II OSK 2671/14

Naczelny Sąd Administracyjny2016-06-30
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona przyrodypark krajobrazowyrozporządzenieprawo miejscoweskarżącykontrola sądowazwiązanie wyrokieminteres prawnynieruchomośćzabudowa

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji błędnie zastosował zasadę związania prawomocnym orzeczeniem, nie badając indywidualnych okoliczności faktycznych dotyczących nieruchomości skarżącego.

Skarżący K.W. zaskarżył rozporządzenie Wojewody Małopolskiego dotyczące Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego, kwestionując zakaz budowy w pasie 100m od starorzeczy. WSA oddalił skargę, opierając się na wcześniejszych prawomocnych orzeczeniach dotyczących tego samego rozporządzenia. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji błędnie zastosował zasadę związania prawomocnym orzeczeniem, ignorując indywidualne okoliczności faktyczne sprawy skarżącego, w tym fakt, że starorzecze Koło Tynieckie nie jest zbiornikiem wodnym, co miało znaczenie dla oceny legalności zakazu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na rozporządzenie Wojewody Małopolskiego z 2006 r. w sprawie Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Skarżący kwestionował § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, wprowadzający zakaz budowy w pasie 100 m od linii brzegów rzek i zbiorników wodnych, w tym od starorzecza Koło Tynieckie. WSA oddalił skargę, opierając się na wcześniejszych wyrokach WSA i NSA, które już badały legalność tego rozporządzenia i uznały je za zgodne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA, uznając, że sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, błędnie stosując zasadę związania prawomocnym orzeczeniem (art. 170 P.p.s.a.). NSA podkreślił, że zasada ta powinna być stosowana ostrożnie w przypadku aktów prawa miejscowego, które regulują sytuację wielu podmiotów. Wskazał, że poprzednie orzeczenia nie uwzględniały specyficznych okoliczności faktycznych dotyczących starorzecza Koło Tynieckie, które nie jest zbiornikiem wodnym, a co za tym idzie, indywidualny interes prawny skarżącego nie został należycie zbadany. NSA uznał, że kontrola legalności rozporządzenia w poprzednich postępowaniach miała charakter abstrakcyjny i była oderwana od faktycznych uwarunkowań terenu. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA, który ma zbadać legalność zakazu z uwzględnieniem faktycznych uwarunkowań terenu i indywidualnego interesu prawnego skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zasada związania prawomocnym orzeczeniem (art. 170 P.p.s.a.) powinna być stosowana ostrożnie w sprawach dotyczących aktów prawa miejscowego. Sąd jest związany ocenami dotyczącymi praw i obowiązków ogółu adresatów, ale musi rozpoznać zarzuty dotyczące indywidualnego interesu skarżącego, które nie mogły być przedmiotem wcześniejszego rozpoznania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA błędnie zastosował art. 170 P.p.s.a., uznając, że wcześniejsze wyroki uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie skargi. Podkreślono, że kontrola legalności aktu prawa miejscowego powinna uwzględniać indywidualne okoliczności faktyczne i interes prawny skarżącego, a poprzednie orzeczenia nie badały specyfiki terenu starorzecza Koło Tynieckie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.s.w. art. 90 § 3

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa

u.o.p. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 20 maja 1974 r. o ochronie przyrody

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie art. 39

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.w. art. 90 § 3

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa

u.o.p. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 20 maja 1974 r. o ochronie przyrody

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie art. 39

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował zasadę związania prawomocnym orzeczeniem, nie badając indywidualnych okoliczności faktycznych sprawy skarżącego. Poprzednia kontrola legalności rozporządzenia miała charakter abstrakcyjny i była oderwana od uwarunkowań faktycznych terenu starorzecza Koło Tynieckie. Kwestia występowania na terenie starorzecza Koło Tynieckie zbiorników wodnych nie była przedmiotem oceny sądów w poprzednich postępowaniach.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA o braku możliwości ponownej kontroli legalności rozporządzenia z uwagi na wcześniejsze prawomocne orzeczenia. Argumenty WSA o tożsamości interesu prawnego skarżącego z interesem podmiotu w poprzedniej sprawie.

Godne uwagi sformułowania

instytucja związania sądu poprzednio wydanymi wyrokami w sprawie skarg na ten sam akt administracyjny powinna być stosowana w sposób bardzo ostrożny w sprawach dotyczących skarg na akty prawa miejscowego w razie wątpliwości na temat granic kognicji sądowej w sprawach dotyczących możliwych naruszeń opartych na przepisach prawa lub prawnych interesów obywateli muszą być rozstrzygane zgodnie z zasadą in dubio pro actione poprzednio kontrola legalności rozporządzenia miała w dużej mierze charakter abstrakcyjny i była oderwana od uwarunkowań faktycznych terenu Starorzecza Koło Tynieckie

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Małgorzata Masternak - Kubiak

sprawozdawca

Katarzyna Golat

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Granice stosowania zasady związania prawomocnym orzeczeniem w sprawach dotyczących aktów prawa miejscowego, konieczność badania indywidualnych okoliczności faktycznych i interesu prawnego skarżącego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki kontroli sądowej aktów prawa miejscowego i zasady związania prawomocnym orzeczeniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście sądu i badanie faktycznych okoliczności, nawet jeśli sprawa dotyczy aktu prawnego, który był już wcześniej przedmiotem kontroli. Podkreśla ograniczenia zasady związania prawomocnym orzeczeniem.

Czy sąd może odmówić zbadania Twojej sprawy, bo już kiedyś orzekał w podobnej?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2671/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-09-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Katarzyna Golat
Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
642  Skargi na akty prawa miejscowego wojewodów i organów administracji niezespolonej oraz na niewykonywanie przez nich czynn
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
II SA/Kr 519/14 - Wyrok WSA w Krakowie z 2014-06-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak /spr./ sędzia del. WSA Katarzyna Golat Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 519/14 w sprawie ze skargi K. W. na rozporządzenie Nr 81/06 Wojewody Małopolskiego z dnia 17 października 2006 r. w sprawie Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz K. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 519/14 oddalił skargę K. W. na rozporządzenie Wojewody Małopolskiego z dnia 17 października 2006 r. nr 81/06 w sprawie Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda Małopolski w dniu 17 października 2006 r. wydał, na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 oraz z 2005 r. Nr 113, poz. 954 i Nr 130, poz. 1087 – zwanej dalej: "ustawa o ochronie przyrody") rozporządzenie nr 81/06 w sprawie Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego (zwane dalej: "rozporządzenie").
K. W. pismami z dnia 14 stycznia 2014 r. wystąpił do Wojewody Małopolskiego, (jako autora przedmiotowego rozporządzenia) oraz do Sejmiku Województwa Małopolskiego, (jako organu obecnie uprawnionego do zmiany przedmiotowego rozporządzenia) z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego powyższym rozporządzeniem. Skarżący domagał się zmiany § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, który wprowadza zakaz budowy nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek Wisły i Sasanki oraz zbiorników wodnych – starorzecza Wisły i starego wyrobiska w rejonie Jezioran, starorzeczy Wisły w pobliżu Tyńca (Kąty Tynieckie i Koło Tynieckie), stawu przy ul. Janasówska w Krakowie i zbiornika w starym kamieniołomie na Zakrzówku, w wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej.
W odpowiedzi na wezwanie Wojewoda Małopolski pismem z dnia 6 lutego 2014 r. wskazał, że w obecnym stanie prawnym nie jest on niewłaściwy rzeczowo do rozpatrzenia wezwania, natomiast Przewodniczący Sejmiku Województwa Małopolskiego pismem z dnia 5 lutego 2014 r. przekazał skarżącemu pisemne stanowisko Wicemarszałka Województwa Małopolskiego, w którym uznano wniosek strony o zmianę treści § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Wojewody Małopolskiego za bezzasadny.
Pismami z dnia 6 marca 2014 r. K. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dwie skargi na rozporządzenie Wojewody Małopolskiego z dnia 17 października 2006 r. Nr 81/06. Pierwsze z pism, wniesione za pośrednictwem Wojewody Małopolskiego, zostało zarejestrowane pod sygn. akt II SA/Kr 519/14, natomiast drugie – wniesione za pośrednictwem Sejmiku Województwa Małopolskiego, zarejestrowano pod sygn. akt sygn. akt II SA/Kr 521/14. W obu pismach skarżący domagał się stwierdzenia nieważności § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia. Skarżący zarzucił, że akt ten w zaskarżonym zakresie narusza przepisy prawa administracyjnego materialnego i procesowego, tj.:
- art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody poprzez wprowadzenie zakazu wykraczającego poza katalog zakazów określonych w przepisie ustawowym, który dopuszcza wprowadzenie zakazu budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, podczas gdy w rozporządzeniu zakaz ten wprowadzono również w pasie szerokości 100 m od terenu starorzecza Koło Tynieckie, które nie stanowi obecnie zbiornika wodnego,
- art. 39 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872) w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez wykroczenie poza granice delegacji ustawowej,
- art. 140 ustawy - Kodeks cywilny poprzez nieuprawnione ograniczenie właścicieli w możliwości korzystania ze swoich nieruchomości.
W uzasadnieniu K. W. wyjaśnił, że jest właścicielem działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. Nieruchomość ta znajduje się na terenie Bielańsko - Tynieckiego Parku Krajobrazowego w sąsiedztwie [...]. W ocenie skarżącego § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sposób rażący narusza jego interes prawny poprzez nadmierne ograniczenie możliwości zagospodarowania należącej do niego nieruchomości, w szczególności poprzez wyłączenie możliwości jej zabudowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski domagał się jej oddalenia.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Małopolskiego wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Wydanym na rozprawie postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 519/14, zwolniono z udziału w sprawie Wojewodę Małopolskiego.
W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, przywołując treść art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 596 – zwanej dalej: "ustawa o samorządzie województwa") podniósł, że istotnym w niniejszej sprawie jest fakt, iż zaskarżone w części rozporządzenie było już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II SA/Kr 1054/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na rozporządzenie Wojewody Małopolskiego z dnia 17 października 2006 r. Nr 81/06 w sprawie Bielańsko - Tynieckiego Parku Krajobrazowego, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 665/11 skargę kasacyjną od tegoż wyroku oddalił. Biorąc pod uwagę, że zagadnie legalności zaskarżonego rozporządzenia kształtuje się tak jak, jak stwierdzono to prawomocnie w powyższych wyrokach, Sąd uznał za niezasadne twierdzenia skarżącego, iż uprawnienia do zagospodarowania własnej nieruchomości zostały bezpodstawnie ograniczone na podstawie uregulowań pozostających w oczywistej sprzeczności z przepisami rangi ustawowej. W ocenie Sądu, interes prawny K. W. w sprawie niniejszej jest analogiczny do powoływanego ówcześnie przez skarżącego przy pierwszej kontroli legalności zaskarżonego rozporządzenia, zaś poprzednie wyroki są wyrazem przeprowadzonej kompleksowo kontroli legalności zaskarżonego aktu prawa miejscowego. Z uzasadnień wskazanych orzeczeń wynika, że została dokonana kontrola rozporządzenia w zaskarżonej przez stronę obecnie części, tj. § 3 ust.1 pkt 7. W tym stanie rzeczy wniesiona skarga, na podstawie art. 151 w zw. z art. 170 P.p.s.a. w zw. z art. 90 ust. 3 ustawy o samorządzie województwa, podlegała oddaleniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł K. W., zaskarżając go w całości. Skarżący zarzucił:
1) na podstawie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 90 ust. 3 ustawy o samorządzie województwa, poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie brak jest możliwości dokonania kontroli legalności zaskarżonego aktu w zakresie wskazywanym w skardze z uwagi na okoliczność, iż w sprawie kwestionowanego aktu orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił,
2) na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, poprzez oddalenie skargi na niezgodny z prawem akt prawa miejscowego,
- art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 39 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872) poprzez oddalenie skargi na akt prawa miejscowego wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej,
- art. 170 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że dokonana przez WSA w Krakowie oraz NSA kontrola zaskarżonej uchwały (przeprowadzona w ramach postępowań o sygn. akt II SA/Kr 1054/10 oraz sygn. akt II OSK 665/11), uniemożliwia rozpatrzenie podnoszonych w skardze zarzutów odnoszących się do niezgodności zaskarżonej uchwały z przepisami prawa, pomimo tego że poprzednio rozpatrywana sprawa dotyczyła innego stanu faktycznego i prawnego (tj. innej nieruchomości, innych ograniczeń w zabudowie, innych zarzutów),
- art. 170 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że sytuacja faktyczna i prawna podmiotu składającego skargę oddaloną wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II SA/Kr 1054/10 (utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. II OSK 665/11), jest zbliżona do sytuacji skarżącego w niniejszej sprawie.
W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż dokonana uprzednio kontrola zaskarżonego rozporządzenia uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie zarzutów podniesionych w niniejszej skardze. Zdaniem skarżącego instytucja związania sądu poprzednio wydanymi wyrokami w sprawie skarg na ten sam akt administracyjny powinna być bowiem stosowana w sposób bardzo ostrożny w sprawach dotyczących skarg na wydawane przez organy administracji publicznej akty prawa miejscowego, które regulują sytuację prawną wielu podmiotów i które co do zasady mogą zostać wielokrotnie poddane weryfikacji sądowej. W tego rodzaju sprawach zakres związania sądu wcześniejszym rozstrzygnięciem należy oceniać m.in. przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych danej sprawy oraz indywidualnego interesu prawnego podmiotu skarżącego, nie zaś wyłącznie przez pryzmat ogólnych tez sformułowanych w poprzednim orzeczeniu na tle innego stanu faktycznego oraz odmiennego interesu prawnego przysługującego podmiotowi skarżącemu. W ocenie strony dokonana poprzednio kontrola legalności rozporządzenie miała w dużej mierze charakter abstrakcyjny i była oderwana od uwarunkowań faktycznych terenu starorzecza Koło Tynieckie. Kwestia występowanie na tym terenie zbiorników wodnych nie była przedmiotem oceny sądów i nie była uwzględniana przy ocenie legalności zakazu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Wojewody Małopolskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej albowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w jej granicach, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że kontrolując legalność zaskarżonego rozporządzenia Wojewody Małopolskiego z dnia 17 października 2006 r. nr 81/06 w sprawie Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego, Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżone przez K. W. rozporządzanie było już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1054/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na to rozporządzenie, a wyrokiem z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 665/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tegoż wyroku. Powyższa okoliczność ma, w ocenie sądu, istotne znacznie z uwagi na treść art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 596 z późn. zm. – zwanej dalej: "u.s.w."), a także art. 170 P.p.s.a, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Sąd pierwszej instancji uznał, że zagadnienie legalności zaskarżonego rozporządzenia kształtuje się tak, jak stwierdzono w przywołanych prawomocnych wyrokach, w których dokonano całościowej oceny legalności tego aktu. Są podniósł przy tym, że w poprzednio rozpatrywanej sprawie skarga została wniesiona przez podmiot będący właścicielem działek zlokalizowanych na terenie Bielańsko - Tynieckiego Parku Krajobrazowego, który upatrywał naruszenia jego interesu prawnego w niemożności zagospodarowania nieruchomości w zamierzony sposób (tj. pod zabudowę zadaszonych kortów tenisowych z zapleczem), co decyduje o podobieństwie skargi z uprzednio rozpatrywaną.
Analiza wydanych poprzednio wyroków, zdaniem Sądu, wskazuje na to, że kontrola legalności postanowień rozporządzenia obejmowała również zaskarżoną obecnie część tego aktu, o czym świadczą stwierdzenia o bezzasadności stanowiska co do wydania rozporządzenia z naruszeniem zakresu delegacji ustawowej. Sąd przywołał w tym zakresie tezę z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2010 r., gdzie stwierdzono, że: "powielenie zakazów, o których mowa w art. 17 ust. 1 nie było zatem wykluczone przez ustawodawcę. Sąd nie dopatrzył się w katalogu zakazów wskazanych w § 3 rozporządzenia takich, które wykraczają poza potrzeby ochrony Bielańsko - Tynieckiego Parku Krajobrazowego." Podkreślił przy tym, że interes prawny K. W. jest analogiczny do powoływanego ówcześnie przez skarżącego przy pierwszej kontroli legalności zaskarżonego rozporządzenia, a poprzednie wyroki są wyrazem przeprowadzonej kompleksowo kontroli legalności zaskarżonego aktu prawa miejscowego. Sąd pierwszej instancji za dowolne uznał przy tym twierdzenie skarżącego, który podnosił, że sądy oceniające poprzednio legalność zaskarżonego rozporządzenia nie miały wiedzy o tym, że starorzecze Koło Tynieckie nie stanowi zbiornika wodnego.
Z treści normy art. 170 P.p.s.a. wynika obowiązek wskazanych podmiotów wzięcia pod uwagę istnienia w obrocie prawnym i treści prawomocnego orzeczenia sądu. Oznacza to, że moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, iż muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Dokonana przez sąd ocena legalności zaskarżonego aktu albo czynności z zakresu administracji publicznej nie powinna zatem podlegać dalszej weryfikacji bądź analizie prawnej ze strony innych sądów i innych organów administracji publicznej.
Należy mieć na uwadze, że instytucja związania sądu poprzednio wydanymi wyrokami w sprawie skarg na ten sam akt administracyjny powinna być stosowana w sposób bardzo ostrożny w sprawach dotyczących skarg na akty prawa miejscowego, które regulują sytuację prawną wielu podmiotów i które co do zasady mogą zostać wielokrotnie poddane weryfikacji sądowej.
Niewątpliwie w przypadku oceny legalności aktu prawa miejscowego powaga rzeczy osądzonej dotyczy sprawy, w której sąd administracyjny rzeczywiście orzekał i skargę oddalił, z wyłączeniem oceny naruszeń indywidualnych praw poszczególnych podmiotów. Konsekwencją tego jest związanie sądu orzekającego o legalności aktu prawa miejscowego, po jego wcześniejszej kontroli sądowej ze skargi innego podmiotu, tymi ocenami wyroku oddalającego skargę na ten akt, które odnoszą się do ustaleń dotyczących praw i obowiązków ogółu jego adresatów oraz obowiązek sądu rozpoznania tych zarzutów, które mając charakter indywidualny nie mogły być przedmiotem rozpoznania sądu wcześniej orzekającego o legalności aktu, o którym mowa. To oznacza, że "jeżeli o legalności aktu prawa miejscowego orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił, to sąd ten orzekając później, ze skargi innego podmiotu, jest związany dokonanymi wcześniej ocenami w zakresie, o którym mowa, a kolejną skargę może rozpoznać w granicach, w jakich nie była rozpoznawana wcześniej, to jest naruszenia indywidualnego interesu skarżącego" (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 1883/07, [w:] CBOSA). W wyroku z dnia 18 października 2012 roku, sygn. II OSK 1806/12 ([w:] CBOSA), NSA stwierdził, że przy ustalaniu granic powagi rzeczy osądzonej należy mieć na uwadze, że jeżeli w ust. 2 art. 101 ustawy o samorządzie gminnym stwierdza się, iż przepisu ust. 1 tegoż artykułu nie stosuje się wówczas, gdy "w sprawie" orzekał już uprzednio sąd administracyjny i skargę oddalił, rozumieć to należy w ten sposób, iż sąd orzekł już merytorycznie w sprawie konkretnych interesów lub uprawnień naruszonych przez uchwałę organów samorządu, nie zaś "w sprawie tej uchwały". "Zasada państwa prawnego zakłada, iż sfera, w której obywatele mogą występować w obronie swych praw, w wypadku ich naruszenia przez organy władzy i administracji państwowej, na drogę postępowania przed niezawisłym sądem powinna ulegać stałemu rozszerzaniu. W razie wątpliwości na temat granic kognicji sądowej w sprawach dotyczących możliwych naruszeń opartych na przepisach prawa lub prawnych interesów obywateli muszą być rozstrzygane zgodnie z zasadą in dubio pro actione, a więc w razie wątpliwości przyjmować należy zawsze zasadę poszerzania, nie zaś zawężania granic kompetencji sądu.". Przyjęcie tej tezy ma szczególnie istotne znaczenie w niniejszej sprawie, gdzie okoliczności faktyczne i prawne, stanowiące podstawę do żądania stwierdzenia nieważności przepisu § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Wojewody Małopolskiego, nie były brane pod uwagę, a nawet nie były znane sądom rozpatrującym złożoną przez inny podmiot skargę. Zarówno bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1054/10, skargę na przedmiotowe rozporządzenie Wojewody Małopolskiego, jak i Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną od tego wyroku (wyrokiem z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 665/11), nie miały wiedzy o tym, że starorzecze Koło Tynieckie nie stanowi zbiornika wodnego, która to okoliczność ma znaczenie dla oceny prawidłowości kwestionowanego zakazu.
Nie można zatem zgodzić z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, jakoby interes prawny skarżącego w niniejszej sprawie był tożsamy z interesem prawnym podmiotu składającego poprzednio rozpatrywaną skargę na przedmiotowe rozporządzenie Wojewody Małopolskiego. Ograniczenie możliwości zabudowy własnej nieruchomości z uwagi na wprowadzony rozporządzeniem zakaz lokalizacji zabudowy w sąsiedztwie starorzecza Koło Tynieckie nie było źródłem interesu prawnego podmiotu skarżącego przedmiotowe rozporządzenie. Stan faktyczny oraz prawny w obu sprawach jest odmienny, a samo stwierdzenie, że oba podmioty skarżące upatrują swojego interesu prawnego w naruszeniu uprawnień właścicielskich spowodowanego wejściem w życie ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości przewidzianych w skarżonym rozporządzeniu, nie jest wystarczające dla uznania, że interes prawny obu podmiotów jest tożsamy.
Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela zarzuty i twierdzenia skarżącego kasacyjnie, że poprzednio kontrola legalności rozporządzenia miała w dużej mierze charakter abstrakcyjny i była oderwana od uwarunkowań faktycznych terenu Starorzecza Koło Tynieckie. Okoliczności sprawy oraz treść zapadłych poprzednio wyroków wskazuje bowiem jednoznacznie, że kwestia występowania na terenie starorzecza Koło Tynieckie zbiorników wodnych nie była przedmiotem oceny sądów i nie była uwzględniana przy ocenie legalności zakazu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Wojewody Małopolskiego. W poprzednio rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, poza ogólną oceną katalogu zakazów, nie dokonał ich wnikliwej oceny z punktu widzenia uwarunkowań faktycznych stanowiących podstawę ich prowadzenia. Sąd wyraził przy tym ogólny pogląd, że powielenie w rozporządzeniu zakazów wymienionych w art. 17 ustawy o ochronie przyrody nie jest wykluczone i nie stanowi naruszenia prawa. W żadnym miejscu Sąd nie stwierdził natomiast, że wprowadzenie w sąsiedztwie starorzecza Koło Tynieckie zakazu zabudowy jest prawidłowe z punktu widzenia celów ochrony parku krajobrazowego oraz, że jest on zgodny z przepisami ustawy przy uwzględnieniu faktu, że na terenie przedmiotowego starorzecza nie występują zbiorniki wodne. Również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lipca 2011 r. nie zawarł oceny prawidłowości zakazu zawartego w § 3 pkt 7 rozporządzenia z punktu widzenia uwarunkowań istniejących na terenie starorzecza Koło Tynieckie. Treść uzasadnienia tego wyroku wskazuje jednoznacznie, że dokonana ocena legalności zakazów została dokonana w oderwaniu od uwarunkowań faktycznych terenów objętych zakazami, i w dużej mierze sprowadzała się do formalnego porównania zapisów zawartych w art. 17 ustawy o ochronie przyrody z normami zawartymi w § 3 kontrolowanego rozporządzenia.
Pozbawiony jest natomiast doniosłości prawnej zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 151 P.p.s.a. jest tzw. przepisem wynikowym; warunkiem jego zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Jeżeli z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia prawa, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 151 P.p.s.a., gdyż takie rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanych przez Sąd pierwszej instancji norm prawnych. Zastosowanie art. 151 P.p.s.a. stanowi jedynie wynik kontroli przez sąd legalności zaskarżonego aktu. Oddalenie przez sąd skargi jest konsekwencją zastosowania innych przepisów postępowania sądowego (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 471/07, LEX nr 477267).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony przeciwnej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokona analizy przepisu § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Wojewody Małopolskiego, pod kątem ograniczenia możliwości zabudowy przez skarżącego jego nieruchomości z uwagi na wprowadzony rozporządzeniem zakaz lokalizacji zabudowy w sąsiedztwie starorzecza Koło Tynieckie. Oceni legalność zaskarżonego rozporządzenia uwzględniając uwarunkowania faktyczne terenu Starorzecza Koło Tynieckie zwłaszcza występowanie na tym terenie zbiorników wodnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI