II OSK 2891/24

II OSK 2891/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SAB/Bd 56/24 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 2024-09-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 52 § 1 i § 2, art. 53 § 2b, art. 58 § 1 pkt 6, art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 37 § 1-3, art. 63
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 września 2024 r. sygn. akt II SAB/Bd 56/24 o odrzuceniu skargi O. A. na bezczynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 września 2024 r., II SAB/Bd 56/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę O. A. (dalej: skarżący) na bezczynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1.) i zwrócił ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi (pkt 2.), wskazując, że skarżący nie wyczerpał trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a., bowiem przed złożeniem skargi nie wniósł ponaglenia.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył skarżący, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:
I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie naruszenia ogólnego prawa do sądu, a także w zakresie naruszenia statuowanego tym przepisem prawa strony do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy;
II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 § 2 pkt 1 i art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie;
2) art. 3 § 3 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, a przez to uznanie, że skarżącemu nie przysługuję prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego;
3) art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie oraz niewzięcie pod uwagę wynikających z tych przepisów skutków związanych z faktem uzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi zgodnie z wezwaniem Sądu z 22 lipca 2024 r. (termin na usunięcie braków formalnych skargi rozpoczął swój bieg 31 lipca 2024 r., a upłynął 7 sierpnia 2024 r.) i odrzucenie skargi w dniu 2 września 2024 r., mimo że skarżący pismem z 31 lipca 2024 r. uzupełnił braki formalne skargi, które wpłynęło do Sądu w dniu 31 lipca 2024 r., a w konsekwencji pozbawiono skarżącego prawa do rozpoznania sprawy i tym samym prawa strony do sprawiedliwego procesu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W myśl zaś art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. W myśl art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. W literaturze wskazuje się, że przyjęte dla omawianego środka prawnego pojęcie "ponaglenia" najpełniej oddaje cel działania strony, tj. wyrażenie niezadowolenia z nieterminowości działania organu i jednocześnie mobilizowanie go do szybszego załatwienia sprawy (W. Gurba, Zwalczanie i zapobieganie bezczynności oraz przewlekłości postępowania administracyjnego, PiP 2015, nr 11, s. 94-110).
Z powyższych przepisów wynika zatem, że warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej, jest uprzednie wystąpienie przez stronę skarżącą z ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a.
Przy czym zaznaczyć należy, że skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu. Skarga na bezczynność, która nie została poprzedzona ponagleniem, jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że ponaglenie jest podaniem (żądaniem), do którego stosuje się m.in. art. 63 k.p.a. Powinno ono zatem zawierać oznaczenie strony, która wnosi ponaglenie; adres strony wnoszącej ponaglenie; żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, ewentualnie także żądanie stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z naruszeniem prawa; podpis wnoszącego ponaglenie. Ponadto, przepis art. 37 § 2 k.p.a. wprowadza szczególny wymóg ponaglenia, tj. jego uzasadnienie. Strona powinna zatem przedstawić okoliczności sprawy i argumentację świadczącą o bezczynności organu albo przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ.
W niniejszej sprawie, w odpowiedzi na doręczone w dniu 31 lipca 2024 r. wezwanie Sądu do wykazania w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy przed wniesieniem do skargi do Sądu skarżący wniósł ponaglenie do organu wyższego stopnia nad Wojewodą w sprawie bezczynności/przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, skarżący wyjaśnił, że pismo z 27 lutego 2024 r. stanowiło prośbę o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy zamiast ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, albowiem skarżący "miał wielkie nadzieje na rozpatrzenie jego sprawy i nie chciał skarżyć po prostu na organ".
W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym każde pismo w postępowaniu, niezależnie od tego, jaką nazwę nada mu strona, winno być rozpoznane w takim trybie, który w najpełniejszym stopniu umożliwia uczynienie zadość zamieszczonemu wnioskowi strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona działa w postępowaniu samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i w sposób wskazujący na jej niezaradność. O charakterze pisma procesowego i jego kwalifikacji decyduje jego treść, a nie nazwa czy tytuł. Oceniając zatem, czy w sprawie zostało złożone ponaglenie (art. 37 § 1 k.p.a.) należy rozważyć, czy zostało złożone pismo odpowiadające wymogom ponaglenia, w szczególności pismo takie musi wyrażać niezadowolenie strony długością postępowania (postanowienie NSA z 5 kwietnia 2017 r. I OZ 644/17). Każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony, która wynika z treści pisma (zob. postanowienia NSA: z 28 września 2011 r., II OZ 833/11 i z 8 października 2010 r., II FZ 532/10, CBOSA).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe pismo skarżącego w istocie nie było jednak ponagleniem ani – jak twierdzi skarżący – prośbą o pozytywne rozpatrzenie jego spraw. Z jego treści wyraźnie bowiem wynika, że stanowiło prośbę o wystawienie zaświadczenia potwierdzającego złożenie wniosku o pobyt czasowy na terytorium RP oraz potwierdzenie ważności zezwolenia na pracę typu A "w celu dołączenia dokumentu do polskiego wniosku wizowego oraz wymiany prawa jazdy, co przyspieszy rozpatrzenie sprawy". Sąd I instancji prawidłowo stwierdził zatem, że skarżący nie wyczerpał trybu przewidzianego w art. 37 § k.p.a. i zasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., bowiem nie została ona poprzedzona ponagleniem, zgodnie z art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że powyższe pismo w żaden sposób nie odnosiło się do niezałatwienia sprawy i nie zostało skierowane do organu wyższego stopnia. Nie ulega w tych okolicznościach wątpliwości, że skarżący przed wniesieniem skargi nie wystosował do organu wyższego stopnia nad organem, którego bezczynność i przewlekłość skarży, ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a., co w konsekwencji świadczy o prawidłowości zastosowania w sprawie przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i odrzucenia skargi. Tym samym zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie okazał się bezzasadny, a zarzuty naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 i art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz art. 3 § 3 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 209 p.p.s.a. w zw. z art. 203 p.p.s.a. w postępowaniu kasacyjnym nie zasądza się zwrotu kosztów postępowania w przypadku skarg kasacyjnych na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych kończących postępowanie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008/2/23).