II OSK 2924/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku WSA w Gliwicach, który stwierdził bezczynność Wojewody w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy dla V. S. WSA uznał, że przepisy specustawy ukraińskiej (art. 100c i 100d u.p.o.u.) dotyczące zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw są sprzeczne z dyrektywą UE i Konstytucją RP, a tym samym nie mogą być stosowane. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że przepisy te dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym. Sąd podkreślił, że zawieszenie biegu terminów było uzasadnione sytuacją nadzwyczajną i miało charakter tymczasowy. NSA uznał, że okres zawieszenia do 30 czerwca 2024 r. był wystarczający, a dalsze przedłużanie tego okresu po tej dacie byłoby niezgodne z Konstytucją RP (art. 45 ust. 1). W związku z tym, że do 30 czerwca 2024 r. bieg terminów był zawieszony, Wojewoda nie pozostawał w bezczynności, a skarga V. S. powinna zostać oddalona. NSA uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności i zobowiązania do rozpatrzenia wniosku, a także w części dotyczącej kosztów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów specustawy ukraińskiej dotyczących zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw cudzoziemców, zgodność tych przepisów z Konstytucją RP i prawem UE, prawo do sądu w kontekście bezczynności organów administracji.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego do 30 czerwca 2024 r. w zakresie stosowania art. 100d u.p.o.u. Po tej dacie, z uwagi na odmowę zastosowania przepisu przez NSA, sytuacja prawna mogła ulec zmianie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (u.p.o.u.) dotyczące zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, czy tylko do obywateli Ukrainy przybyłych w związku z działaniami wojennymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u. dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy przybyłych w związku z działaniami wojennymi.
Uzasadnienie
Wykładnia językowa i celowościowa przepisów, a także ich umiejscowienie w ustawie, wskazują, że dotyczą one wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenia na pobyt, a nie tylko obywateli Ukrainy związanych z konfliktem zbrojnym. W przeciwnym razie niektóre przepisy byłyby bezprzedmiotowe.
Czy dalsze przedłużanie obowiązywania przepisów zawieszających bieg terminów załatwiania spraw cudzoziemców (art. 100d u.p.o.u.) po 30 czerwca 2024 r. jest zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dalsze przedłużanie obowiązywania art. 100d u.p.o.u. po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ponieważ nadzwyczajne okoliczności uzasadniające ograniczenie prawa do sądu już nie istniały.
Uzasadnienie
Po ponad dwuletnim okresie zawieszenia biegu terminów, sytuacja nie może być już uznawana za nadzwyczajną. Długotrwałe ograniczenie prawa do sądu, nawet w sytuacji kryzysowej, musi być proporcjonalne i niezbędne. W tym przypadku dalsze przedłużanie zawieszenia narusza konstytucyjne prawo do sądu i zasadę pewności prawa.
Czy w sytuacji, gdy bieg terminów załatwiania spraw został zawieszony na mocy przepisów specustawy ukraińskiej, organ pozostaje w bezczynności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie pozostaje w bezczynności, jeśli bieg terminów został skutecznie zawieszony na mocy przepisów prawa.
Uzasadnienie
Bezczynność organu zachodzi, gdy sprawa nie zostanie załatwiona w terminie określonym w przepisach. Skoro przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u. skutecznie zawiesiły bieg terminów do 30 czerwca 2024 r., to do tej daty organ nie mógł pozostawać w bezczynności.
Przepisy (12)
Główne
u.p.o.u. art. 100d § ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 maja 2024 r., przedłużał obowiązywanie zawieszenia biegu terminów do załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy do 30 września 2025 r. NSA odmówił zastosowania tego przepisu w zakresie przedłużenia po 30 czerwca 2024 r. z uwagi na niezgodność z Konstytucją RP.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania sprawy co do istoty.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Naruszone przez art. 100d u.p.o.u. w brzmieniu po 30 czerwca 2024 r.
Pomocnicze
u.p.o.u. art. 100c § ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis wprowadzający zawieszenie biegu terminów do 31 grudnia 2022 r. (później przedłużane).
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
u.c. art. 112a § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
u.c. art. 112a § ust. 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Moment rozpoczęcia biegu terminu 60 dni na wydanie decyzji.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ratyfikowana umowa międzynarodowa, której ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie można pogodzić z umową.
TUE art. 4 § ust. 3
Traktat o Unii Europejskiej
Zasada lojalnej współpracy państw członkowskich z Unią.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u. dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem. • Dalsze przedłużanie zawieszenia biegu terminów po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z Konstytucją RP (art. 45 ust. 1) z uwagi na brak nadzwyczajnych okoliczności. • Organ nie pozostawał w bezczynności, ponieważ bieg terminów był skutecznie zawieszony do 30 czerwca 2024 r.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał przepisy specustawy ukraińskiej za sprzeczne z dyrektywą UE i Konstytucją RP. • WSA błędnie stwierdził bezczynność organu, mimo zawieszenia biegu terminów. • WSA błędnie zinterpretował zakres podmiotowy art. 100c i 100d u.p.o.u.
Godne uwagi sformułowania
NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni stanowisko to podziela. • Poza kwestią celu wprowadzenia omawianego przepisu oraz pomijając prawidłowość zastosowania się do zasad techniki prawodawczej, na przyjętą wykładnię art. 100c i 100d u.p.o.u. wskazuje także wykładnia językowa wynikająca z ich odczytania w kontekście innych przepisów tej ustawy. • NSA uznał, że taka właśnie sytuacja – oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej – miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1- 4 u.o.p.u. w brzmieniu nadanym Nowelą ustawy w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Zdzisław Kostka
sędzia
Magdalena Dobek-Rak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy ukraińskiej dotyczących zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw cudzoziemców, zgodność tych przepisów z Konstytucją RP i prawem UE, prawo do sądu w kontekście bezczynności organów administracji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego i faktycznego do 30 czerwca 2024 r. w zakresie stosowania art. 100d u.p.o.u. Po tej dacie, z uwagi na odmowę zastosowania przepisu przez NSA, sytuacja prawna mogła ulec zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem do sądu i interpretacją przepisów specustawy ukraińskiej, które miało istotny wpływ na postępowania dotyczące zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców. NSA dokonał analizy konstytucyjności przepisów, co jest zawsze interesujące.
“NSA: Prawo do sądu ważniejsze niż specustawa? Kluczowa decyzja w sprawie zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.