II OSK 291/06

II OSK 291/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Krystyna Borkowska
Stefan Kłosowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 169/04 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2005-12-15
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia NSA Stefan Kłosowski ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 169/04 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wyposażenia budynku w drogi ewakuacyjne 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2. zasądza od J. P. na rzecz Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie kwotę 370 (słownie: trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 205r, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozparzeniu skargi J. P. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Komendanta Straży Pożarnej w Rzeszowie z dnia [...] Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...]. Nr [...] co do punktu 6, i w tym zakresie uchylił także decyzję organu I instancji, oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; a także zasądził od Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] na rzecz skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, iż Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w [...] po przeprowadzeniu stosownej kontroli, decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.081991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.jedn. Dz.U. Nr 147 poz. 1230 z 2000 r. z póź.zm.) oraz art. 104 i 107 kpa i § 11 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16.06.2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 121 poz. 1138) nakazał właścicielce Hotelu i Restauracji "[...]" w Ś. J. P. wykonanie szeregu obowiązków, dotyczących wymogów ochrony przeciwpożarowej, w tym w pkt 6 - dostosowanie szerokości biegów oraz spoczników ewakuacyjnych klatek schodowych w obiekcie do wymagań określonych w § 68 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( t.jedn. Dz.U. Nr 15 poz. 140 z 1999 r. ) w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania decyzji,
W ramach postępowania odwoławczego funkcjonariusze Komendy Wojewódzkiej PSP w Rzeszowie przeprowadzili w obiekcie w dniu 6.02.2004 r. czynności kontrolno - rozpoznawcze, w wyniku których ustalono, że obowiązki zawarte w pkt 3, 4, 5, 7, 8, 9 i 10 w/w decyzji Komendanta Powiatowego PSP zostały wykonane w całości. Stwierdzono również, że istnieje podstawa do uchylenia pkt 1 i 2 tej decyzji. Nie znaleziono natomiast podstaw do uchylenia obowiązku zawartego w pkt 6, który
2
dotyczy dostosowania szerokości biegów i spoczników ewakuacyjnych klatek schodowych do wymagań zawartych w § 68 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ustalono, że szerokość biegów i spoczników klatki schodowej w części hotelowej wynosi odpowiednio 117 cm i 102 cm, a klatki schodowej w części restauracyjnej odpowiednio 113 cm i 122 cm. Ponieważ obiekt został zrealizowany w oparciu o pozwolenie na budowę z 2000r., - minimalna szerokość biegów i spoczników klatek schodowych powinna odpowiadać wymaganiom określonym w § 68 rozporządzenia MGPiB z 14 grudnia 1994r. i wynosi odpowiednio co najmniej 120 cm i 150 cm. Przedstawiona przez stronę "Ekspertyza", opracowana przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i rzeczoznawcę budowlanego, odnośnie możliwości pozostawienia istniejących wymiarów użytkowanych klatek schodowych, nie może być uwzględniona jako podstawa do odstąpienia od wymagań określonych w w/w przepisach. W hotelu lub jego części nie prowadzi się bowiem nadbudowy, przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania, co zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. jest jednym z warunków decydujących o możliwości spełnienia wymagań w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy budowlanego i rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Powyższą decyzję J. P. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie od Komendanta Wojewódzkiego PSP na jej rzecz kosztów postępowania sądowego w wysokości 3000 zł.
W uzasadnieniu podała, iż zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, w której zakwestionowano wymiary klatek schodowych i nakazano ich przebudowę z uwagi na zagrożenia życia ludzkiego. W związku z tym zleciła wykonanie ekspertyzy, która jednoznacznie wykazała, iż w obiekcie, przy aktualnych wymiarach klatek schodowych, zagrożenia życia dla gości hotelowych nie występuje a hotel spełnia wszelkie wymogi w zakresie ewakuacji osób na wypadek pożaru lub innego zagrożenia. Ekspertyza potwierdza, że aktualne szerokości biegów i spoczników przy kwaterowaniu gości w liczbie do 50 osób nie mają żadnego wpływu na prowadzoną ewakuację i czas ewakuacji. Rzeczoznawca do spraw budowlanych stwierdził brak możliwości technicznych przebudowy klatek schodowych
(poszerzenia) uzasadniając powyższe względami konstrukcyjnymi. Przeprowadzona w dniu 6.02.2004 r. kontrola przez przedstawicieli Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej, wykazała iż obiekt jest w pełni bezpieczny przy aktualnych wymiarach biegów klatek schodowych i spoczników. W tej sytuacji uprawnione jest stwierdzenie, że decyzja Komendanta Miejskiego PSP w [...] w pkt 6 była pozbawiona podstaw prawnych, z tej też przyczyny, że obiekt został odebrany przez Miejską Komendę PSP w [...] protokółem z dnia 27.11.2002 r. i dopuszczony do użytkowania decyzją Starosty z dnia 11.03.2003 r. nr AB 7353/412012003. Jeżeli Komenda odebrała obiekt bez zastrzeżeń, a postanowienie Komendanta stało się prawomocne, to nie powinno być ponownie rozpatrywane, albowiem korzysta z powagi rzeczy osądzonej
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu decyzji. Dodał, że zawarte w projekcie budowlanym rozwiązania nie przewidywały wykonania klatki schodowej przeznaczonej do ewakuacji osób z sali konferencyjnej zlokalizowanej na poddaszu, gdyż projektowane tam były pomieszczenia nieużytkowe. Zgodnie z projektem budowlanym szerokość spocznika klatki schodowej w części hotelowej powinna wynosić 185 cm. Pozwala to stwierdzić, że przy realizacji ewakuacyjnych klatek schodowych nie przestrzegano zarówno wymagań techniczno-budowlanych określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. jak i rozwiązań przewidzianych w projekcie budowlanym.
Decyzje organów liii instancji nie odnoszą się do możliwości użytkowania hotelu i restauracji, tj. kwestii którą rozstrzyga przedstawione postanowienie Komendy Miejskiej PSP w [...] z dnia 29.01.2002 r w sprawie nie wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu oraz decyzja Starosty [...] z dnia 11.03.2003 r. Wydane decyzje dotyczą wyłącznie naruszenia jednego z przepisów z zakresu bezpieczeństwa pożarowego, których przestrzeganie może być egzekwowane na każdym etapie użytkowania obiektu. Ponadto przeprowadzona kontrola w Komendzie Miejskiej PSP w [...] wykazała poważne nieprawidłowości przy zajmowaniu stanowiska przed realizacją przez skarżącą zamiaru przystąpienia do użytkowania hotelu. Jednym z wniosków wynikających z tej kontroli było stwierdzenie, że wymienione wyżej postanowienie i protokół nie zostały sporządzone na podstawie faktycznie przeprowadzonych czynności kontrolno - rozpoznawczych w oddawanym do użytkowania obiekcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego stwierdził, iż rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji zostało oparte w § 68 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.jedn. z 1999 r. Dz.U. Nr 15 poz. 140 z . późn.zm.) mimo, iż decyzja wydana została pod rządami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 poz. 690 z późn.zm.). W takiej sytuacji o zastosowaniu właściwych przepisów decydują normy intertemporalne zamieszczone w akcie normatywnym obowiązującym w dacie wydania stosownej decyzji, zatem odwołać się należy do zapisu zawartego w § 330 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r., zgodnie z którym przepisów rozporządzenia nie stosuje się - z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, - jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia:
1/ został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów
2/ zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonanie robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na
budowę. Zawarte w tym przepisie zastrzeżenie oznacza, że w przypadkach regulowanych w §
2 ust. 1 i § 207 ust. 2 rozporządzenia znajdują zastosowanie regulacje w nim zamieszczone. § 2 ust. 1 stanowi, że przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu i budowie, w tym także odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli (...) spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2 stanowiącym, że przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi. Inaczej mówiąc - odsyła on do § 2 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi, że przy nadbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków istniejących lub ich części wymagania, o których mowa w § 1, mogą być spełnione w sposób inny niż podany w rozporządzeniu, stosownie do wskazań
ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy. Oznacza to, że w okolicznościach badanej sprawy znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r., a nie powołane przez organ przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r., konsekwencją czego jest możliwość, po wypełnieniu przytoczonych wymogów, odstępstwo od warunków określonych w § 68 rozporządzenia. Taka ekspertyza znajduje się w aktach sprawy, choć nie uzgodniono jej z właściwym podmiotem. Zdaniem Sądu nie można zgodzić się z tezą zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż możliwość wykorzystania regulacji zawartej w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. jest wyłączona z tej przyczyny, iż w przedmiotowym obiekcie nie prowadzi się nadbudowy, przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania. Wniosek ten jest o tyle niezasadny, iż w § 207 ust. 2 rozporządzenia mówi się o użytkowanych budynkach istniejących, a zwrot z uwzględnieniem § 2 ust. 2 " nakazuje przepis ten stosować nie wprost, ale odpowiednio. Każda próba przystosowania obiektu do wymogów przewidzianych w przepisach rozporządzenia, o ile byłoby to technicznie możliwe, wiązałaby się z jego przebudową. Z istoty tej instytucji, o której stanowi § 207 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia, zwłaszcza przy zastosowaniu wykładni celowościowej i logicznej wynika, iż wbrew stanowisku organu przepis ten znajduje w sprawie zastosowanie.
Prowadzi to do konstatacji, iż zaskarżona decyzja jest co najmniej przedwczesna. Ponadto w obrocie prawnym znajduje się ostateczne postanowienie Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 29.11.2002 r. nr MZ -5594/67/02 stanowiące o braku sprzeciwu ze strony tego organu co do przystąpienia do użytkowania przedmiotowego obiektu oraz ostateczna decyzja Starosty [...]o z dnia 11.03.2003 r. w sprawie pozwolenia na użytkowanie tegoż obiektu. Rozstrzygnięcia zawarte w tych aktach mijają się w sposób oczywisty z treścią zaskarżonej decyzji, stwarzając tym samym określoną niepewność co do rzeczywistych skutków prawnych spowodowanych ich obowiązywaniem. Bez znaczenia dla wyniku sprawy były podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności
dotyczące rzekomych czy rzeczywistych nieprawidłowości które towarzyszyły wydaniu tych aktów. Kwestie te mogą stanowić dopiero w przyszłości podstawę do wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego. Wszelkie bowiem uchybienia ze strony organów administracji publicznej w żaden sposób nie mogą negatywnie rzutować na interes obywateli działających w zaufaniu do organów administracji, albowiem kolidowałoby to z zasadą wyrażoną w art. 8 kpa, co wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego (vide: orzeczenie z dnia 5.10.1994 r. sygn. akt III ARN 46/94 - OSNAP 1995/5/58) jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok z dnia 20.07.1981r. sygn.akt II SA 1478/81 - ONSA 1981/2/72 i wyrok z dnia 9.11.1987 r. sygn. akt II SA 782/87 - ONSA 1987/2/79. Czynności kontrolno - rozpoznawcze przeprowadzone przez strażaków w przypadku nie stwierdzenia jakichkolwiek zmian w odniesieniu do stanu uprzednio istniejącego, potwierdzonego stosownym aktem, nie mogą prowadzić do odmiennej oceny okoliczności sprawy, a w efekcie powodować nakazów obciążających obywateli, pozostających w ewidentnej kolizji z treścią poprzednio wydanego i obowiązującego w obrocie prawnym aktu.
Z tych zatem przyczyn zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą utrzymać się w obrocie prawnym.
W tym stanie rzeczy, wobec uchybienia przez organy przepisom prawa materialnego jak i przepisom postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn.zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu i instancji w zakresie jej pkt 6.
Sąd wskazał też, iż w dalszym postępowaniu organ zobowiązany będzie do ponownej oceny okoliczności sprawy przy zastosowaniu opisanych wyżej przepisów
prawa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Podkarpacki Komendant
Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie, reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego T. J., zaskarżając w całości w/w wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów § 2 ust. 1 i ust. 2 , § 207 ust. 2 i § 330 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim
powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 poz. 690 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że przepisy te pozwalają w sprawie niniejszej na odstępstwa od wymagań technicznych określonych w rozporządzeniu, a w szczególności od wymogów określonych w § 68 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki.
W skazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie w całości skargi J. P., ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od J. P. kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu powyższej skargi kasacyjnej wskazano, iż zgodnie z § 330 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. przepisy tego rozporządzenia mogą być stosowane do już istniejących budynków, takich jak przedmiotowy hotel, tylko w szczególnych, ściśle określonych w rozporządzeniu sytuacjach.
Zgodnie z § 207 ust. 2 przepisy tego rozporządzenia, dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu ludzi.
Natomiast § 2 ust. 2 stanowi, że przy nadbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków istniejących lub ich części wymagania, o których mowa w § 1, mogą być spełnione w sposób inny niż podany w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.
Analiza wyżej przedstawionych przepisów pozwala przyjąć, że przepisy tego rozporządzenia do budynków już istniejących (budowanych w okresie obowiązywania uprzednich przepisów) w zakresie bezpieczeństwa stosuje się wyłącznie w przypadku gdy budynki te zagrażają życiu ludzi, a uprawnienie do odstąpienia od wymogów technicznych zawartych w rozporządzeniu dotyczy sytuacji gdy budynki te zagrażające życiu ludzi są nadbudowywane, przebudowywane lub następuje zmiana sposobu ich użytkowania.
Obowiązujące w dniu wydania uchylonych decyzji rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony
8
przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z dnia 11 lipca 2003 r. nr 121 poz. 1138) zawiera w § 12 ust. 1 ustawową definicję uznania budynku za zagrażającego życiu ludzi. Punkt 1 dotyczy zaś sytuacji z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie (zła szerokość biegów i spoczników ewakuacyjnych klatek schodowych).
Zgodnie z w/w przepisem podstawą do uznania użytkowanego budynku istniejącego za zagrażający życiu ludzi jest niezapewnienie przez występujące w nim warunki techniczne możliwości ewakuacji ludzi, w szczególności w wyniku szerokości przejścia, dojścia lub wyjścia ewakuacyjnego, albo biegu względnie spocznika klatki schodowej służącej ewakuacji, mniejszej o ponad jedną trzecią od określonej w przepisach techniczno-budowlanych.
Porównując wymiary biegów i spoczników zmierzonych w istniejącym i użytkowanym już budynku hotelu J. P. do wymiarów określonych w wymaganiach technicznych należy stwierdzić, że nie spełniają one warunku wskazanego w w/w przepisie (nie są o ponad jedną trzecią mniejsze), aby uznać budynek tego hotelu za zagrażający życiu ludzi.
Jeżeli budynek ten nie może być uznany za zagrażający życiu ludzi to nie można w stosunku do niego zastosować szczególnego trybu określonego w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. Ponadto w budynku tym nie prowadzi się nadbudowy, przebudowy ani zmiany sposobu użytkowania co również jest elementem koniecznym dla zastosowanie szczególnego trybu wskazanego w powyższym przepisie.
Brak jest zatem przesłanek, które uzasadniałyby konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego PSP w Rzeszowie w zakresie oceny okoliczności sprawy przy zastosowaniu przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. ponieważ przepisy te nie mogą być z przyczyn wyżej wskazanych stosowane przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy.
Należy też zaznaczyć, że także przepisy nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych ... (Dz. U. nr 15 poz. 140 z 1999 r.) przewidywały możliwość odstępstwa od warunków technicznych w zakresie ochrony przeciwpożarowej wyłącznie w sytuacji przebudowy, nadbudowy i zmiany sposobu użytkowania budynku zagrażającego życiu ludzkiemu (§ 2 ust. 2 i § 207 ust. 3).
9
Dodatkowo wskazano, iż w dniu 03.08.2005 r. (a więc przed wydaniem orzeczenia przez WSA) ostateczną decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr OA- 7144/172/18/05 decyzja Starosty, na którą powołuje się Wojewódzki Sąd Administracyjny została uchylona w całości. Tym samym z obrotu prawnego wyeliminowane zostało wskazane postanowienie Komendanta Miejskiego PSP w [...].
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. P. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna oparta na zarzucie naruszenia zaskarżonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 2 ust. 1 i 2 oraz § 207 ust.2 i § 330 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) okazała się zasadna.
Należy zgodzić się z zaprezentowaną w niej krytyką dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładni przepisów prawa materialnego, które doprowadziły go do wniosku, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), a nie § 68 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki /tekst jedn. Dz.U. z 1999r. Nr 15,poz. 140) Przede wszystkim zauważyć należy, iż podstawą działania organu ochrony przeciwpożarowej w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej art. 25 ust.1 - (Dz.U. Nr 147, poz. 1229), a w przedmiocie nałożonego w pkt 6 decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] - § 11 ust. 1pkt 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 16 czerwca 2003r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 121 poz.1138), będącego aktem wykonawczym do w/w ustawy. Przepis ten stanowi, iż z każdego miejsca przeznaczonego na pobyt ludzi w obiekcie powinny być zapewnione odpowiednie warunki ewakuacji.
W odniesieniu do przedmiotowego obiektu, który był budowany w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia MGPiB z 14 grudnia 1994r. w sprawie
Sygn. Akt II OSK 291/06 10
warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej - rozporządzenie z 1994r.), szerokość biegów i spoczników określał § 68 tego rozporządzenia.
Przeprowadzona w dniu 31 grudnia 2003r. kontrola organów ochrony przeciwpożarowej wykazała, że szerokość schodów i spoczników prowadzących ze znajdującej się na poddaszu sali konferencyjnej nie odpowiada wymaganiom tego przepisu, a nadto że obiekt został zrealizowany w sposób odbiegający od zatwierdzonego projektu i wydanego pozwolenia na budowę, w szczególności zamiast nieużytkowego pomieszczenia strychowego zrealizowano pomieszczenie przewidziane dla pobytu ludzi,(sala konferencyjna), co wymagało zachowania odpowiednich wymiarów schodów i spoczników określonych w § 68 obowiązującego w dacie wydania pozwolenia na budowę,, rozporządzenia z 1994r.
W tej sytuacji kontrolujący organ ochrony przeciwpożarowej uprawniony był do wydania nakazów i zaleceń wskazanych w decyzji, w tym w zakresie dostosowania szerokości schodów i spoczników do wymaganych przepisami. Tu stwierdzić należy, że zarówno rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 1994r. jak i z 2002r. wskazywało identyczne szerokości schodów i spoczników w drogach ewakuacyjnych. Oba też przewidywały możliwość odstępstwa od wielkości wskazanych w tych przepisach .
Przepis § 2 ust.2 rozporządzenia z 2002r. na który powołał się Sąd I instancji stwierdza iż "przy nadbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków istniejących lub ich części wymagana, o których mowa w § 1 mogą być spełnione w sposób inny niż podany w rozporządzeniu stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej uzgodnionej z Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.
Powołując się na ten przepis Sąd pominął jednak określone w jego dyspozycji warunki, w których może on znaleźć zastosowanie, a mianowicie - przy nadbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków istniejących lub ich części".
Jak wynika z akt sprawy w niniejszej sprawie nie toczyło się postępowanie w przedmiocie nadbudowy, przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania budynku, zatem powołanie przez Sąd tego przepisu było bezpodstawne. Nie może tego zastąpić konstatacja Sądu I instancji, iż każde dostosowanie szerokości schodów i klatki schodowej wiąże się z przebudową. Chodzi tu o planowaną przebudowę obiektu realizowaną na podstawie określonego i zatwierdzonego projektu a nie
11
przebudowę związaną z koniecznością dostosowania obiektu do wymogów wynikających z obowiązujących przepisów w zakresie warunków jakim powinny odpowiadać budynki, zwłaszcza w aspekcie bezpieczeństwa pożarowego, w związku z ich niezachowaniem.
Ponadto bezzasadne było powoływanie się przez Sąd na przedłożoną przez skarżącą ekspertyzę, która nie spełniała warunku wskazanego w stosowanym tu § 2 ust.2 rozporządzenia z 2002r. tj. nie była uzgodniona z Komendantem Wojewódzkim PSP. Tylko w przypadku toczącego się postępowania można było odwołać się do tego przepisu, co umożliwiło zatwierdzenie projektu budowlanego ze wskazanymi odstępstwami. Do przepisu tego nie może natomiast odwołać się właściciel bądź zarządca obiektu budowlanego, który wykonał roboty budowlane, o których mowa w tym przepisie, z odstępstwami do jego wymogów lub samowolnie dokonał zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Drugim warunkiem zastosowania w/w § 2 ust.2 rozporządzenia z 2002r. jest wystąpienie wskazanej w § 207 ust.2, sytuacji, iż użytkowany budynek zagraża życiu ludzi. Ta przesłanka, jak trafnie podnosi i uzasadnia skarga kasacyjna w rozpatrywanym tu przypadku nie wystąpiła.
Bezzasadne było także odwoływanie się przez Sąd I instancji do wydanych przez właściwe organy, w tym organy ochrony przeciwpożarowej, postanowień zezwalających na użytkowanie budynku .
Zgody te zostały wydane w innym postępowaniu, wynikającym z wymogów prawa budowlanego i w oparciu o wskazane w nim kryteria.
Przedmiotowe postępowanie, prowadzone przez organ ochrony przeciwpożarowej w oparciu o przysługujące mu kompetencje i nałożone obowiązki, wynikające z przepisów o ochronie przeciwpożarowej ma charakter całkowicie autonomiczny i wynikały z przepisów obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 stycznia 1998r. w sprawie czynności kontrolno-rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz osób uprawnionych do ich przeprowadzania (Dz.U. Nr 15, poz. 69) wydanego na podstawie art. 10 ust.2 powołanej wyżej ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz art. 23 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 88, poz. 400 ze zm.).
Art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej jednoznacznie stanowi, iż właściciel budynku jest obowiązany przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych.
Oznacza to, iż organ ochrony przeciwpożarowej każdym czasie może nakazać właścicielowi budynku doprowadzenie budynku o wymagań wskazanych w tych przepisach, jeśli stwierdzi ich niezachowanie, o ile wcześniej nie zostały w odpowiednim trybie zatwierdzone przez właściwy organ odstępstwa od określonych w przepisach techniczno-budowlanych wymogów.
W tym stanie rzeczy uznać należało, iż skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Działając w granicach skargi kasacyjnej Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, co stanowi podstawę skargi kasacyjnej i wymienioną w art. 174 pkt 1 P.p.s.a.
W sprawie występuje jednak ubocznie kwestia związana z wydaniem a następnie uchyleniem przez organ przeciwpożarowy zgody na użytkowanie obiektu, będąca przedmiotem odrębnego postępowania, którego wyników nie mógł uwzględnić Naczelny Sąd Administracyjny.
Z tych względów Sąd odwoławczy nie zastosował art. 188 P.p.s.a. pozostawiając tę kwestię do uwzględnienia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.