II OSK 2989/20

II OSK 2989/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Miron
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1653/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-14
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 188 w zw. z art. 151, 203 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2067
art. 2 ust. 1, 49 ust. 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant starszy asystent sędziego Adrianna Tarłowska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1653/19 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 23 maja 2019 r. nr DOZ-OAiK.650.195.2019.MT w przedmiocie nakazu przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1653/19, uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 23 maja 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 9 stycznia 2019 r. w przedmiocie nakazu przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych oraz zasądził od tego organu na rzecz skarżącego, Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B., kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 9 listopada 2017 r., na podstawie art. 38 i 39 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 ze zm., dalej: ustawa o ochronie zabytków), Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej: Wojewódzki Konserwator lub organ pierwszej instancji) przeprowadził kontrolę nieruchomości zabytkowej – B. na [...] (dalej: B.), położonej w miejscowości S., gmina S., wpisanej do rejestru zabytków decyzją z [...] jako Zespół [...], dz. nr [...], S. Na dowód przeprowadzonych czynności organ wykonał dokumentację fotograficzną, a stan zabytku opisał w protokole.
W związku z powyższym, Wojewódzki Konserwator wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie i decyzją z 11 stycznia 2018 r. zobowiązał właściciela zabytku – Nadleśnictwo B. – do przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych niezbędnych ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku, w zakresie i terminach w niej wskazanych. Nadleśnictwo B. wniosło odwołanie od tej decyzji. Decyzją z 6 kwietnia 2018 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: Minister lub organ drugiej instancji) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, że jako podmiot zobowiązany do wykonania robót i prac przy przedmiotowym zabytku powinien być wskazany Skarb Państwa, reprezentowany przez Państwowe Gospodarstwa Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. Organ pierwszej instancji powinien też sformułować nakaz w sposób konkretny i w zakresie wynikającym z art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Konserwator przeprowadził, 8 października 2018 r., oględziny przedmiotowego zabytku, a następnie decyzją z 9 stycznia 2019 r., zobowiązał skarżącego, jako właściciela zabytku (B. na [...]), do przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych, których wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku, polegających na: usunięciu drzew i krzewów porastających teren B., w granicach oznaczonych na załączniku graficznym do protokołu, w terminie do 31 grudnia 2021 r.; zabezpieczeniu elementów murowanych przed dalszym niszczeniem poprzez uzupełnienie ubytków w zakresie hamującym dalszą destrukcję zabytku (niekontrolowane osypywanie się murów, niekontrolowane zawalenia), w terminie do 31 grudnia 2023 r.; zabezpieczeniu przed osypywaniem się [...] poprzez usunięcie systemów korzeniowych wrastających w [...] i je niszczących i uzupełnienie ich w zakresie hamującym dalsze ich niszczenie, w terminie do 31 grudnia 2023 r.; usunięciu warstw ziemi zalegającej w bramie północnej oraz wykonaniu właściwego odprowadzenia wód opadowych z posadzki bramy, w terminie do 31 grudnia 2023 r. Wojewódzki Konserwator nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z 13 maja 2019 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podkreślając, że jest ona prawidłowa, a sformułowane w niej nakazy – zasadne. Stan zachowania zabytku, przedstawiony w protokole z kontroli, w pełni uzasadnia wydanie nakazu konserwatorskiego w oparciu o art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i odstąpienie od wydania zaleceń pokontrolnych w oparciu o art. 40 tej ustawy. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezsporne jest, że drzewa i krzewy, porastające elementy ziemne i murowe budowli, przyczyniają się do jej degradacji, destrukcji struktur murowych, zniekształcenia i unieczytelnienia form ziemnych, a eliminacja zieleni i zabezpieczenie murowanych elementów budowli jest podstawowym działaniem mającym na celu zahamowanie zniszczeń. W ocenie Ministra, nakazane prace zostały określone w sposób wystarczająco precyzyjny i jednoznaczny. Udokumentowany na fotografiach stan zachowania zabytku dowodzi bezspornie, że jego dysponent przez szereg lat nie wywiązywał się z ciążących na nim ustawowych obowiązków dotyczących zapewnienia warunków zabezpieczenia i utrzymania budowli fortecznych w jak najlepszym stanie, w sposób zapewniający trwałe zachowanie ich wartości.
Minister podkreślił też, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W toku postępowania Wojewódzki Konserwator, w pismach z 4 czerwca 2018 r., 11 lipca 2018 r. i 11 października 2018 r. informował stronę o możliwości wglądu w akta sprawy, składania uwag i wyjaśnień, a także pouczył (w postanowieniu z 11 października 2018 r.) o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
Organ drugiej instancji, odnosząc się do położenia zabytku na obszarze włączonym w sieć ochrony Natura 2000, wskazał, że nie istnieją przepisy prawa upoważniające czy też zobowiązujące organ ochrony zabytków do konsultowania zaskarżonej decyzji z organami ochrony przyrody. Minister ustalił, że obszarem ochrony sieci Natura 2000, na który powołał się skarżący, jest [...]. Obszar ten, wyznaczony w [...] r., położony jest na terenie [...]. Na skraju tego obszaru znajdują się [...]. Zdecydowana część [...] znajduje się poza obszarem Natura 2000. Wycinka drzew i krzewów na terenie B. będzie zatem prowadzona na niewielkim ułamku wyznaczonego obszaru ochrony.
Za niezasadne organ drugiej instancji uznał też zarzuty dotyczące sprzeczności między nakazem usunięcia drzew i krzewów z terenu B. a treścią planu urządzenia lasu. Minister wskazał, że argumentacja strony zawarta w treści odwołania nie została poparta stosownymi dokumentami, fragmentem planu urządzenia lasu obejmującym budowle wpisane do rejestru zabytków czy choćby przywołaniem danych umożliwiających odnalezienie tego dokumentu.
Po rozpoznaniu skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej również: Sąd pierwszej instancji) uznał ją za zasadną.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie bezsporne jest, że B. wchodzi w skład wpisanego do rejestru zabytków Zespołu [...], oraz że obiekt ten porośnięty jest samosiewami drzew i krzewów, a dalsze zarastanie obiektów murowanych i ziemnych będzie prowadziło do niszczenia tych substancji. Bezsporne jest również to, że B. położona jest na obszarze ochrony sieci Natura 2000 – [...]. Sąd pierwszej instancji przytoczył też definicję Obszaru Natura 2000, zawartą w art. 5 pkt 2b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, ustalony w sprawie stan faktyczny, jak również mające zastosowanie przepisy (ustawy o ochronie zabytków samodzielnie lub w powiązaniu z przepisami ustawy o ochronie przyrody, jak wskazał skarżący), wskazują, że doszło w niej do konfliktu dóbr oraz potencjalnej kolizji norm prawnych.
Sąd pierwszej instancji przedstawił swoje stanowisko dotyczące rozstrzygania konfliktu dóbr. Następnie, Sąd stwierdził, że z jednej strony organy konserwatorskie zobowiązane są do działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremniać niszczenie i niewłaściwe korzystanie z zabytku (art. 4 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków). Z drugiej strony zachodzi niebezpieczeństwo, że podjęte na podstawie decyzji organu konserwatorskiego działania skarżącego mogą naruszyć art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez znacząco negatywne oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy ma rację, że ustawa o ochronie zabytków oraz ustawa o ochronie przyrody, a także ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, jak też rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko nie zawierają przepisów, w świetle których możliwe byłoby bezpośrednie współdziałanie organów konserwatorskich z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Jednak, zdaniem Sądu, treść art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków zobowiązywała te organy do zbadania, czy rozstrzygnięcie narusza wskazane przez skarżącego przepisy ustawy o ochronie środowiska, a jeśli tak, to jaki to naruszenie ma wpływ na konieczność wydania decyzji konserwatorskiej w trybie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Doprowadziło to do naruszenia przez organy art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków.
Sąd pierwszej instancji uznał też, że organy administracji naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. Akta sprawy nie zawierają bowiem wystarczających informacji umożliwiających ustalenie, czy rozstrzygnięcie organu konserwatorskiego, zobowiązujące stronę skarżącą do przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych, będzie znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym pogorszy stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000, wpłynie negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 (w niniejszej sprawie [...]) lub pogorszy integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami. Skarżący bardzo ogólnikowo wskazał, że teren zabytku znajduje się na obszarze Natura 2000, nawet nie wskazał, jaki jest to obszar i ze względu na ochronę jakich gatunków został ustanowiony. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, samo usunięcie drzew i krzewów nie spowoduje naruszenia art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Należy jednak ustalić czy działania te pogorszą stan [...], czy wpłyną negatywnie na [...]. Organ powinien zwrócić się w tej sprawie o wyjaśnienia do skarżącego, ponieważ przedmiotowy obszar Natura 2000 obejmuje obszar zarządzany przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, oraz do regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
Sąd pierwszej instancji dodał, że po przeprowadzeniu takiego postępowania wyjaśniającego organ konserwatorski powinien ustalić, czy omawiane czynności konserwatorskie stanowią naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody, a tym samym czy mamy do czynienia z kolizją norm prawnych, a jeśli tak, to stosując wskazane przez ten Sąd kryteria, powinien rozstrzygnąć ewentualny konflikt dóbr, wydając rozstrzygnięcie zobowiązujące właściciela do przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych, odpowiednio je uzasadniając, lub też zrezygnować z wydania z takiego rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zaskarżając go w całości, zarzucając:
1. na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 i 80 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji z tej przyczyny, że organy konserwatorskie nie przeprowadziły postępowania administracyjnego wyjaśniającego dotyczącego tego, czy wykonanie nakazanych prac będzie naruszało przepisy ustawy o ochronie środowiska, a jeśli tak to jakie to naruszenie będzie miało wpływ na konieczność wydania decyzji konserwatorskiej w trybie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, kiedy to organy konserwatorskie nie były zobowiązane ani uprawnione do przeprowadzenia postępowania w tym zakresie, ponieważ brak jest przepisów, które uprawniałyby organ konserwatorski do takiego działania i nakładały na organ taki obowiązek;
2. na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków w zw. z art. 49 ust. 1 tej ustawy poprzez ich wadliwą wykładnię, polegającą na uznaniu, że organy konserwatorskie (Wojewódzki Konserwator oraz Minister) w sprawie zobowiązane były do zbadania, czy nakaz przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych przy zabytku narusza przepisy ustawy o ochronie przyrody, co jest nadinterpretacją tego przepisu, ponieważ wykracza poza zakres kompetencji organu konserwatorskiego, który zobowiązany był wydać zaskarżoną decyzję, ponieważ wykonanie nakazanych prac było niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku.
W oparciu o powyższe zarzuty Minister wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a ponadto o zasądzenie na rzecz organu od skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym również kosztów zastępstwa procesowego. Minister wniósł też o rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister podniósł też, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji naruszył również art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które będą dla organu wiążące, a są sprzeczne z prawem. Minister odniósł się w tym zakresie do przedstawionej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo B., wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna jest zasadna.
2. Na wstępie należy wskazać, że tutejszy Sąd zajmował się już nieruchomościami zabytkowymi, wchodzącymi, tak jak B. na [...], w skład Zespołu [...]. W sprawach o sygn. akt II OSK 1878/20 (dot. [...]) i II OSK 1879/20 (dot. [...]), w przedmiocie nakazu przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenie Sądu pierwszej instancji i oddalił skargę.
3. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają w istocie do zakwestionowania, przedstawionej przez Sąd pierwszej instancji, wykładni art. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Zgodnie ze stanowiskiem tego Sądu, organ konserwatorski, prowadząc postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, powinien zbadać, czy jego rozstrzygnięcie nie narusza przepisów ustawy o ochronie przyrody, a jeśli tak, to jaki wpływ ma to naruszenie na konieczność wydania decyzji konserwatorskiej.
4. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Wykonanie decyzji nakazującej przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku nieruchomym nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w przypadkach określonych przepisami Prawa budowlanego (art. 49 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków). Już z samej treści przywołanego przepisu nie można wnioskować, że organ konserwatorski, wydając swoje rozstrzygnięcie, zobowiązany jest do konsultowania nakazanych w niej prac z jakimkolwiek organem, w tym właściwym z zakresu ochrony przyrody.
5. Podobnie, nakazu uzgodnienia zaskarżonej decyzji z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska nie zawiera też art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, który wskazuje, że ustawa nie narusza w szczególności przepisów Prawa ochrony środowiska czy o ochronie przyrody. Należy podzielić tezę, zgodnie z którą przepisy ustawy o ochronie zabytków – w świetle literalnego brzmienia art. 2 ust. 1 – nie mają charakteru lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) czy innych regulacji wskazanych w tym unormowaniu. Regulacje te należy stosować równolegle i równocześnie (A. Ginter, A. Michalak [w:] A. Ginter, A. Michalak, Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, Warszawa 2016, art. 2). Wobec tego, organ konserwatorski wydaje decyzję na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków, jeśli stwierdzi, że zaistniały wskazane w niej przesłanki (wykonanie prac jest "niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku"), wypełniając w ten sposób obowiązki wynikające z art. 4 przywołanej ustawy. Natomiast podmiot zobowiązany, realizując nakazane prace, musi uwzględnić wszystkie powszechnie obowiązujące przepisy, a nie tylko ustawę o ochronie zabytków, na co wskazuje art. 2 ust. 1 tej ustawy. Na taką interpretację przepisów zwracały uwagę też organy pierwszej i drugiej instancji, podkreślając, że ocena skutków oddziaływania nakazanej wycinki drzew i krzewów na obszar Natura 2000, na którym znajduje się przedmiotowa B., nie odbywa się w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, a samo postępowanie nie wymaga udziału organu zajmującego się realizacją ochrony tego obszaru. Nieuprawniony jest zatem pogląd Sądu pierwszej instancji o konflikcie dóbr, który organ konserwatorski miałby rozstrzygać, zobowiązując właściciela do przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych, polegających na usunięciu drzew i krzewów porastających teren zabytku.
6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprawa, ze względu na niebudzące wątpliwości ustalenia faktyczne, została dostatecznie wyjaśniona. Umożliwiło to wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego, a tym samym definitywne zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego. W zakresie zarzutów skargi, dotyczących naruszenia art. 2 i 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, aktualne pozostają przedstawione wcześniej wywody. Ponadto, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze i podniesionym tam zarzutom naruszenia art. 30 ust. 2 i art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, organy konserwatorskie, wydając zaskarżone decyzje, wzięły pod uwagę miejsce położenia B., tj. obszar Natura 2000. Organy wprost odniosły się do tej formy ochrony przyrody, przedstawiając swoją opinię co do rozmiaru potencjalnego zagrożenia dla tego terenu, związanego z wykonaniem decyzji. Na marginesie podnieść należy, że ustawa o ochronie przyrody (art. 83a) przewiduje udział wojewódzkiego konserwatora zabytków w postępowaniu dotyczącym wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, gdy jest ona, lub jej część, wpisana do rejestru zabytków. Oznacza to więc, że organ konserwatorski, w zakresie obowiązków związanych z ochroną zabytków, podejmuje także rozstrzygnięcia bezpośrednio odnoszące się do ochrony przyrody. Wydając decyzję na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, organ konserwatorski wykonuje kompetencję także w tym zakresie – ustawodawca nie przewidział tu współdziałania z organem ochrony przyrody.
7. Nie budzi też wątpliwości, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w oparciu o prawidłowo ustalony, na podstawie kompletnego materiału dowodowego, stan faktyczny, a stronie zapewniono możliwość czynnego udziału w postępowaniu. W sprawie nie został też naruszony art. 78 § 1 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja fotograficzna wraz z protokołami z kontroli i oględzin oraz zbiór materiałów, w tym decyzja o wpisie do rejestru zabytków z [...]r. i karta zabytku, przedstawiający stan formalnoprawny przedmiotowego zabytku. Ponadto, organy precyzyjnie i wyczerpująco określiły rodzaj i zakres nakazanych prac. Organy w toku postępowania zidentyfikowały także obszar ochrony sieci Natura 2000, na którym znajduje się B.([...]), jego powierzchnię i położenie zabytku względem całego obszaru.
8. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.