, jednak wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie należy, wobec przedstawionych wyżej rozważań uznać za nie-usprawiedliwione.
Wbrew stanowisku skarżących nie pominięto znaczenia posadowienia budynku gospodarczego w granicy działki, skoro organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji słusznie wskazał w tym zakresie, że w niniejszym postępowaniu nie można kwestionować legalności posadowionego przedmiotowego budynku, bowiem nie ma dowodu, który wskazywałby na to, iż powstał w warunkach samowoli budowlanej. Ponadto przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, dopuszczały taką lokalizację w granicy działki bowiem zgodnie z art. 178 w/w rozporządzenia budynki powinny być wznoszone bezpośrednio przy granicy działki albo w odległości co najmniej trzech metrów od granicy. Organ powołał się nadto na Protokół ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 1 sierpnia 2019 r., znak: [...] przeprowadzonych przez Państwową Straż Pożarną z którego wynika, że w obrębie obiektu oraz w bezpośrednim sąsiedztwie nie stwierdzono przechowywania/magazynowania żadnych materiałów palnych wykluczając zarzut ryzyka rozniecenia i przeniesienia ognia.
Z kolei twierdzenie skargi kasacyjnej, że w realiach tej sprawy nie uwzględniono okoliczności, iż wydana wówczas (zatem dotyczy to decyzji kasacyjnej z 22 października 1980 r.) decyzja nie została skutecznie doręczona A. K. nie może odnieść zamierzonego skutku w niniejszym postępowaniu. Z tzw. rozdzielnika ww. decyzji wynika bowiem, że należy ją doręczyć stronie postępowania a to właśnie A.K. Aktualnie z powodu znacznego upływu czasu twierdzenie powyższe nie jest możliwe do zweryfikowania, niemniej jednak skarżący jest w posiadaniu tej decyzji, skutecznie się na nią powołuje.
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organy nadzoru budowlanego wyjaśniając sprawę uczyniły zadość przepisom art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji organów obu instancji spełnia wymagania postawione w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.
Prawidłowo również umorzono postępowanie w trybie art. 105 k.p.a. bo nie ujawniono samowoli budowlanej wobec spornego budynku gospodarczego, który co podkreślano wyżej został wybudowany przed 1960 r., tj. w okresie obowiązywania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1928 r. Nr 23, poz. 202). Faktem jest, że aktualnie właściciele nie okazali decyzji o pozwoleniu na budowę tego obiektu. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji wystąpił do Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta Nowego Sącza, Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w Nowym Sączu, jak również do Archiwum Narodowego w Krakowie Oddz. w Nowym Sączu, celem pozyskania stosownej dokumentacji z zasobów archiwalnych. Jednakże wśród nich nie odnaleziono wnioskowanej dokumentacji. Okoliczność ta nie uzasadniała jednak nakazania podjęcia odpowiednich środków wobec takiego obiektu mających doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem.
Trafnie podkreślono w tej sprawie, iż na gruncie obowiązującego ww. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, jak również następnych regulacji tj. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane i ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, brak było w aktualnym wówczas stanie prawnym obowiązującego przepisu, który nakładałby na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązek przechowywania dokumentacji robót budowlanych przez okres istnienia obiektu, co na dzień dzisiejszy określa dyspozycja zawarta w art. 63 Prawa budowlanego, wprowadzająca ten obowiązek od 1 stycznia 1995 r.
Ponadto obowiązek przechowywania dokumentacji powstałych w organach państwowych i państwowych jednostkach organizacyjnych oraz w organach jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych wprowadzono dopiero z dniem 1 stycznia 1984 r. wraz z wejściem w życie ustawy z 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.U. z 2020 r., poz. 164). Dlatego fakt, że nie zachowały się dokumenty dotyczące pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku gospodarczego, sam w sobie nie może świadczyć o realizacji tego obiektu w warunkach samowoli budowlanej.
Skoro bowiem przepisy obowiązujące w czasie realizacji inwestycji nie obligowały inwestora, ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją tego obiektu, a organy wydające pozwolenia na budowę aktualnie nie dysponowały nimi oraz, że nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę danego obiektu budowlanego nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Nie można przecież wykluczyć, że dokumentacja dotycząca danego obiektu mogła zostać utracona z różnych przyczyn, zwłaszcza że mówimy o obiekcie zrealizowanym przed 1960 r. Nie sposób więc przyjąć by zniszczenie lub zaginięcie dokumentacji związanej z konkretnym obiektem budowlanym powodowało automatycznie, że stanie się on samowolą budowlaną. Dlatego też uznano, że w realiach tej sprawy nie można mówić o samowoli budowlanej, mając na uwadze właśnie powołane wyżej przesłanki.
Natomiast zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracji publicznej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne - zarówno pozytywne, jak i negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przy czym bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy.
Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie zostało wszczęte, ale okazało się lub stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Przyczyn bezprzedmiotowości w okolicznościach niniejszej sprawy organy nadzoru budowlanego dopatrzyły się w braku możliwości wykazania, że sporny obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, to stanowisko jako prawidłowe podzielił Sąd I Instancji a Naczelny Sąd Administracyjne w pełni je aprobuje.
Dlatego też wykazana zasadność zastosowania podstawy materialnoprawnej wynikająca z art. 105 §1 k.p.a. w realiach tej sprawy w sposób oczywisty nie pozwala na podzielenie zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 53 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane, ewentualnie przepisu art. 38 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez niezastosowanie pomimo, zdaniem skarżących, istnienia przesłanek nakazu rozbiórki prowizorycznej szopy jako tymczasowego obiektu budowlanego. Jak podkreślono powyżej dokonane ustalenia organów nadzoru budowlanego nie ujawniły okoliczności potwierdzających, że sporny budynek gospodarczy został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Odmienny pogląd skarżących co do oznaczenia obiektu, legalności jego realizacji, stanowi nieuprawnioną polemikę z prawidłowym stanowiskiem organów administracji w tym zakresie, słusznie podzielonym przez Sąd I instancji.
Nie jest również usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. ma charakter proceduralny, regulujący wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok Sądu I instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu- patrz wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r. sygn. akt III OSK 1584/24. Z takimi jednak naruszeniami nie mamy do czynienia w tej sprawie. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Niemożliwe jest także kwestionowanie w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga na decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w trybie art. 105 § 1 k.p.a. nie zasługiwała na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Zaakcentować też trzeba, że uzasadnienie wyroku nie musi zawierać kazuistycznego odniesienia się do wszelkich tez i zarzutów strony (tak: wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., II FSK 3919/17). W orzecznictwie NSA przyjmuje się jednolicie, że Sąd nie ma obowiązku odnosić się do każdego twierdzenia strony zawartego w skardze i w pozostałych pismach procesowych. Obowiązkiem sądu jest odniesienie się do tych elementów, które są istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to nieczytelnym- patrz wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2025 r. sygn. akt. II FSK 1005/22.
Na koniec zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić załączonych do kasacji dowodów z dokumentów w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Przede wszystkim zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis artykułu 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. W art. 106 § 3 p.p.s.a. ustawodawca ustanowił wyjątek od zasady, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organami administracji. Nie można przyjąć, że przepis ten ustanawia jakikolwiek obowiązek, bowiem po pierwsze ustawodawca posłużył się czasownikiem modalnym "może", przyznając sądowi swobodę oceny zasadności takiego działania. Po drugie sąd dysponuje zmultiplikowanym luzem decyzyjnym w tej kwestii, skoro potrzeba przeprowadzenia dowodu uwarunkowana jest stanem niezbędności do wyjaśnienia istotnych wątpliwości sądu i brakiem przeszkody w postaci nadmiernego przedłużenia postępowania. Należy podkreślić, iż przedstawione przez skarżących dokumenty w ocenie Sądu odwoławczego nie były niezbędnep do wyjaśnienia istotnych wątpliwości Sądu.
Mając na uwadze powyższe i uznając, że wyrok Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa w zarzucanym mu w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.