II OSK 2669/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Sprawa dotyczyła przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 61a § 1 k.p.a., twierdząc, że nie zachodziła przesłanka res iudicata, a postępowanie w poprzedniej sprawie dotyczyło innego okresu i podmiotów. Sąd kasacyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Stwierdził, że poprzednie postępowanie, zakończone decyzją PINB o umorzeniu postępowania (utrzymaną w mocy przez WINB), dotyczyło tej samej kwestii sposobu użytkowania budynku, co uniemożliwiało wszczęcie kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Wskazał, że wydana w takim przypadku decyzja byłaby dotknięta wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Sąd podkreślił, że dla stwierdzenia tożsamości sprawy istotne jest, czy wnioskodawca powołuje się na nowe okoliczności, czy na te już rozstrzygnięte, a także niezmienność stanu faktycznego prawotwórczego. W ocenie NSA, poprzednie postępowanie zakończyło się rozstrzygnięciem merytorycznym, a obecne żądanie skarżącego dotyczyło już rozstrzygniętej kwestii. W związku z tym, skargę kasacyjną oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanki res iudicata w kontekście zmian sposobu użytkowania obiektów budowlanych oraz stosowania art. 71a Prawa budowlanego.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z poprzednimi postępowaniami administracyjnymi i sądowo-administracyjnymi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sytuacji, gdy organ administracji publicznej wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu istnienia przesłanki res iudicata, sąd administracyjny powinien uchylić takie postanowienie, jeśli skarżący kwestionuje istnienie tej przesłanki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie powinien uchylić postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jeśli organ prawidłowo ocenił, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, co stanowi przeszkodę do wszczęcia nowego postępowania.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że poprzednie postępowanie zakończone decyzją o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczyło tej samej kwestii podmiotowo i przedmiotowo, co uniemożliwiało wszczęcie kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Wydana w takim przypadku decyzja byłaby dotknięta wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Jakie kryteria należy stosować przy ocenie tożsamości sprawy (res iudicata) w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście zmian podmiotowych i czasowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dla stwierdzenia tożsamości sprawy istotne jest, czy wnioskodawca powołuje się na nowe okoliczności, czy na te już rozstrzygnięte, a także niezmienność stanu faktycznego prawotwórczego. Zmiany właścicielskie w okresie od poprzedniego rozstrzygnięcia nie mają znaczenia, jeśli brak jest podstaw prawnych do wydawania nakazów dla stanu samowoli, która już ustała.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że tożsamość musi dotyczyć zarówno podmiotów, jak i przedmiotu (podstawy prawnej, faktycznej i treści żądania). Niezmienność stanu faktycznego należy badać w odniesieniu do faktów prawotwórczych. W analizowanej sprawie, poprzednie postępowanie zakończyło się rozstrzygnięciem, a obecne żądanie dotyczyło już rozstrzygniętej kwestii.
Czy przepis art. 71a Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania nakazów dotyczących wcześniejszej, ale już nieistniejącej samowoli polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, z art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego wynika, że legalizacja samowoli polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora. Niewykonanie obowiązku skutkuje wydaniem decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Jeśli samowola ustała, nie ma podstaw do wydawania nakazów.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że w dacie kontroli budynek nie był użytkowany niezgodnie z pozwoleniem na budowę, a późniejsze zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania zostało przyjęte przez organ bez sprzeciwu. To stanowiło podstawę do umorzenia postępowania. Brak jest podstaw prawnych do wydawania nakazów w trybie art. 71a P.b. dla stanu samowoli, która już ustała.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.bud. art. 71a § 1-4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.bud. art. 71 § in fine
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa dotycząca przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, co stanowi przeszkodę do wszczęcia nowego postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. • Brak jest podstaw prawnych do wydawania nakazów w trybie art. 71a Prawa budowlanego dla stanu samowoli, która już ustała. • Tożsamość sprawy (res iudicata) została prawidłowo oceniona przez Sąd pierwszej instancji, biorąc pod uwagę zarówno podmiot, jak i przedmiot postępowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie przesłanki res iudicata. • Zarzuty naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię dotyczącą zasady trwałości decyzji administracyjnych. • Zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez uznanie, że wszczęcie postępowania stanowiłoby wadę kwalifikowaną. • Zarzuty naruszenia art. 6 i 7 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez aprobowanie nieuzasadnionej odmowy wszczęcia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Przez 'inne uzasadnione przyczyny' należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. • Decyzja ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. • Niezmienność stanu faktycznego przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać wyłącznie w odniesieniu do tzw. faktów prawotwórczych, czyli takich, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. • Z całokształtu przywołanej regulacji nie sposób wywieść normy obligującej organ nadzoru budowlanego do wydania w oparciu o nią jakichkolwiek nakazów dotyczących wcześniejszej, ale już nieistniejącej samowoli polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia.
Skład orzekający
Anna Żak
sprawozdawca
Jerzy Siegień
przewodniczący
Małgorzata Miron
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki res iudicata w kontekście zmian sposobu użytkowania obiektów budowlanych oraz stosowania art. 71a Prawa budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z poprzednimi postępowaniami administracyjnymi i sądowo-administracyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego res iudicata w kontekście prawa budowlanego, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Jednakże, stan faktyczny jest dość złożony i specyficzny.
“Czy można wszcząć nowe postępowanie w sprawie, która została już prawomocnie zakończona? NSA wyjaśnia zasady res iudicata w prawie budowlanym.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.