Pełny tekst orzeczenia II OSK 3118/13

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary /spr./ Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. WSA Katarzyna Golat Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 370/13 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2521/12, oddalił skargę M. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

M. K. w dniu 1 grudnia 2011 r. wystąpił do Wojewody Zachodniopomorskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, motywując go faktem kontynuowania studiów stacjonarnych na terytorium Polski.

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z [...] marca 2012 r. odmówił wnioskodawcy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Powodem tej decyzji było ustalenie, że cudzoziemiec nie posiada wystarczających środków finansowych w zakresie określonym obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa, tj. ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie minimalnych kwot, jakie powinni posiadać cudzoziemcy podejmujący lub kontynuujący studia oraz prowadzący badania naukowe na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i powrotu oraz dokumentów, które mogą potwierdzić możliwość uzyskania takich środków (Dz. U. z 2009 r., Nr 222, poz. 1766). Ponadto z dokumentacji sprawy wynika, że cudzoziemiec nie zaliczył roku studiów i nie uzyskał warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji, zgodnie z postanowieniami art. 57 ust. 1 pkt 1 i art. 57 ust. 1a u.c., zobowiązany był wydać w przedmiotowej sprawie decyzję odmowną.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] grudnia 2012 r., po rozpoznaniu odwołania M. K., utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego cudzoziemiec przedłożył zaświadczenie wystawione przez władze S. z 8 listopada 2012 r., zgodnie z którym w roku akademickim 2012/2013 pozostaje on studentem II roku studiów, co oznacza spełnienie przesłanki z art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Z uwagi na to organ zaznaczył, że przesłanka z art. 53 ust. 1 pkt 16 została zachowana. Cudzoziemiec jest objęty do dnia 25 stycznia 2013 r. kompleksowym ubezpieczeniem zdrowotnym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co oznacza że spełnia także przesłankę z art. 53b ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Nadto ustalono, że odwołujący się studiuje na zasadach odpłatności i opłata za rok akademicki 2012/2013 wynosiła 4 200 zł (płatne w 12 ratach po 350 zł). Niemniej cudzoziemiec posiada zaległości w opłatach za okres od sierpnia do listopada 2012 r. w kwocie 1 400 zł. Natomiast koszt biletu powrotnego do kraju pochodzenia ustalono na poziomie 2 500 zł. Odnosząc się zatem do zasadniczej kwestii wystarczających środków finansowych, organ odwoławczy zauważył, że w trakcie postępowania odwoławczego cudzoziemiec przedstawił wyciąg z rachunków bankowych z 6 listopada 2012 r., na których znajdowały się środki finansowe w wysokości 500 USD (1 575 zł), 2 045 EUR (8 404,95 zł) oraz 292,73 zł, po zsumowaniu dające kwotę 10 272,68 zł. Po odjęciu od ww. kwoty kosztu biletu do kraju pochodzenia w wysokości 2 500 zł i kosztu czesnego za kolejny rok nauki w wysokości 4 200 zł, organ stwierdził, że pozostała kwota nie wystarcza cudzoziemcowi na zaspokojenie kosztów utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres trwania nauki. Odwołujący się powinien udokumentować posiadanie środków finansowych w kwocie 9 600 zł (800 zł razy 12 miesięcy) (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) i posiadać środki finansowe na pokrycie kosztów powrotu do kraju pochodzenia (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Konsekwencją powyższego było uznanie, że odwołujący się nie spełnia przesłanki z art. 53b ust. 1 pkt 3 i art. "53" ust. 3 ustawy, albowiem nie posiada środków finansowych w wysokości wystarczającej na pokrycie kosztów utrzymania podczas studiów oraz powrotu do kraju pochodzenia, z uwzględnieniem wymogów określonych w rozporządzeniu i środków wystarczających na pokrycie kosztów nauki. Szef Urzędu zaznaczył także, że konstrukcja przepisu art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie dopuszcza uznania administracyjnego.

Skargą M. K. zaskarżył powyższą decyzję zarzucając mu naruszenie art. 53b ust. 1 pkt 3 i art. 53 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach przez niewłaściwe zastosowanie. Skarżący stwierdził że posiada środki w łącznej wysokości 19 170,81 zł, czyli kwotę zgodną z wymogami sprecyzowanymi w rozporządzeniu, pozwalającą skarżącemu na pokrycie rocznych kosztów utrzymania, kosztów podróży i kosztów opłat za studia. Nadto według skarżącego organ odwoławczy dokonał dowolnej interpretacji prawa. Nie wiadomo bowiem na jakiej podstawie przyjął, że wymaganymi przez ustawodawcę są także kwoty na pokrycie kosztów studiów, skoro nic na ten temat nie mówi rozporządzenie.

Szef Urzędu wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że doliczenie do kosztów utrzymania cudzoziemca kosztów studiów nie wynika z ww. rozporządzenia, ale wprost z art. 53b ust. 3 ustawy. Z kolei zaświadczenie załączone do skargi nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji przez Sąd, bowiem jest to dokument nowy, który nie istniał w dacie wydania zaskarżonej decyzji i dokumentuje zmiany jakie zaszły już po jej wydaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku uznał, iż decyzja Szefa Urzędu z [...] grudnia 2012 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Tym samym nie znalazł uzasadnienia dla podniesionych w skardze zarzutów i nie stwierdził uchybień, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

Sąd wskazał, że przyczyną odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony było niespełnianie przez niego wymagań określonych w art. 53b ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy o cudzoziemcach w chwili wydawania zaskarżonej decyzji. Skarżący, jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy, nie udowodnił posiadania wystarczających środków finansowych, o których mowa w art. 53b ustawy oraz ww. rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2009 r. Obowiązkiem skarżącego było udokumentowanie posiadania środków finansowych na pokrycie kosztów: studiów (art. 53b ust. 3 ustawy), utrzymania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w wysokości 9 600 zł (800 zł x 12), albo równowartości tej kwoty w walutach obcych (art. 53b ust. 1 pkt 3 ustawy w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), powrotu w wysokości równowartości biletu, na podstawie którego przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie mniejszych jednak niż 2 500 zł, jeżeli przybył z nieeuropejskiego państwa trzeciego, albo równowartości tej kwoty w walutach obcych (art. 53b ust. 1 pkt 3 ustawy w zw. z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Tymczasem skarżący – według wyciągów z rachunków bankowych przedstawiających stan na dzień 6 listopada 2012 r. – posiadał kwotę 10 272,68 zł. Po odjęciu od tej kwoty środków finansowych na pokrycie kosztów powrotu do kraju pochodzenia (2 500 zł) i środków finansowych na pokrycie kosztów studiów (4 200 zł), zostaje kwota 3 572,68 zł, która istotnie nie mogła być uznana za kwotę wystarczającą skarżącemu na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium Polski przez okres trwania nauki.

Powyższe, zdaniem Sądu, dowodzi, iż skarżący nie spełnił wymogu z art. 53b ust. 1 pkt 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, co – stosownie do treści art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach – musiało skutkować odmową udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Niezasadny jest więc w ocenie Sądu zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 53b ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Tożsama uwaga dotyczy zarzutu naruszenia art. 53 ust. 3, bowiem powołanie tej normy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji było omyłką. Zgodnie z treścią uzasadnienia organ powinien powołać się na art. 53b ust. 3 ustawy.

Odnośnie załączonego do skargi zaświadczenia Sąd wskazał, że zostało ono wystawione 11 stycznia 2013 r., czyli nie na miesiąc przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (§ 4 ust. 2 rozporządzenia), a przede wszystkim po wydaniu zaskarżonej decyzji ([...] grudnia 2012 r.). Z powyższych względów przedłożenie i treść zaświadczenia nie mogły w żaden sposób wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonej decyzji dokonanej przez Sąd. Sąd podkreślił także, że wymóg zapewnienia przez cudzoziemca środków na pokrycie kosztów studiów wyraźnie wynika z art. 53b ust. 3 ustawy o cudzoziemcach.

Skargą kasacyjną M. K. zaskarżył powyższy wyrok zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach poprzez pominięcie, że wobec skarżącego zachodzą podstawy do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53a ust. 1 pkt 4 powyższej ustawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że brak u skarżącego wystarczających środków finansowych w odpowiednim terminie, nie powinno jednoznacznie przesądzać o odmowie udzielenia mu zezwolenia, a powinno doprowadzić do wnikliwej analizy jego dotychczasowej sytuacji, która de facto z innymi okolicznościami jest powiązana, bowiem już wcześniej skarżący wskazywał, że koncentracja jego interesów życiowych znajduje się nigdzie indziej, a w Polsce, oraz że w razie wyjazdu do rodzinnego kraju byłby zmuszony do porzucenia studiów, co byłoby dla niego bardziej niż niekorzystne i spowodowałoby liczne utrudnienia. Redakcja art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, wskakuje, że chodzi o całość przepisów art. 53 - 53b ustawy. W tej sytuacji organ nie może ograniczyć są jedynie do wybiórczej analizy sytuacji skarżącej, lecz powinien posiadać ją w kontekście wszystkich wymogów, w tym z art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy, i dokonać oceny czy w przypadku cudzoziemca istnieją inne okoliczności nieprzewidziane w art. 53 ust. 1 oraz 53a ust. 1 pkt 1-3 ustawy, uzasadniające jego zamieszkiwanie na terytorium RP przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując oceny zasadności zarzutu podniesionego w złożonej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie kontroluje ponownie legalności zaskarżonego aktu lub czynności w takim zakresie, w jakim może i powinien to czynić Sąd I instancji. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, kierunek badawczej działalności tego sądu determinują przytoczone podstawy kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować stron i w jakikolwiek sposób uzupełniać czy modyfikować za nie podstaw kasacyjnych. Nie jest też uprawniony do podjęcia własnej inicjatywy w celu ustalenia innych wad zaskarżonego orzeczenia. Rola tego Sądu w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się zatem wyłącznie do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów autora skargi kasacyjnej.

Analiza wskazanej w niniejszej sprawie podstawy skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że złożona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesiony w niej zarzut przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie jest trafny.

Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie o podstawę z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., czyli o zarzut naruszenia - przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie - prawa materialnego tj. art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach poprzez pominięcie, że wobec skarżącego zachodzą podstawy do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53a ust. 1 pkt 4 powyższej ustawy.

Zgodnie z treścią art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który wykaże, że zachodzą okoliczności inne niż określone w pkt 1-3b lub w art. 53 ust. 1 - jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Z powyższego przepisu wynika zatem, że organ może udzielić cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie, gdy wykaże on inne niż określone w pkt 1-3b lub w art. 53 ust. 1 ustawy okoliczności uzasadniające jego zamieszkiwanie na terytorium RP przez okres dłuższy niż 3 miesiące. W przedmiotowej sprawie skarżący na żadnym etapie postępowania przed organami administracyjnymi nie powoływał się jednak na inne okoliczności, które w jego ocenie uzasadniałyby zastosowanie powyższej regulacji prawnej a tym bardziej nie zmierzał do ich wykazania. Na okoliczności te skarżący powołał się dopiero w skardze kasacyjnej co w żadnym wypadku nie może wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku.

Ponadto odnośnie podniesionego zarzutu wskazać należy, że zmierza on w istocie do podważenia dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu podnosi bowiem, że "brak u skarżącego wystarczających środków finansowych w odpowiednim terminie, nie powinno jednoznacznie przesądzać o odmowie udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP, a powinno doprowadzić do wnikliwej analizy dotychczasowej sytuacji skarżącego". Podkreślił także, że w niniejszej sprawie nie przeanalizowano wszystkich wymogów, o których mowa w art. 53-53b ustawy o cudzoziemcach oraz że ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego jest niezmiernie istotne.

Mając powyższą okoliczność na uwadze podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie może badać trafności ustaleń faktycznych poczynionych w zaskarżonym wyroku, jeżeli skarżący skutecznie nie zarzucił w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., że przy ich dokonaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania. Nie można zatem stawiać w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, uzasadniając do błędnym ustaleniem przez Sąd stanu faktycznego sprawy. Wobec tego, iż skarżący nie wywiódł skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie może skutecznie kwestionować braku ustaleń dotyczących spełnienia przez niego przesłanki z art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

Odnośnie przywołanych w skardze kasacyjnej, na poparcie jej argumentacji, orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzić należy, iż wydane one zostały w innych stanach faktycznych, niż ten, z którym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W przywołanych sprawach cudzoziemcy już we wniosku o wydanie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony powoływali się bowiem na inne okoliczności podlegające ocenie przez organ w ramach regulacji z art. 53a ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

Uznając zatem, że skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. orzeczono o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego